Nghệ thuật giữ bí mật của "Ông Ké"

Tháng 5 năm 1942, Chủ tịch Hồ Chí Minh lên đường đi họp Tỉnh ủy Cao Bằng. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối trên chặng đường dày đặc đồn bốt giặc, Bác cải trang thành một ông thầy mo kiêm thầy thuốc người Nùng bị điếc. Đồng chí Thế Anh – lúc đó chỉ biết Bác qua tên gọi "Ké Thu" – được phân công đóng vai người dân đi đón thầy mo về chữa bệnh phong cho vợ. Chuẩn bị cho chuyến đi, Bác nhờ Tỉnh ủy sửa sửa cho một cuốn sách cúng, một chiếc thanh la, con gà cúng cùng mấy bao gạo nếp. Bác đội nón Nùng, đeo khăn che râu, mặc bộ quần áo chàm bạc màu, tay chống gậy.

Khi đến ngã ba Đôn Chương, đoàn gặp toán tổng đoàn và lính gác chặn lại hạch hỏi. Nghe đồng chí Thế Anh giải thích đang đưa thầy mo đi chữa bệnh, tên trùm lính liền hãm dọa hất hàm đòi Bác về chữa cho vợ hắn đang ốm nặng. Để thoát khỏi tình thế nguy hiểm, Thế Anh ra sức phân trần rằng ông thầy mo này tay nghề xoàng xĩnh, lại bị điếc nặng. Toán lính nghe vậy liền nhượng bộ nhưng không quên hù dọa bắt ông thầy mo chiều về phải ghé qua cúng.

Lúc vừa đi khỏi tầm mắt địch, Bác quay lại mỉm cười khiến đồng chí Thế Anh lo sốt vó, quay sang trách Ké Thu đã giả điếc mà còn cười khiến địch nghi ngờ. Bác ôn tồn giải thích: "Nếu không cười thì nó bắt rồi. Điếc thì không nghe thấy tiếng, nhưng mình còn hệ thần kinh, người ta vỗ vào người thì phải biết phản ứng, nếu đứng trơ ra nó mới biết là điếc giả". Không chỉ vậy, khi đồng chí Thế Anh ngạc nhiên thấy hàm răng Bác dính đầy xôi trắng bẩn, Bác mới hóm hỉnh tiết lộ bí quyết cải trang: Bác đã dùng nhựa sung phơi khô dí vào răng rồi nhét xôi nếp vào để làm móm và rụng răng giả. Sự chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ và trí tuệ linh hoạt của Bác đã biến những tình huống nguy hiểm trên đường công tác thành những bài học khắc sâu về nguyên tắc giữ bí mật cách mạng.