Nghệ thuật nghi binh – "Thành phố giả" và những trận địa ảo

Trong 81 ngày đêm tại Quảng Trị năm 1972, không quân Mỹ đã huy động những phương tiện trinh sát tối tân nhất, từ máy bay không người lái, cảm biến nhiệt đến hệ thống radar tầm xa để "săn lùng" vị trí của quân giải phóng. Để tồn tại và chiến thắng, quân ta đã thực hiện một chiến dịch nghi binh quy mô lớn, biến cả thị xã và vùng ven thành một mê cung của những ảo ảnh, khiến hàng vạn tấn bom đạn Mỹ đổ xuống những mục tiêu... không người.

1. Đánh lừa "Mắt thần" điện tử của Mỹ

Mỹ tự hào với các loại cảm biến âm thanh và nhiệt (được gọi là "cây nhiệt đới") rải khắp các nẻo đường Quảng Trị để phát hiện sự di chuyển của bộ đội ta. Đáp lại, các chiến sĩ công binh và bộ đội tại Thành cổ đã dùng những cách thức hết sức thô sơ nhưng cực kỳ hiệu quả.

Ta sử dụng các sọt tre đựng đá lăn tạo tiếng động giả, hoặc dùng các bếp Hoàng Cầm đặt ở những vị trí trống trải để đánh lạc hướng cảm biến nhiệt. Khi máy bay Mỹ thấy tín hiệu nhiệt phát ra từ một căn hầm bỏ hoang, chúng lập tức dội bom, trong khi đó, lực lượng thật của ta lại đang bí mật di chuyển hoặc nghỉ ngơi ở một hướng hoàn toàn khác. Việc "dắt mũi" công nghệ hiện đại bằng những mẹo dân gian đã giúp giảm thiểu đáng kể thương vong cho quân chủ lực.

2. "Thành phố giả" và những trận địa pháo bằng cốt tre

Tại các khu vực ngoại vi như Đông Hà, Ái Tử và ven thị xã, bộ đội ta đã dựng lên những trận địa pháo cao xạ và pháo nòng dài... bằng tre và gỗ, phủ lưới ngụy trang bên trên. Từ trên cao nhìn xuống qua kính ảnh trinh sát, phi công Mỹ hoàn toàn tin rằng đó là những cụm hỏa lực mạnh.

Mỹ đã tiêu tốn hàng nghìn quả bom lade và tên lửa dẫn đường chỉ để phá hủy những "khẩu pháo tre" này. Trong khi địch mải mê tấn công các trận địa giả, các đơn vị pháo binh thực sự như Lữ đoàn 164 lại bí mật cơ động đến các vị trí hiểm yếu, bất ngờ nhả đạn vào các cụm quân địch rồi rút đi trước khi máy bay phản lực Mỹ kịp quay lại. Nghệ thuật "nhử mồi" này không chỉ tiêu hao tài chính của Mỹ mà còn làm suy giảm uy tín của không quân Hoa Kỳ.

3. Ánh sáng giả và những cung đường ảo

Để bảo vệ tuyến tiếp tế huyết mạch qua sông Thạch Hãn, quân ta đã sử dụng nghệ thuật nghi binh bằng ánh sáng. Ban đêm, khi máy bay AC-130 "săn đêm" rà soát dòng sông, các chiến sĩ ta đã đốt những đống lửa nhỏ hoặc thắp đèn dù ở những khúc sông không có người qua lại.

Máy bay địch tập trung hỏa lực vào những điểm sáng giả ấy, tạo điều kiện cho các đoàn xuồng chở đạn dược, lương thực lặng lẽ vượt sông ở những đoạn tối. Trên cạn, quân ta còn tạo ra những vết bánh xe giả dẫn vào những bãi đất trống bị gài mìn, khiến các đơn vị xe tăng lính thủy đánh bộ Sài Gòn khi truy đuổi đã rơi vào bẫy hỏa lực được phục kích sẵn.

4. Biến Thành cổ thành "pháo đài không dấu vết"

Bên trong nội đô thị xã, nơi gạch đá đã nát vụn, nghệ thuật ngụy trang lại càng tinh vi hơn. Các chiến sĩ ta tận dụng chính những đống đổ nát để làm công sự. Hầm hào được đào dưới lớp gạch vỡ, cửa hầm được che đậy bằng những mảng tường đổ sao cho nhìn từ trên cao không khác gì một đống phế tích hoang tàn.

Nghi binh còn thể hiện ở việc ta thường xuyên thay đổi vị trí đóng quân. Địch vừa oanh tạc dữ dội vào một khu vực vì nghi có sở chỉ huy, thì ngay lập tức các chiến sĩ ta đã di chuyển sang một dãy phố khác. Sự cơ động này khiến đối phương luôn cảm thấy quân giải phóng "có mặt ở khắp nơi nhưng không ở đâu cả", gây ra một áp lực tâm lý cực lớn lên lính bộ binh địch khi tiến vào thị xã.

5. Trí tuệ chiến tranh nhân dân chiến thắng công nghệ

Nghệ thuật nghi binh tại Quảng Trị 1972 không chỉ là một thủ thuật quân sự, mà là sự kết tinh của trí tuệ và bản lĩnh. Nó cho thấy con người Việt Nam đã hiểu thấu kẽ hở của công nghệ hiện đại: Máy móc chỉ ghi nhận tín hiệu, còn con người mới là thực thể điều khiển tư duy.

Chính nhờ những trận địa ảo và "thành phố giả", quân ta đã bảo tồn được lực lượng chủ chốt để bám trụ đến ngày thứ 81. Mỹ đã rơi vào cái bẫy của chính mình khi quá tin vào các phương tiện kỹ thuật mà quên mất rằng họ đang đối đầu với một dân tộc có truyền thống đánh giặc bằng mưu lược từ ngàn đời.