Nghệ thuật Pháo binh của Việt Nam tại Điện Biên Phủ - Ác mộng của Navarre
1. Canh bạc sai lầm của người Pháp và lời ngạo nghễ của Navarre
Khi xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, thực dân Pháp vô cùng tự tin vào hệ thống pháo binh phòng thủ của mình. Đại tá Charles Piroth – Chỉ huy trưởng pháo binh Pháp tại Điện Biên Phủ – ngạo nghễ tuyên bố với các nhà báo phương Tây rằng: Pháo binh Việt Minh không thể qua được các dãy núi cao quanh lòng chảo. Cho dù họ có mang được pháo tới, chỉ cần họ nổ súng phát đầu tiên, pháo binh Pháp với công nghệ phản pháo hiện đại sẽ ngay lập tức định vị và thổi bay trận địa của họ trong vòng vài phút.
Người Pháp có lý do để tự tin. Họ bố trí các trận địa pháo 105ly và 155ly lộ thiên giữa lòng chảo để có góc bắn 360 độ. Họ đinh ninh rằng pháo binh của ta chỉ có thể đặt ở sườn núi phía trước (sườn hướng về phía quân Pháp) thì mới bắn được xuống thung lũng, và như thế sẽ phơi mình ra làm mồi cho máy bay và pháo binh Pháp.
Nhưng người Pháp đã hoàn toàn sai lầm trước một tư duy quân sự vượt thời đại của Việt Nam.
2. Kỳ tích kéo pháo bằng tay và nghệ thuật "ngụy trang đại tài"
Quyết định thay đổi phương châm chiến dịch từ "Đánh nhanh thắng nhanh" sang "Đánh chắc tiến chắc" của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã mở đầu cho một kỳ tích: Kéo pháo vào rồi lại kéo pháo ra bằng sức người qua những đỉnh núi cao vút, trơn trượt dưới làn bom đạn.
Sau khi xác định đánh lâu dài, bộ đội ta không đặt pháo ở sườn núi phía trước như Pháp nghĩ. Nghệ thuật pháo binh của ta nằm ở ba điểm cốt lõi:
Đặt pháo ở sườn khuất (sườn phía sau núi): Pháo được giấu kín hoàn toàn phía sau các đỉnh núi cao. Quân Pháp ở dưới lòng chảo hoàn toàn bị che khuất tầm nhìn, máy bay trinh sát Pháp bay qua cũng không thể phát hiện. Ta bắn pháo theo kiểu "cầu cầu", đạn bay vọt qua đỉnh núi rồi rơi thẳng xuống đầu địch.
Bố trí hầm pháo kiên cố: Mỗi khẩu pháo của ta được đặt trong một công sự khoét sâu vào lòng núi, có nắp dày bằng gỗ và đất cát chịu được cả bom tạ. Pháo chỉ được đẩy ra ngoài qua một khe hở nhỏ (gọi là ụ bắn) khi nổ súng, sau đó lại được kéo giật lùi vào trong hầm an toàn.
Trận địa nghi binh dày đặc: Ta làm rất nhiều hầm pháo giả, dùng gỗ thân cây sơn đen giả làm nòng pháo. Khi pháo thật bắn, các trận địa giả cũng đốt bộc phá tạo khói lửa hệt như thật, khiến pháo Pháp bắn trả xối xả vào các trận địa trống rỗng, lãng phí hàng vạn viên đạn.
3. Đòn trừng phạt sấm sét và cái kết cay đắng của Đại tá Piroth
17 giờ 5 phút ngày 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn bằng trận tấn công vào cứ điểm Him Lam.
Ầầm... Ầầm... Ầầm! Hàng loạt khẩu pháo 105ly và cao xạ của ta đồng loạt nhả đạn. Mặt đất Điện Biên Phủ rung chuyển. Đạn pháo ghim chính xác từng mét vuông vào hầm chỉ huy, các lô cốt và trận địa pháo của Pháp. Trung tá xe tăng và phi công Pháp chết ngay tại trận. Những chiếc máy bay Pháp đang đậu trên đường băng bốc cháy ngùn ngụt.
Pháo binh Pháp hoảng loạn bắn trả nhưng hoàn toàn bất lực. Máy định vị phản pháo của Pháp không thể xác định được vị trí pháo của ta vì đạn bay khuất từ sau sườn núi. Từng trận địa pháo lộ thiên của Pháp bị pháo ta bắn ngắm trực diện, bẻ gãy nòng từng khẩu một.
Đến ngày thứ ba của chiến dịch (15/3/1954), sau khi chứng kiến phân khu Bắc (Him Lam, Độc Lập) sụp đổ hoàn toàn mà pháo binh Pháp không thể làm gì để bảo vệ binh lính hay khóa họng pháo đối phương, Đại tá Piroth rơi vào tuyệt vọng. Nhận ra sai lầm chết người của mình và nỗi nhục nhã trước lời tuyên bố huênh hoang ban đầu, Piroth đã dùng một quả lựu đạn tự sát ngay trong hầm chỉ huy của mình.
4. Đỉnh cao nghệ thuật: Vây lấn và Chia cắt bầu trời
Không chỉ giấu pháo tài tình, nghệ thuật pháo binh của ta còn phát triển lên đỉnh cao thông qua:
Bắn ngắm trực tiếp: Thay vì bắn gián tiếp từ xa, trong nhiều trận đánh giáp lá cà ở các đồi A1, C1, ta đã bí mật kéo các khẩu sơn pháo và cao xạ áp sát các cứ điểm chỉ vài trăm mét, bắn thẳng vào lỗ châu mai của địch để mở đường cho bộ binh xung phong.
Khóa chặt "cuống họng" sân bay: Pháo binh ta phối hợp với cao xạ liên tục nã đạn vào hai sân bay Mường Thanh và Hồng Cúm, phá hủy đường băng. Kể từ đó, không một chiếc máy bay nào của Pháp dám hạ cánh. Toàn bộ việc tiếp tế của Pháp phải dựa vào thả dù từ trên cao. Pháo cao xạ của ta lập tức giăng lưới lửa trên bầu trời, ép máy bay Pháp phải bay thật cao và thả dù chệch hướng, khiến hơn một nửa lương thực, thuốc men và đạn dược của Pháp rơi thẳng vào tay quân ta.
Ý nghĩa lịch sử
Bằng sự mưu trí, sáng tạo và lòng quả cảm vô bờ bến, pháo binh Việt Nam đã làm đảo lộn mọi sách giáo khoa quân sự của thế giới thời bấy giờ. Nghệ thuật "hỏa lực tập trung", "đại bác bắn tỉa" và "giấu pháo trong lòng núi" tại Điện Biên Phủ chính là câu trả lời đanh thép của một quân đội áo vải, tự lực cánh sinh, đánh bại ý chí xâm lược của một đế quốc có trang bị hiện đại bậc nhất.
