Nghệ thuật quân sự đỉnh cao

Với tư duy chiến lược linh hoạt và sáng tạo, Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn cẩn trọng trong việc phân tích, so sánh tương quan lực lượng giữa ta và địch. Ông nắm chắc tình hình chiến trường, cả trước mắt và lâu dài. Dựa trên triết lý “Dĩ bất biến, ứng vạn biến,” ông khai thác điểm yếu của đối phương và hạn chế tối đa chỗ mạnh của chúng, tạo ra lợi thế chiến lược để từng bước làm suy kiệt sức mạnh địch cả về lực lượng lẫn tinh thần, từ đó nắm bắt thời cơ để giành chiến thắng quyết định.

Chiến lược của ông dựa trên sự phối hợp nhịp nhàng giữa phòng ngự, cầm cự và tấn công. Trong giai đoạn đầu, ông chủ trương tránh tổn thất lớn bằng cách phòng ngự và tiêu hao sinh lực địch. Khi thế trận chuyển sang cân bằng hoặc vượt trội, Đại tướng nhanh chóng chuyển sang phản công mạnh mẽ, gây tổn thất nặng nề cho đối phương.

Về chiến dịch và chiến thuật, Đại tướng Võ Nguyên Giáp áp dụng phương pháp “lấy nhỏ thắng lớn,” “lấy ít địch nhiều” và “tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu.” Khi địch tập trung binh lực mở các cuộc hành quân lớn, quân ta phân tán lực lượng, tránh đối đầu trực diện, khiến địch rơi vào trạng thái lãng phí nguồn lực. Đồng thời, các đơn vị chủ lực tiến hành các cuộc tấn công bất ngờ vào các vị trí yếu điểm hoặc sơ hở, gây tổn thất lớn và làm suy giảm sức mạnh của đối phương.

Với nghệ thuật quân sự đó, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp đã buộc quân đội Pháp từ thế chủ động tấn công phải chuyển sang phòng ngự rồi thất bại hoàn toàn ở Điện Biên Phủ. Còn đế quốc Mỹ phải nhiều lần thay đổi chiến lược quân sự: “Chiến tranh đặc biệt”, “Chiến tranh cục bộ”, “Việt Nam hóa chiến tranh” và cuối cùng vẫn phải chịu thua trước Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong một bài báo, nhà sử học người Pháp Gioóc giơ Buđarren từng viết: phải có một bản lĩnh lớn, Võ Nguyên Giáp mới thuyết phục được các cố vấn Trung Quốc từ bỏ ý định “Đánh nhanh, thắng nhanh với chiến thuật đầu nhọn, đuôi dài, nở hoa trong lòng địch”. Và mọi người đã chấp thuận cách đánh của ông – cách đánh của Việt Nam “Bao vây, đánh lấn, đánh chắc, tiến chắc” theo kiểu bóc vỏ, xẻ múi, nghiền hạt. Tướng Giáp đã bắt sống con nhím khổng lồ Điện Biên Phủ, không cho nó xổng chuồng…

Bách khoa toàn thư quân sự Bộ Quốc phòng Mỹ xuất bản năm 1993 viết: “Tài thao lược của Tướng Giáp về chiến lược, chiến thuật và hậu cần được kết hợp nhuần nhuyễn với chính trị và ngoại giao… Sức mạnh hơn hẳn về kinh tế, tính ưu việt về công nghệ cùng với sức mạnh áp đảo về quân sự và hỏa lực khổng lồ của các quốc gia phương Tây đã phải khuất phục trước tài thao lược của một vị tướng từng một thời là thầy giáo dạy sử”.

Như vậy, từ một thầy giáo dạy sử, chưa hề qua đào tạo của một trường lớp quân sự nào, Võ Nguyên Giáp đã trở thành một danh tướng, “một tư lệnh của các tư lệnh, một chính ủy của các chính ủy” – như cách định nghĩa của Thượng tướng Trần Văn Trà. Với nhãn quan thiên tài về quân sự, Đại tướng đã kế thừa tinh hoa quân sự của thế giới, phát huy cao độ nghệ thuật chiến tranh nhân dân của truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc, phát huy tư tưởng quân sự và sự chỉ đạo sâu sát của Chủ tịch Hồ Chí Minh để làm nên những chiến thắng vẻ vang, làm rạng danh dân tộc Việt Nam anh hùng.

Nhà sử học quân sự Mỹ Xêxi B.Curi trong tác phẩm “Chiến thắng bằng mọi giá”, đã nhận xét: “… Võ Nguyên Giáp, vị Đại tướng thiên tài của Việt Nam. Ông không chỉ trở thành huyền thoại mà có lẽ còn trở thành một trong những thiên tài quân sự lớn nhất của các thời đại. Trong lịch sử, ít người có những thành tựu quân sự sánh kịp ông…”.