Nghị lực và nghĩa tình của "ông Xuyến thương binh"

Bài viết: Chân dập nát, thương tật tặng nề Không khó để gặp CCB Vũ Văn Xuyến ở thôn Hưng Đạo Tây, xã Đông Quang, huyện Đông Hưng (tỉnh Thái Bình). Nhắc đến tên ông, từ người già đến trẻ nhỏ trong vùng đều biết và sẵn sàng chỉ dẫn tận tình. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những năm tháng chinh chiến trên mặt trận Trị - Thiên - Huế, nhưng ký ức về một thời bom đạn vẫn in đậm trong tâm trí người thương binh năm xưa. Ông Xuyến sinh năm 1948 ở xóm 8, thôn Hưng Đạo Tây, xã Đông Quang (Đông Hưng, Thái Bình). Thời kháng chiến chống Mỹ, ông nhiều lần xin nhập ngũ nhưng bị từ chối vì sức khỏe yếu, chỉ nặng 43kg. Ông quyết tâm rèn luyện và đến tháng 11-1966 thì lên được 45kg, đạt tiêu chuẩn sức khỏe A3 và được nhận vào Trung đoàn 42 của Quân khu 3, đi huấn luyện tại Yên Tử, Quảng Ninh. Tại đây, dù thể trạng nhỏ nhưng ông nỗ lực phấn đấu nên được giao nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ tam tam (tổ 3 người), rồi được bồi dưỡng đối tượng Đảng ngay trong thời gian huấn luyện. Kể từ tháng 5-1967 đến ngày giải phóng miền Nam, ông Xuyến chiến đấu tại Mặt trận Trị Thiên-Huế. Với nỗ lực phấn đấu không ngừng nghỉ, năm 1968, ông được bầu là Chiến sĩ thi đua cấp quân khu và sau đó được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Cuối tháng 3-1975, do cấp bách bảo vệ an toàn cho các lãnh đạo vào miền Nam, đơn vị ông được phân công làm nhiệm vụ rà phá bom, mìn ở sân bay Phú Bài (Huế). Ông vẫn nhớ như in ngày mình thương là ngày 30/3/1975, khi đang làm công tác rà phá bom mìn trên sân bay Phú Bài (Huế). Thơi khắc đó, chiếc máy rà mìn của ông chẳng may đụng phải quả đạn M79. Một tiếng nổ lớn vang lên, ông Xuyến ngã xuống, ngất lịm đi. Vụ nổ làm chân phải của ông bị gãy nát, phần bụng, nội tạng và khí quản bị tổn thương nặng do những mảnh đạn găm vào. Đồng đội lập tức đưa ông Xuyến vào cấp cứu tại Bệnh viện dã chiến số 68 của quân Giải phóng. Ông bị mất máu nhiều, tính mạng chỉ như ngọn đèn trước gió. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, hai chiến sĩ trẻ tên Điền và Nguyễn thuộc Đoàn thanh niên của bệnh viện đã tình nguyện hiến gấp cho ông nửa lít máu. Sau bốn giờ truyền máu, ông tạm thoát khỏi lưỡi hái tử thần. Khi tỉnh lại, hai người ân nhân ấy đã được điều chuyển sang đơn vị khác, và đến nay, ông vẫn chưa một lần được gặp lại. Những ngày ở lại điều trị, thương tật nặng khiến ông phải nằm một chỗ, nhưng tình đồng chí, tình người nơi chiến trường đã sưởi ấm ông qua từng bữa ăn, trang sách, khúc hát. Nữ y tá tên Chót, vừa sinh con chưa đầy vài tháng, đêm đêm vẫn túc trực bên giường bệnh, vừa bế con ngủ vừa tất tả chăm sóc thương binh. Hình ảnh người phụ nữ trong bộ đồ trắng, giữa tiếng ru con xen lẫn tiếng bom vọng lại từ xa, đã in sâu trong ký ức ông như biểu tượng của tình người giữa chiến tranh tàn khốc. 15 năm quyết chí tập đi Sau khi được cứu chữa qua cơn nguy kịch, ông Vũ Văn Xuyến được chuyển về điều trị tại Bệnh viện Quân y 103. Trải qua nhiều ca phẫu thuật, ghép xương, vết thương dần ổn định, ông được đưa về Trại an dưỡng thương của tỉnh Thái Bình với tỉ lệ thương tật trên trên 81%, phải mang nẹp chân và chống hai chiếc nạng suốt 15 năm. Trong khoảng thời gian dài ấy, “cuộc chiến” với thương tật còn gian khổ hơn cả chiến trường. Ông vẫn nhớ như in những người đồng đội cụt một chân mà vẫn đánh bóng bàn, bóng chuyền hăng say. Chính họ đã tiếp thêm cho ông nghị lực để không chịu khuất phục. “Nếu họ có thể làm được, tại sao mình không thể? Các bác sĩ đã giữ lại cái chân này cho mình thì mình phải cố mà đi lại được, để có ngày được về nhà chứ không thể mãi nằm ở trại an dưỡng” , ông kể. Sau hơn 3 năm điều trị tại Bệnh viện dã chiến 68, Bệnh viện Quân y 103 và Trung tâm nuôi dưỡng thương binh của tỉnh Thái Bình, ông Xuyến xin trở về nhà để tự điều trị và tập phục hồi chức năng. Nhưng quá trình tự tập phục hồi chức năng không dễ dàng chút nào. Giai đoạn đầu, ông chỉ có thể rà nhẹ chân phải — cái chân từng bị gãy nát — trên mặt đất để tìm lại cảm giác. Khi ngồi, ông lại đeo một quả tạ nặng chừng một, hai cân vào cổ chân để tập co duỗi. Mỗi lần như vậy, cơn đau thấu tận xương tủy khiến nước mắt ứa ra, nhưng ông vẫn cắn răng chịu đựng. “Để được như bây giờ, tôi đã rách không biết bao nhiêu chiếc quần. Cái chân bó nẹp cứng đơ, mỗi bước lại cọ vào rách toạc. Nạng gỗ thì gãy không biết bao nhiêu cái, cứ ngã gãy cái này lại thay cái khác… ” , ông nói. Dần dần, ông bỏ được nẹp, rồi bỏ luôn nạng, tự đi xe đạp, tự xách nước tưới cây. Nhìn dáng đi chậm rãi của ông hôm nay, ít ai ngờ đó là thành quả của mười lăm năm kiên cường đấu tranh với chính số phận. Ông Xuyến bảo: “Tôi không thể làm được điều đó nếu không có bà ấy. Bà là người y tá vĩ đại nhất cuộc đời tôi” . Từ ngày ông bị thương, mọi việc lớn nhỏ trong nhà — từ làm ruộng, đốt lò, xây nhà, chăm chồng, nuôi con — đều do một tay bà Đào Thị Thóc lo liệu. Bà vừa là người bạn đời, vừa là chỗ dựa tinh thần, vừa là người dìu ông tập từng bước đi đầu tiên. Sống như những đóa hoa Với ông Vũ Văn Xuyến, việc cố gắng luyện tập để có thể tự đi lại đã là một điều phi thường. Nhưng ông không dừng lại ở đó. Khi đôi chân tập tễnh đã vững hơn, ông lại hăng hái tham gia vào nhiều hoạt động của địa phương. Với uy tín và tinh thần trách nhiệm của mình, ông được người dân tín nhiệm bầu làm Trưởng thôn Hưng Đạo Tây, rồi Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã Đông Quang. Ở cương vị nào, ông cũng hết lòng vì tập thể. Thời điểm ấy, ông cùng một số người tâm huyết trong xã đã vận động bà con phát triển nghề dệt bao tải đay để xuất khẩu sang Cuba, giúp đời sống người dân được cải thiện, tạo thêm công ăn việc làm cho hàng trăm lao động. Khi nghề dệt dần mai một, ông lại tìm hướng đi mới, trở thành đại lý phân phối bột giặt OMO của thương hiệu Unilever, tiếp tục góp phần phát triển kinh tế địa phương. Không chỉ năng động trong làm kinh tế, ông Xuyến còn là tấm gương sáng trong công tác xã hội. Ông đã nhiều lần được UBND tỉnh Thái Bình và Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam tặng bằng khen vì những đóng góp tích cực trong việc chăm sóc, giúp đỡ các nạn nhân bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học. Khi xã Đông Quang bắt đầu triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới, ông lại đi đầu trong phong trào xã hội hóa, vận động kinh phí cải tạo hai tuyến đường chính của thôn Hưng Đạo Tây, góp phần thay đổi diện mạo quê hương. Từ năm 2014 đến nay, trên cương vị Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin xã Đông Quang, ông Xuyến vẫn miệt mài với những chuyến đi thăm hỏi, hỗ trợ các gia đình khó khăn. Đôi chân đã từng dập nát vì bom đạn giờ vẫn kiên trì bước tiếp, đi đến từng nhà, từng ngõ. Nói về ước nguyện của đời mình, ông Xuyến chỉ mong một lần được gặp lại những ân nhân năm xưa — hai đồng chí Điền, Nguyễn và chị y tá Chót — những người đã cứu sống ông giữa ranh giới sinh tử. “Nếu không thể gặp trực tiếp, thì chỉ cần gặp con cháu họ thôi cũng được” , ông nói chậm rãi. “Tôi chỉ muốn nói một lời cảm ơn, để trả cái nợ ân tình mà mình đã mang theo suốt cuộc đời này. ”