Nghiêm Xuân Danh

Đồng chí Nghiêm Xuân Danh sinh năm 1953. Khi hi sinh, đồng chí là Hạ sĩ, trắc thủ của Tiểu đoàn 77, thuộc Sư đoàn Phòng không 361, Quân chủng PKKQ.

Đồng chí Nghiêm Xuân Danh nhập ngũ năm 1970, ngay sau khi học xong năm nhất khoa Lịch sử - trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Vào quân ngũ được mấy tháng, Nghiêm Xuân Danh được biên chế về một đơn vị tên lửa phòng không bảo vệ bầu trời Thủ đô Hà Nội. Vốn thông minh, chiến sĩ Nghiêm Xuân Danh tiếp thu các bài huấn luyện rất nhanh, được chỉ huy đơn vị tin tưởng, nên từ trắc thủ kíp 3 đã được chuyển lên kíp 1, được đi học lớp cảm tình Đảng và làm hồ sơ đề nghị kết nạp Đảng.

Trong chiến dịch 12 ngày đêm tháng 12 năm 1972, Nghiêm Xuân Danh là trắc thủ TZK ngồi trên đỉnh xe thu phát. Đêm 20, rạng sáng 21/12/1972, kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 77 chiến đấu mưu trí, lập công xuất sắc, bắn rơi tại chỗ 2 máy bay B-52 của Mỹ. Thiệt hại nhiều, địch thay đổi cách đánh phá bằng cách dùng máy bay chiến thuật tập trung đánh các trận địa tên lửa. 9 giờ sáng ngày 21/12/1972, bầu trời rung chuyển bởi tiếng gầm rú của các tốp máy bay địch. Qua ống kính TZK, từ trên chòi cao, Nghiêm Xuân Danh phát hiện 1 tốp 4 máy bay F4 đang bay vào ở cự ly khoảng 30km và liên tục thông báo kịp thời cho chỉ huy. Rồi đồng chí hô to: “Mục tiêu bay thẳng vào đánh trận địa!”. Không rời mắt khỏi ống kính, đồng chí quyết tâm bám sát, dõi theo từng hành động trên không của máy bay Mỹ để thông báo mục tiêu cho kíp chiến đấu. Đúng như Danh thông báo, 4 chiếc F4 lao thẳng vào thả 4 quả bom bi trùm lên toàn bộ trận địa tên lửa. Bom bi nổ khắp trận địa làm khí tài bị hỏng rất nặng, đạn tên lửa bị cháy. Trắc thủ Nghiêm Xuân Danh bị bom bi xuyên qua mũ sắt và đã anh dũng hy sinh.

Trong chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” 12 ngày đêm tháng Chạp năm 1972, tại trận địa này, Tiểu đoàn 77 đã bắn rơi 4 chiếc B-52 của Mỹ, trong đó có 3 chiếc rơi tại chỗ. Với chiến công xuất sắc đó, Tiểu đoàn 77 đã trở thành đơn vị bắn rơi nhiều máy bay B-52 nhất và được phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng. Trong chiến công chung đó có phần đóng góp xứng đáng của trắc thủ Nghiêm Xuân Danh.

Ngày 25/4/2013, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam đã truy tặng Liệt sĩ Nghiêm Xuân Danh danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Hiện chiếc kính ngắm TKZ đã cùng Nghiêm Xuân Danh làm nên những chiến công năm xưa đang được lưu giữ trong Nhà truyền thống của Sư đoàn Phòng không 361 - là hiện vật thể hiện ý chí chiến đấu kiên cường, dũng cảm của người Anh hùng tuổi 20.

( hội yêu lịch sử- khí tài quân sự)