NGÔ ĐỨC KẾ - NGÔ ĐỨC DIỄN

Ngô Đức Kế (1878–1929), hiệu Tập Xuyên, là một chí sĩ yêu nước, nhà báo và nhà văn nổi tiếng đầu thế kỷ 20, quê Hà TĩnhSinh tại làng Trảo Nha, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh (nay là thị trấn Nghèn) trong một gia đình Nho học danh giá.Sự nghiệp khoa cử: Nổi tiếng thông minh, 19 tuổi đỗ Cử nhân (1897), 23 tuổi đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân (1901)Hoạt động cách mạng:Từ chối làm quan, theo đuổi con đường cứu nước.Cùng Phan Bội Châu tham gia Duy Tân hội, thành lập Triều Dương thương điếm (Vinh) để hoạt động kinh tế và ủng hộ phong trào Đông Du.Năm 1908, bị Pháp bắt và đày ra Côn Đảo 13 năm.Hoạt động báo chí (Sau 1922): Ra Hà Nội làm chủ bút báo Hữu Thanh, viết "Luận về chánh học cùng tà thuyết" và "Nền quốc văn mới", trực diện công kích văn hóa nô dịch và tạp chí Nam Phong, bảo vệ nền văn hóa dân tộc.Ông mất năm 1929 tại Hà Nội.Ngô Đức Kế được tôn vinh là một nhà tri thức kiên cường, giữ vững khí tiết nhà Nho yêu nước trong bối cảnh nước nhà bị thực dân Pháp đô hộ.Ngô Đức Diễn (1898 - 1930) là một nhà cách mạng tiền bối Việt Nam, nổi tiếng với hoạt động yêu nước tại khu vực miền Trung, là một trong những người thành lập Hội Phục Việt năm 1925 và cùng với Hà Huy Tập gây dựng cơ sở Đảng Tân Việt tại Khánh Hòa.Là con trai thứ tư của cụ Ngô Huệ Liên và là em trai Ngô Đức KếTham gia Hội Phục Việt (1925): Tháng 7/1925, ông cùng các trí thức yêu nước như Ngô Đức Kế, Lê Văn Huân, Tôn Quang Phiệt... lập ra Hội Phục Việt tại Vinh để đánh đuổi thực dân Pháp.Hoạt động tại Khánh Hòa: Ông dạy học tại trường Pháp Việt - Nha Trang và trường Pháp Việt - Tân Định (Khánh Hòa). Tại đây, ông cùng với Hà Huy Tập tích cực tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin, xây dựng cơ sở Đảng Tân Việt (Liên tỉnh ngũ trang).Vai trò: Ông là người kết nối các nhóm cách mạng, xây dựng mạng lưới liên lạc bí mật và phát triển cán bộ cách mạng tại miền Trung.Mối quan hệ: Ông là người kết nối Hà Huy Tập với các nhà yêu nước tiền bối như Ngô Đức Kế, Lê Văn Huân và là bạn đồng hương, cùng chí hướng với Tổng Bí thư Trần Phú tại Trường Quốc học Huế.Ngô Đức Diễn được biết đến là một nhà giáo yêu nước, người có công lớn trong việc gieo mầm cách mạng và xây dựng tổ chức Đảng thời kỳ đầu tại miền Trung.Hai ông cùng các thành viên trong gia đình họ Ngô Trảo Nha (hà Tĩnh) đã đóng góp to lớn cho phong trào giải phóng dân tộc đầu thế kỷ 20.Hai anh em Ngô Đức Kế và Ngô Đức Diễn là tấm gương sáng về lòng yêu nước, trí tuệ và sự dấn thân cho độc lập dân tộc.