NGÔ ĐỨC KẾ: NHÀ HOẠT ĐỘNG DUY TÂN VÀ CHỦ BÚT TẠP CHÍ HỮU THỰC

Tiểu sử và quê hương

Ngô Đức Kế (1878 – 1929), tự Tập Cương, hiệu Tập Xuyên, sinh tại làng Trảo Nha, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Ông đỗ Tiến sĩ năm 1901 (khi mới 23 tuổi) nhưng dứt khoát không ra làm quan, mà trở về quê nhà mở trường dạy học, truyền bá tư tưởng tiến bộ. Ông là một sĩ phu yêu nước kiên trung, nhà báo sắc sảo, thủ lĩnh của Phong trào Duy Tân tại Hà Tĩnh và là Chủ bút Tạp chí Hữu Thanh lừng lẫy.

Bước vào con đường đấu tranh / Bối cảnh lịch sử

Đầu thế kỷ XX, cuộc khai thác thuộc địa của Pháp làm xã hội Việt Nam biến đổi sâu sắc. Tiến sĩ Ngô Đức Kế sớm tiếp thu các tư tưởng tân thư của Trung Quốc và Nhật Bản. Nhận thấy con đường thi cử phong kiến không thể giúp nước, ông chủ động liên kết với Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh để dấy lên phong trào canh tân đất nước.

Quá trình hoạt động và những chiến công nổi bật

Ngô Đức Kế đã thành lập 'Triêu Dương thương quán' tại Vinh – một cơ sở kinh doanh vừa tạo nguồn tài chính cho phong trào Đông Du vừa là nơi liên lạc bí mật của các nhà yêu nước. Ông tích cực vận động nhân dân mở trường dạy chữ Quốc ngữ, phát triển thương nghiệp, bài trừ hủ tục. Sau khi ra tù Côn Đảo năm 1921, ông ra Hà Nội làm Chủ bút Tạp chí Hữu Thanh, dùng ngòi bút sắc bén đấu tranh chống lại chính sách ngu dân của thực dân và lên án lũ tay sai bán nước.

Năm 1908, thực dân Pháp đàn áp phong trào chống thuế ở Trung Kỳ, Ngô Đức Kế bị bắt và bị kết án đày ra Côn Đảo 13 năm. Nhà tù tàn bạo của giặc không đè bẹp được chí khí của vị Tiến sĩ trẻ. Sau khi ra tù, ông tiếp tục dùng báo chí làm vũ khí đấu tranh cho đến khi lâm bệnh nặng và mất tại Hà Nội năm 1929. Đám táng ông được nhân dân Hà Nội tổ chức vô cùng trang trọng.

Ý nghĩa lịch sử và bài học cho thế hệ trẻ

Ngô Đức Kế là tấm gương kiệt xuất của trí thức yêu nước Việt Nam: dùng tri thức, tài năng báo chí và chí khí kiên cường để phụng sự Tổ quốc. Cuộc đời ông là minh chứng cho tinh thần quật cường của vùng đất Nghệ Tĩnh anh hùng.