NGÔ ĐỨC MAI (chi đoàn ấp 7a1)
CÁNH CHIM KHÔNG TRỞ VỀ
Tác giả: TRẦN NGUYỄN PHI YẾN – Bí thư Chi đoàn ấp 7A1
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những con người chỉ sống một cuộc đời rất ngắn ngủi nhưng lại để lại những dấu ấn không bao giờ phai mờ. Họ đã đi qua tuổi trẻ bằng những tháng ngày chiến đấu, lấy lòng yêu nước làm động lực, lấy sự hy sinh làm lẽ sống. Anh hùng, liệt sĩ, phi công Ngô Đức Mai là một con người như thế. Cuộc đời ông gắn liền với bầu trời khói lửa của cuộc kháng chiến chống Mỹ, nơi mỗi chuyến bay là một lần đối mặt với hiểm nguy, mỗi trận không chiến là một lần đứng giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết. Dù hy sinh khi mới 29 tuổi, ông đã để lại một câu chuyện hào hùng về lòng dũng cảm và ý chí của người chiến sĩ Không quân Nhân dân Việt Nam.
Ngô Đức Mai sinh ngày 6 tháng 11 năm 1938, tại thôn Đông Mỹ, xã Hưng Tân, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, nay thuộc xã Thông Tân. Sinh ra trên mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, từ nhỏ ông đã được nuôi dưỡng trong tình yêu quê hương, đất nước. Tháng 7 năm 1955, khi mới mười sáu tuổi, chàng trai trẻ Ngô Đức Mai tình nguyện nhập ngũ. Từ đây, cuộc đời ông bước sang một trang mới – trang đời của một người lính.
Nhờ có tố chất và khả năng đặc biệt, ông được lựa chọn đi đào tạo phi công quân sự tại Trung Quốc. Những ngày tháng học tập chắc hẳn không hề dễ dàng. Để có thể điều khiển một chiếc máy bay chiến đấu trên bầu trời, người phi công phải trải qua quá trình huấn luyện nghiêm khắc, phải rèn luyện cả thể lực, bản lĩnh và khả năng xử lý tình huống. Với Ngô Đức Mai, những ngày tháng ấy đã tôi luyện nên một người chiến sĩ có ý chí vững vàng và tinh thần thép.
Đầu năm 1966, sau khi hoàn thành chương trình đào tạo, ông trở về nước và trở thành phi công chiến đấu thuộc Trung đoàn Không quân 923 – Đoàn Không quân Yên Thế. Từ đây, bầu trời trở thành chiến trường của ông.
Ngày 4 tháng 3 năm 1966, Ngô Đức Mai thực hiện chuyến xuất kích chiến đấu đầu tiên. Đối với một phi công trẻ, đó chắc hẳn là khoảnh khắc không thể nào quên. Bên dưới là đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh, phía trước là những chiếc máy bay địch hiện đại và nguy hiểm. Chiếc MiG-17 mà ông điều khiển lại không có những trang bị hiện đại như radar hay tên lửa tầm nhiệt.
Thế nhưng, người lính Việt Nam không chỉ chiến đấu bằng vũ khí.
Họ chiến đấu bằng trí thông minh, lòng quả cảm và quyết tâm bảo vệ bầu trời Tổ quốc.
Ngay trong lần xuất kích đầu tiên, Ngô Đức Mai đã mưu trí áp sát và bắn rơi một chiếc F-4 Phantom của Mỹ. Chiến công ấy là dấu mốc đầu tiên trong cuộc đời chiến đấu của người phi công trẻ. Nó cũng cho thấy bản lĩnh đặc biệt của ông: bình tĩnh trước hiểm nguy, quyết đoán trong từng khoảnh khắc và luôn đặt nhiệm vụ lên trên sự an toàn của bản thân.
Từ đó, ông tiếp tục tham gia nhiều trận không chiến. Mỗi lần máy bay cất cánh là một lần ông bước vào cuộc chiến mà không ai có thể chắc chắn mình sẽ trở về. Trong tổng cộng 63 lần xuất kích, ông đã trực tiếp bắn rơi 3 máy bay Mỹ, gồm 2 chiếc F-4 và 1 chiếc A-4, đồng thời nhiều lần hỗ trợ đồng đội lập chiến công.
Nhưng trong cuộc đời chiến đấu của ông, có một trận đánh đặc biệt khiến tên tuổi Ngô Đức Mai trở nên nổi bật.
Đó là ngày 12 tháng 5 năm 1967.
Trong một trận không chiến ác liệt, Ngô Đức Mai đã đối đầu với chiếc F-4 do Đại tá Norman C. Gaddis điều khiển. Đây là một phi công giàu kinh nghiệm của Không quân Mỹ, có hơn 4.200 giờ bay và được biết đến với vai trò chuyên gia trong việc đối phó với các tiêm kích MiG.
Một bên là viên phi công Mỹ có kinh nghiệm dày dặn.
Một bên là người phi công Việt Nam còn rất trẻ.
Một bên sở hữu máy bay và trang bị hiện đại.
Một bên phải dựa vào sự linh hoạt, kỹ năng và lòng dũng cảm.
Cuộc không chiến diễn ra giữa bầu trời đầy hiểm nguy. Những chiếc máy bay lao vun vút, tiếng động cơ xé toạc không gian. Chỉ một khoảnh khắc thiếu chính xác cũng có thể phải trả giá bằng mạng sống.
Và trong khoảnh khắc quyết định ấy, Ngô Đức Mai đã bình tĩnh áp sát, nắm bắt thời cơ và bắn hạ chiếc F-4 do Norman C. Gaddis điều khiển.
Chiến công ấy gây tiếng vang lớn.
Nhưng điều đáng khâm phục hơn cả không nằm ở con số máy bay bị bắn rơi, mà ở bản lĩnh của người phi công trẻ khi phải đối mặt với một đối thủ có ưu thế về kinh nghiệm và trang bị. Ngô Đức Mai đã chứng minh rằng trong cuộc chiến trên bầu trời, lòng dũng cảm, trí thông minh và khả năng làm chủ tình huống có thể tạo nên những điều tưởng như không thể.
Sau những chiến công ấy, ông từng vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông được Bác Hồ trao tặng Huy hiệu của Người. Những phần thưởng cao quý như Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhì và Hạng Ba cũng ghi nhận những đóng góp của ông.
Nhưng chiến tranh vẫn tiếp diễn.
Người phi công trẻ lại trở về với những chuyến bay.
Vẫn là chiếc máy bay chiến đấu.
Vẫn là bầu trời đầy bom đạn.
Vẫn là những lần cất cánh mà chẳng ai biết liệu ông có trở về hay không.
Rồi ngày 3 tháng 6 năm 1967 đã trở thành ngày cuối cùng của cuộc đời ông.
Trong một trận không chiến không cân sức trên vùng trời Hà Bắc, nay thuộc khu vực Bắc Giang, trước lực lượng lớn máy bay F-105 và F-4 của Mỹ, Thượng úy Ngô Đức Mai đã anh dũng chiến đấu và hy sinh.
Ông ra đi khi mới 29 tuổi.
Hai mươi chín tuổi – cái tuổi mà nhiều người mới bắt đầu xây dựng những ước mơ lớn cho cuộc đời. Có thể ông cũng từng mong một ngày được trở về quê nhà, được gặp lại những người thân yêu, được sống những tháng ngày bình yên sau chiến tranh.
Nhưng chiến tranh đã lấy đi tất cả.
Ông không trở về trên đôi chân của một người lính.
Ông trở về trong ký ức của đồng đội, trong nỗi đau của gia đình và trong lòng biết ơn của quê hương, đất nước.
Nhiều năm sau ngày ông hy sinh, sự cống hiến ấy vẫn được Tổ quốc ghi nhớ. Ngày 30 tháng 8 năm 1995, liệt sĩ Ngô Đức Mai được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho một con đường tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Hài cốt của ông cũng được gia đình và chính quyền đưa từ nghĩa trang liệt sĩ tại Bắc Giang về an táng trang trọng tại quê nhà.
Đó là một cuộc trở về muộn màng, nhưng đầy ý nghĩa.
Người phi công năm nào cuối cùng cũng trở về với quê hương Nghệ An – nơi ông đã sinh ra và lớn lên. Chỉ có điều, người con ấy không còn trở về trong bộ quân phục, không còn kể cho gia đình nghe về những chuyến bay, mà trở về trong sự tưởng nhớ thiêng liêng của những người ở lại.
Ngày hôm nay, bầu trời Việt Nam đã xanh hơn.
Không còn tiếng động cơ máy bay chiến đấu xé ngang bầu trời. Không còn những trận không chiến giữa những tầng mây. Những thế hệ trẻ được lớn lên trong hòa bình, được đến trường, được sống bên gia đình và theo đuổi những ước mơ của riêng mình.
Nhưng mỗi khi nhìn lên bầu trời bình yên ấy, em lại nghĩ đến những người đã từng chiến đấu để bảo vệ nó.
Trong số đó có Ngô Đức Mai – người phi công đã dành tuổi trẻ của mình cho Tổ quốc.
Ông chỉ sống 29 năm, nhưng những gì ông để lại vượt xa giới hạn của một đời người. Ông đã sống những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ trong quân ngũ, chiến đấu giữa thời hoa lửa và không một lần lùi bước trước hiểm nguy.
Có lẽ, giá trị của một cuộc đời không nằm ở việc con người sống bao lâu, mà ở việc họ đã sống như thế nào.
Ngô Đức Mai đã sống như một người lính.
Ông đã chiến đấu như một người anh hùng.
Và ông đã hy sinh như một người con trung thành của Tổ quốc.
Bầu trời nơi ông từng chiến đấu hôm nay đã trở lại màu xanh. Nhưng trong màu xanh bình yên ấy, em tin rằng vẫn có bóng dáng của những “cánh chim thép” năm xưa. Họ đã bay qua thời hoa lửa, để lại tuổi xuân giữa đất trời, để thế hệ hôm nay được sống dưới một bầu trời không còn bom đạn.
Và Ngô Đức Mai – người phi công trẻ của quê hương Nghệ An – sẽ mãi là một cánh chim thép không trở về, nhưng tên tuổi ông thì vẫn còn bay mãi trong bầu trời lịch sử của dân tộc.
