Ngô Gia Khảm – "Anh hùng Lao động số 1" của ngành quân giới

Người thợ ba lần bị bỏng nặng vì thuốc nổ vẫn gây dựng xưởng hóa chất đầu tiên ở Việt Bắc, đứng đầu danh sách Anh hùng Lao động năm 1952.

Ngô Gia Khảm sinh năm 1912 tại Từ Sơn, Bắc Ninh, xuất thân công nhân, tham gia cách mạng từ trước Tổng khởi nghĩa, từng làm việc trong xưởng sửa chữa xe lửa Gia Lâm và tham gia xây dựng cơ sở Đảng trong công nhân.

Kháng chiến bùng nổ, ông được giao nhiệm vụ tối quan trọng: xây dựng xưởng hóa chất đầu tiên ở chiến khu Việt Bắc để chế tạo thuốc nổ, kíp mìn, lựu đạn cho bộ đội. Giữa rừng sâu, không máy móc, không tài liệu, nguyên liệu chắp vá, ông cùng anh em mày mò pha chế từng mẻ fulminat thủy ngân – công việc cận kề cái chết từng phút. Ba lần xưởng nổ, ba lần ông bị bỏng nặng, có lần tưởng không qua khỏi, hai bàn tay cháy sém co quắp; vết thương vừa lành, ông lại trở về đứng bên nồi hóa chất, vừa làm vừa đào tạo lớp thợ trẻ. Những quả lựu đạn, kíp mìn từ xưởng của ông đã kịp ra mặt trận đánh giặc trong những năm thiếu thốn nhất.

Tại Đại hội thi đua toàn quốc năm 1952, Ngô Gia Khảm được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, đứng đầu danh sách – và được nhắc đến như "Anh hùng Lao động số 1" của nước ta. Sau hòa bình, ông tiếp tục cống hiến trong ngành đường sắt.

Cuộc đời ông là minh chứng: lòng dũng cảm nơi xưởng máy cũng cao cả không kém chiến hào – một thứ "cảm tử" thầm lặng cho kháng chiến thành công.