NGÔ GIA KHẢM – ĐÔI TAY MANG SẸO, TẤM LÒNG VẸN NGUYÊN

Trong những kỷ vật được Bảo tàng Hậu cần Quân đội lưu giữ có một dụng cụ bằng sắt mang hình chiếc thuyền. Vật dụng giản dị ấy từng được Ngô Gia Khảm sử dụng để nghiền nguyên liệu phục vụ nghiên cứu, chế tạo thuốc nổ. Nó gợi nhớ một thời những người thợ quân giới phải bắt đầu công việc bằng phương tiện thô sơ, lấy sự kiên trì và sáng tạo để vượt qua thiếu thốn.

Ngô Gia Khảm sinh ra trong một gia đình nghèo ở Tam Sơn, Bắc Ninh. Năm mười sáu tuổi, ông vào học việc tại Nhà máy Xe lửa Gia Lâm rồi trở thành thợ nguội. Cuộc sống lao động giúp ông rèn tay nghề, đồng thời chứng kiến những bất công mà người công nhân phải chịu đựng. Ông tham gia hoạt động cách mạng, được kết nạp vào Đảng năm 1938, rồi bị bắt và đày lên Sơn La năm 1941. Ra tù, ông tiếp tục hoạt động, đem cả tay nghề của mình phục vụ nhiệm vụ sản xuất vũ khí.

Theo lời tự thuật của ông, những ngày đầu làm lựu đạn vô cùng khó khăn. Thiếu máy móc, thiếu nguyên liệu và kinh nghiệm, anh em phải thử đi thử lại nhiều lần. Một chiếc thùng dầu được tận dụng làm lò đúc; chiếc máy tiện cũ trở thành phương tiện quý giá của cả xưởng. Khi chế tạo được những quả lựu đạn và nhận tin sản phẩm phát huy tác dụng trong chiến đấu, những người thợ xúc động đến rơi nước mắt. Thành quả ấy khiến họ tin rằng sức lao động của mình có thể giúp người chiến sĩ ngoài mặt trận.

Nhưng công việc cũng để lại trên cơ thể ông những vết thương không thể xóa nhòa. Trong một lần kiểm tra nơi sấy thuốc, ông phát hiện tàn lửa từ củi đốt bay lên, đe dọa gây cháy. Ông lao vào xử lý thì thùng thuốc phát nổ. Đồng đội cứu ông ra trong tình trạng bỏng nặng. Sau bảy tháng được chăm sóc, ông vượt qua nguy kịch, nhưng đôi tay bị co quắp, khuôn mặt mang những vết sẹo. Người thợ từng làm việc bằng đôi bàn tay khéo léo phải đối diện với thương tật lâu dài.

Thương ông, anh em khuyên ông nghỉ ngơi. Điều khiến Ngô Gia Khảm day dứt lại là nỗi lo không còn làm được việc có ích. Cuối năm 1947, dù chưa bình phục hoàn toàn, ông vẫn đề nghị Cục Quân giới cho nhận công tác. Những năm sau đó, ông cùng đồng đội xây dựng thêm xưởng hóa chất, cải tiến kỹ thuật và đào tạo thợ mới. Đôi tay mang sẹo vẫn tiếp tục góp sức vào công việc chung.

Năm 1952, Ngô Gia Khảm được tuyên dương Anh hùng Lao động. Khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông trở về công tác trong ngành đường sắt, tiếp tục gắn bó với nơi đã rèn luyện mình từ thuở thiếu niên. Ông qua đời năm 1990, để lại một tấm gương về nghị lực và lòng tận tụy.

Câu chuyện của Ngô Gia Khảm nhắc chúng ta rằng phía sau những chiến công còn có biết bao người âm thầm lao động nơi công xưởng. Với ông, cống hiến là làm được thêm một việc có ích, truyền được thêm một kinh nghiệm cho đồng đội, giúp đất nước có thêm sức mạnh. Những vết sẹo ghi dấu đau thương của thời hoa lửa; ý chí tiếp tục sống và làm việc của ông để lại bài học bền lâu về trách nhiệm với quê hương.