Ngô Gia Khảm - một trong bảy Anh hùng đầu tiên được phong tặng danh hiệu tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất

Trong lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam, khi nhắc đến những người đặt nền móng cho nền công nghiệp quốc phòng non trẻ, bên cạnh nhà bác học Trần Đại Nghĩa, chúng ta không thể không nhắc tới một cái tên đầy tự hào: Ngô Gia Khảm. Ông không chỉ là một trong bảy Anh hùng Lao động đầu tiên được vinh danh vào năm 1952, mà còn được người đời trân trọng gọi là "Anh hùng Lao động số 1" – người công nhân đã dùng cả tính mạng và trí tuệ của mình để "nhào nặn" nên những loại vũ khí đầu tiên, góp phần xoay chuyển cục diện chiến trường trong những ngày đầu kháng chiến.Sinh năm 1912 tại mảnh đất nghèo khó ở Bắc Ninh, Ngô Gia Khảm sớm tôi luyện cho mình một ý chí sắt đá. Trước khi trở thành một nhà khoa học quân sự thực thụ trên chiến trường, ông đã trải qua những năm tháng lao tù khắc nghiệt tại Sơn La. Chính môi trường tàn khốc đó đã tôi rèn nên một con người không biết khuất phục, luôn rực cháy ngọn lửa khát khao giành độc lập cho dân tộc. Khi thoát khỏi lao tù, ông không chọn sự bình yên mà dấn thân ngay vào mặt trận quân giới – nơi mà mỗi giây phút làm việc đều là một cuộc chiến giữa sự sống và cái chết.Đóng góp vĩ đại nhất của Ngô Gia Khảm chính là việc ông đã dựng xây nên những xưởng thuốc nổ đầu tiên của quân đội ta trong điều kiện "không một tấc sắt trong tay". Tại chiến khu Việt Bắc, ông được giao nhiệm vụ Quản đốc Xưởng Quân giới, một trọng trách nặng nề khi vũ khí của ta lúc bấy giờ chủ yếu là gậy gộc và súng trường lạc hậu. Với tinh thần sáng tạo "từ không đến có", ông đã cùng các cộng sự biến những dụng cụ nấu ăn bình thường như nồi đất, chảo gang thành những thiết bị chưng cất hóa chất tinh vi. Ông tự mình nghiên cứu, thử nghiệm từng công thức trộn Clo-rát với Phốt-pho để chế tạo thuốc hạt nổ cho lựu đạn – một công việc cực kỳ nguy hiểm mà chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả khôn lường.Cuộc đời Ngô Gia Khảm là một chuỗi những lần "tử sinh" để đổi lấy sự an toàn cho đồng đội và hiệu quả cho vũ khí. Ông đã ba lần bị thương nặng trong quá trình sản xuất thuốc nổ. Có lần, một vụ nổ kinh hoàng xảy ra tại phòng pha chế khiến ông bị bỏng toàn thân, hỏng một mắt và mất đi nhiều phần sức lao động. Thế nhưng, ngay cả khi cơ thể bị tàn phá bởi chất độc hóa học và những vết thương rỉ máu, ông vẫn kiên quyết không rời xa xưởng máy. Tinh thần của ông đã trở thành ngọn lửa truyền cảm hứng cho hàng ngàn công nhân quân giới khác, giúp họ vượt qua nỗi sợ hãi để bám trụ sản xuất, cung cấp hàng vạn quả lựu đạn và mìn cho tiền tuyến.Không chỉ là một người thợ giỏi, Ngô Gia Khảm còn là một người thầy tận tụy. Ông đã trực tiếp đào tạo hàng trăm cán bộ, công nhân kỹ thuật cho ngành hóa chất quân sự từ những người nông dân, công nhân chưa hề biết đến khái niệm khoa học. Sự giản dị, khiêm nhường nhưng vô cùng quyết liệt trong công việc của ông đã tạo nên một chuẩn mực đạo đức cho thế hệ những người làm khoa học phục vụ kháng chiến.Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, tên của ông được đặt cho những con đường, bến xe hay ngôi trường tại Hà Nội, như một cách để nhắc nhở thế hệ mai sau về một thời đại mà trí tuệ Việt Nam đã tỏa sáng rực rỡ nhất trong gian khổ. Ngô Gia Khảm mãi mãi là biểu tượng của sự tận hiến, là minh chứng cho việc lòng yêu nước khi được kết hợp với sự sáng tạo không ngừng có thể tạo nên những kỳ tích phi thường, bảo vệ vững chắc chủ quyền của Tổ quốc.