NGÔ GIA KHẢM – NGƯỜI CÔNG NHÂN LẤY THÂN MÌNH GIỮ LẤY NHỮNG VIÊN ĐẠN CHO TIỀN TUYẾN

Trong chiến tranh, người ta thường nhớ đến những người lính trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận. Nhưng để một người lính có viên đạn trong súng, một quả lựu đạn trong ba lô hay một quả mìn dùng đánh địch, phía sau họ là những con người ngày đêm làm việc trong các xưởng quân giới.

Ngô Gia Khảm là một trong những con người như thế.

Ông sinh năm 1912 tại Bắc Ninh, trong một gia đình lao động. Từ khi còn trẻ, Ngô Gia Khảm đã gắn bó với nghề cơ khí và cuộc sống của người công nhân. Những năm tháng lao động giúp ông hình thành đôi bàn tay khéo léo, khả năng tìm tòi kỹ thuật và đặc biệt là tính kiên trì trước những công việc khó.

Khi Cách mạng Tháng Tám thành công rồi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, đất nước đứng trước một vấn đề rất lớn: lấy đâu ra vũ khí để chiến đấu?

Quân đội còn non trẻ. Trang bị thiếu thốn. Nền công nghiệp quốc phòng gần như chưa có. Trong khi đó, muốn chiến đấu lâu dài, bộ đội cần súng, đạn, lựu đạn, mìn và rất nhiều loại trang bị khác.

Những người công nhân kỹ thuật như Ngô Gia Khảm vì thế bước vào một mặt trận đặc biệt: mặt trận sản xuất vũ khí.

Xưởng quân giới trong những năm kháng chiến không giống những nhà máy hiện đại ngày nay. Nhiều cơ sở phải đặt giữa rừng núi để tránh máy bay địch. Máy móc thiếu thốn, nguyên liệu khan hiếm, điện không phải lúc nào cũng có.

Có thứ không mua được thì phải tự chế.

Không có máy phù hợp thì tìm cách cải tiến máy cũ.

Thiếu nguyên liệu thì tận dụng những gì có thể tìm được.

Người công nhân vừa làm việc vừa nghiên cứu, bởi phía trước họ là một yêu cầu không thể trì hoãn: bộ đội đang cần vũ khí ngoài chiến trường.

Ngô Gia Khảm nổi bật trong tập thể bởi tinh thần chịu khó nghiên cứu và tìm cách nâng cao năng suất. Với ông, mỗi sản phẩm làm ra không đơn thuần là một con số trong kế hoạch.

Đó có thể là viên đạn mà một người lính đang chờ.

Đó có thể là quả lựu đạn giúp một đơn vị hoàn thành trận đánh.

Vì thế, người công nhân quân giới làm việc với một ý thức rất đặc biệt: sản phẩm của mình liên quan trực tiếp đến sinh mạng của đồng đội ngoài tiền tuyến.

Công việc ấy cũng vô cùng nguy hiểm.

Những người thợ thường xuyên phải tiếp xúc với thuốc nổ và các loại vật liệu dễ cháy. Chỉ một sơ suất nhỏ trong quá trình sản xuất cũng có thể gây ra tai nạn nghiêm trọng.

Và tai nạn đã thực sự xảy ra với Ngô Gia Khảm.

Trong một vụ cháy nổ tại xưởng quân giới, lửa bùng lên dữ dội. Giữa lúc nguy hiểm, phản ứng tự nhiên của con người là chạy khỏi nơi có thể tiếp tục phát nổ.

Nhưng những người công nhân ở đó hiểu rằng bên trong còn máy móc, nguyên liệu và những thứ vô cùng quý giá đối với một đất nước đang kháng chiến trong thiếu thốn.

Ngô Gia Khảm cùng đồng đội lao vào cứu tài sản của xưởng.

Lửa khiến ông bị bỏng nặng.

Những vết thương ấy không chỉ gây đau đớn trong những ngày điều trị mà còn để lại dấu tích trên cơ thể người công nhân về sau. Nhưng điều khiến người ta nhớ đến Ngô Gia Khảm không phải việc ông bị thương, mà là lựa chọn của ông trong khoảnh khắc nguy hiểm ấy.

Bởi đối với người công nhân quân giới thời chiến, một chiếc máy bị cháy có thể đồng nghĩa với việc cả dây chuyền phải dừng lại.

Một lượng nguyên liệu bị mất có thể khiến hàng nghìn sản phẩm không được làm ra.

Và phía cuối của chuỗi ấy là những người lính đang chiến đấu ngoài mặt trận.

Sau khi điều trị thương tích, Ngô Gia Khảm vẫn tiếp tục công việc.

Ông không xem những vết bỏng là lý do để rời khỏi nghề. Người công nhân lại trở về với máy móc, với đồng đội và với nhiệm vụ sản xuất vũ khí phục vụ kháng chiến.

Đó cũng là nét đặc biệt của thế hệ lao động trong những năm tháng ấy.

Họ làm việc không chỉ để nhận tiền công.

Một người công nhân làm thêm một sản phẩm nghĩa là tiền tuyến có thêm một phương tiện chiến đấu. Một người nông dân tăng thêm một vụ lúa nghĩa là bộ đội có thêm lương thực. Một người vận tải đi thêm một chuyến nghĩa là chiến trường nhận thêm được hàng hóa.

Lao động lúc ấy cũng chính là chiến đấu.

Năm 1952, tại Đại hội các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất, những con người tiêu biểu trên các mặt trận chiến đấu và lao động được tuyên dương.

Ngô Gia Khảm được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, trở thành một trong những tấm gương tiêu biểu của giai cấp công nhân Việt Nam trong những năm đầu kháng chiến.

Nhưng phía sau danh hiệu Anh hùng vẫn là một người thợ.

Điều làm nên giá trị của Ngô Gia Khảm không nằm ở một khoảnh khắc duy nhất. Đó là cả quá trình lao động trong điều kiện khó khăn, tìm tòi kỹ thuật, bảo vệ máy móc và chấp nhận nguy hiểm để giữ cho hoạt động sản xuất không bị gián đoạn.

Những sản phẩm từ các xưởng quân giới như nơi ông làm việc sau đó theo chân bộ đội đến nhiều chiến trường.

Từ những xưởng nhỏ giữa núi rừng, hàng nghìn người công nhân đã góp sức vào cuộc kháng chiến bằng cách của mình. Họ không trực tiếp xung phong trên trận địa, nhưng sản phẩm từ đôi tay họ lại có mặt trong tay những người đang chiến đấu.

Đó là lý do câu chuyện Ngô Gia Khảm rất có ý nghĩa khi nói về hai chữ “Anh hùng”.

Anh hùng không nhất thiết chỉ xuất hiện ở nơi tiếng súng vang lên.

Trong những thời điểm khó khăn của đất nước, một người thợ đứng bên chiếc máy, một người nông dân trên cánh đồng hay một người công nhân làm việc giữa hiểm nguy cũng có thể trở thành Anh hùng nếu công việc của họ được thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh vì lợi ích chung.

Ngô Gia Khảm qua đời năm 1990.

Những xưởng quân giới thô sơ của thời kháng chiến đã lùi vào lịch sử. Ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam ngày nay đã có những nhà máy, dây chuyền và công nghệ hiện đại hơn rất nhiều. Nhưng phía sau chặng đường phát triển ấy là những thế hệ đầu tiên đã bắt đầu gần như từ hai bàn tay trắng.

Trong số họ có người công nhân mang tên Ngô Gia Khảm.

Ông không cầm súng xông lên trận địa, nhưng những vũ khí được làm ra từ xưởng của ông đã theo người lính ra chiến trường. Những vết bỏng trên cơ thể người công nhân quân giới năm ấy vì thế cũng giống như những vết thương của một người lính – bởi trong cuộc kháng chiến của cả dân tộc, lao động để phục vụ tiền tuyến cũng chính là một cách chiến đấu vì Tổ quốc.