NGÔ GIA KHẢM - NGƯỜI KỸ SƯ QUÂN GIỚI KIẾN TẠO BINH CÔNG XƯỞNG ĐẦU TIÊN

Sinh năm 1912 trong một gia đình bần nông tại xã Tam Sơn, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cuộc đời ông Ngô Gia Khảm là một bản hùng ca của tinh thần lao động sáng tạo vì cách mạng. Mồ côi cha từ lúc 18 tháng tuổi, năm 16 tuổi, ông ra Hải Phòng xin học việc và trở thành công nhân thợ nguội tại nhà máy Gia Lâm. Chính tại đây, chứng kiến cảnh công nhân bị áp bức tàn nhẫn, ông đã giác ngộ cách mạng. Năm 1938, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, và đến năm 1941, sau một cuộc đấu tranh lớn, ông bị thực dân Pháp bắt đày lên nhà tù Sơn La, nơi ông từng tuyệt thực 11 ngày để phản đối kẻ thù.

Năm 1944, giữa lúc phong trào đấu tranh giành chính quyền dâng cao, ông được Tổng bộ Việt Minh giao trọng trách sản xuất vũ khí cho Giải phóng quân. Trong điều kiện vô vàn khó khăn: nguyên vật liệu thiếu, máy móc thô sơ, ông cùng các đồng chí phải lấy thùng dầu làm lò đúc, dùng chày cối giã thuốc nổ như giã cua, với độc nhất một cỗ máy tiện cũ kỹ. Sau bao lần mày mò, tháo ráp từ một quả lựu đạn Nhật thu được, xưởng của ông đã chế tạo thành công những quả lựu đạn hình quả tim mang chữ "VM" (Việt Minh). Quả lựu đạn đầu tiên này đã tiêu diệt 11 tên phát xít Nhật tại chiến khu Hoàng Hoa Thám, mang lại niềm hân hoan tột độ cho cả xưởng.

Sau Cách mạng tháng Tám, ông tiếp tục được giao thành lập xưởng hóa chất đầu tiên ở Việt Bắc. Bằng sự tìm tòi không mệt mỏi, ông tự tay pha chế các chất mồi nổ, sáng chế ra máy dập hạt nổ đạn "DM" giúp năng suất tăng từ 600 lên 14.000 cái/ngày, và máy cắt thuốc giúp năng suất tăng vọt từ 5 lạng lên 16 cân/ngày, chi viện kịp thời cho mặt trận Nam Bộ và Hải Phòng.

Tuy nhiên, công việc chế tạo vũ khí luôn tiềm ẩn hiểm nguy sinh tử. Ông đã ba lần bị tai nạn và trọng thương. Lần nặng nhất, khi đang cố dập lửa tại chỗ sấy thuốc nổ, thùng thuốc phát nổ khiến ông cháy sém toàn bộ mặt mũi, chân tay. Tưởng chừng không qua khỏi, nhưng sau 7 tháng được đồng đội tận tình cứu chữa, ông sống sót với đôi tay co quắp và khuôn mặt đầy thương tích. Dù được khuyên nghỉ ngơi để Nhà nước nuôi dưỡng, với tinh thần "tàn nhưng không phế", cuối năm 1947, ông lại tình nguyện xin ra chiến khu tiếp tục công tác, xây dựng thêm hai xưởng hóa chất và truyền nghề cho vô số thợ trẻ.

Với những cống hiến vĩ đại ấy, tại "Đại hội Toàn quốc các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu" (tháng 5/1952), ông được đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh biểu dương là người đã "xây dựng cái binh công xưởng đầu tiên của quân đội quốc gia Việt Nam". Ngày 19 tháng 5 năm 1952, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, trở thành "Anh hùng Lao động số 1" của nền công nghiệp và quân giới non trẻ Việt Nam.