Ngô Gia Khảm – Người thợ cả của ngành quân giới cách mạng

Đồng chí Ngô Gia Khảm là một trong những cánh chim đầu đàn của phong trào thi đua lao động sản xuất phục vụ kháng chiến. Từ năm 1937, đồng chí tích cực tham gia phong trào công nhân tiến bộ tại địa phương và chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1941. Với kiến thức cơ khí tự học, đồng chí bắt đầu nghiên cứu và chế tạo các loại thuốc nổ thô sơ phục vụ cho phong trào đấu tranh vũ trang của quần chúng. Năm 1944, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giam nhưng đã mưu trí vượt ngục thành công, lập tức rút vào An toàn khu (ATK) để xây dựng xưởng đúc lựu đạn đầu tiên của cách mạng.

Trong suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 - 1954), đồng chí giữ vai trò quản đốc, trực tiếp quản lý các xưởng chế tạo vũ khí, thuốc nổ tại chiến khu Việt Bắc. Tại đây, đồng chí đã có nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, chế tạo thành công nhiều loại kíp mìn, thuốc nổ từ nguyên liệu thô sơ tại chỗ để kịp thời chi viện cho tiền tuyến. Quá trình làm việc với hóa chất nguy hiểm đầy gian khổ, đồng chí đã 3 lần bị thương nặng do tai nạn cháy nổ, khiến đôi mắt bị suy giảm thị lực nghiêm trọng và đôi tay mang thương tật vĩnh viễn. Thế nhưng, với tinh thần thép, đồng chí vẫn kiên cường bám trụ xưởng máy để giữ vững dòng chảy vũ khí ra mặt trận.

Tháng 5 năm 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất, đồng chí vinh dự là một trong 4 người đầu tiên trên cả nước được phong tặng danh hiệu cao quý "Anh hùng Lao động". Sau khi hòa bình lập lại năm 1954, đồng chí chuyển về tiếp quản và giữ chức Giám đốc Nhà máy Toa xe Lửa Gia Lâm, đóng góp to lớn vào công cuộc khôi phục kinh tế miền Bắc. Ghi nhận công lao của đồng chí, Đảng và Nhà nước đã trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.