NGÔ GIA KHẢM – NGƯỜI THỢ QUÂN GIỚI GIỮA THỜI HOA LỬA

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp đầy gian khổ, bên cạnh những người lính trực tiếp cầm súng nơi chiến trường còn có những con người thầm lặng ngày đêm chế tạo vũ khí, tiếp thêm sức mạnh cho cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Một trong những người tiêu biểu ấy là Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm – người đặt nền móng cho ngành quân giới Việt Nam trong những ngày đầu của cách mạng.

Ngô Gia Khảm sinh năm 1912 tại Tam Sơn, Từ Sơn, Bắc Ninh. Sinh ra trong một gia đình lao động, từ khi còn trẻ ông đã sớm giác ngộ cách mạng. Năm 1928, khi mới 16 tuổi, ông tham gia các hoạt động yêu nước. Đến năm 1936, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, tiếp tục dấn thân trên con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Năm 1941, thực dân Pháp bắt giam ông tại nhà tù Sơn La – nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian” đối với những người yêu nước. Dù bị tra tấn, giam cầm khắc nghiệt, Ngô Gia Khảm vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Có lần ông cùng đồng chí của mình tuyệt thực suốt 11 ngày để phản đối chế độ hà khắc của nhà tù, buộc chính quyền thực dân phải nhượng bộ và trả tự do. Ra tù, ông lại tiếp tục hoạt động cách mạng với tinh thần kiên trung không hề suy chuyển.

Những năm 1944 – 1945, khi phong trào cách mạng đang phát triển mạnh mẽ tại chiến khu Việt Bắc, Ngô Gia Khảm được giao nhiệm vụ xây dựng các cơ sở sản xuất vũ khí phục vụ khởi nghĩa và kháng chiến. Ông là một trong những người đầu tiên xây dựng Xưởng Quân giới tại Việt Bắc và được giao trọng trách Quản đốc xưởng.

Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, máy móc thô sơ, nguyên vật liệu khan hiếm, ông cùng các đồng chí đã nghiên cứu, cải tiến và chế tạo thành công nhiều loại vũ khí. Đặc biệt, ông cùng kỹ sư Nguyễn Văn Xuân chế tạo loại lựu đạn vỏ gang kiểu dập tại Bắc Ninh – một bước tiến quan trọng của ngành quân giới non trẻ lúc bấy giờ.

Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, nhu cầu về vũ khí, đạn dược ngày càng lớn. Ngô Gia Khảm tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ xây dựng xưởng hóa chất đầu tiên tại căn cứ Việt Bắc. Tại đây, ông cùng đồng đội nghiên cứu sản xuất thuốc nổ, chế tạo mìn, lựu đạn và đạn dược phục vụ chiến trường.

Công việc sản xuất thuốc nổ luôn tiềm ẩn hiểm nguy. Nhiều lần đối mặt với tai nạn lao động, ông đã bị thương tới ba lần. Thế nhưng những vết thương ấy không làm ông chùn bước. Mỗi khi bình phục, ông lại trở về với nhà xưởng, tiếp tục công việc nghiên cứu và sản xuất, góp phần bảo đảm nguồn vũ khí cho quân đội ta chiến đấu.

Không chỉ là người thợ giỏi, Ngô Gia Khảm còn là người thầy tận tụy. Trong suốt những năm kháng chiến, ông đã đào tạo nhiều thế hệ công nhân quân giới, truyền lại kiến thức kỹ thuật và tinh thần sáng tạo cho lớp người đi sau. Từ những xưởng quân giới sơ khai giữa núi rừng Việt Bắc, đội ngũ công nhân kỹ thuật do ông đào tạo đã góp phần xây dựng nền công nghiệp quốc phòng của nước nhà.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ và ngày hòa bình lập lại năm 1954, Ngô Gia Khảm tiếp tục cống hiến trên mặt trận lao động sản xuất. Ông được giao giữ chức Giám đốc kiêm Bí thư Đảng ủy Nhà máy Toa xe lửa Gia Lâm thuộc Tổng cục Đường sắt, góp phần khôi phục và phát triển ngành giao thông vận tải của đất nước trong thời kỳ mới.

Năm 1990, Ngô Gia Khảm qua đời, khép lại cuộc đời gần tám thập kỷ gắn bó với cách mạng và lao động sáng tạo. Nhưng những đóng góp của ông vẫn còn mãi với lịch sử dân tộc.