Ngô Gia Tự – Ngọn lửa cách mạng từ miền quê Kinh Bắc

Từ làng Tam Sơn đến con đường cách mạng

Bắc Ninh – vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống văn hiến, hiếu học và yêu nước – đã sinh ra nhiều người con có những đóng góp quan trọng cho lịch sử dân tộc. Trong số đó, đồng chí Ngô Gia Tự là một nhà hoạt động cách mạng tiêu biểu, người đã dành trọn tuổi thanh xuân cho cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của đất nước.

Ngô Gia Tự sinh ngày 3/12/1908 tại làng Tam Sơn, phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, trong một gia đình nhà nho có truyền thống yêu nước. Cha ông là cụ Ngô Gia Du, một nhà giáo từng tham gia phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục. Được nuôi dưỡng trong môi trường gia đình coi trọng việc học và tinh thần dân tộc, Ngô Gia Tự sớm hình thành ý thức về trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Năm 1922, sau khi hoàn thành chương trình tiểu học tại Bắc Ninh, ông tiếp tục theo học Trường Bưởi ở Hà Nội. Đây cũng là giai đoạn những phong trào yêu nước trong giới học sinh, trí thức phát triển mạnh mẽ. Chứng kiến cảnh đất nước bị thực dân đô hộ, người thanh niên Ngô Gia Tự không chỉ quan tâm đến việc học mà còn tích cực tìm hiểu thời cuộc và tham gia các hoạt động yêu nước.

Năm 1925, ông tham gia phong trào đòi thực dân Pháp ân xá cho nhà yêu nước Phan Bội Châu. Năm 1926, do tham gia cuộc bãi khóa để tang và truy điệu nhà yêu nước Phan Châu Trinh, ông bị đuổi học. Trở về quê hương Bắc Ninh, ông vừa lao động vừa tiếp tục tìm kiếm con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.

Những sự kiện ấy đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cuộc đời Ngô Gia Tự: từ một học sinh giàu lòng yêu nước trở thành người thanh niên quyết tâm dấn thân vào hoạt động cách mạng.

Người thanh niên mang lý tưởng cách mạng đến với công nhân

Cuối năm 1926, Ngô Gia Tự gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1927, ông được cử sang Quảng Châu, Trung Quốc, tham gia lớp huấn luyện chính trị. Sau khi trở về, ông tích cực xây dựng và phát triển các cơ sở cách mạng tại Bắc Ninh, Bắc Giang.

Đến giữa năm 1928, Ngô Gia Tự được bầu làm Bí thư Tỉnh bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc Ninh – Bắc Giang.

Một trong những đóng góp quan trọng của ông trong giai đoạn này là tham gia đề xuất chủ trương “Vô sản hóa” cùng đồng chí Nguyễn Đức Cảnh tại Hội nghị Kỳ bộ Bắc Kỳ tháng 9/1928.

Chủ trương này vận động các hội viên cách mạng đi vào nhà máy, hầm mỏ và những nơi tập trung đông công nhân để trực tiếp lao động, sinh hoạt cùng người lao động. Thông qua đó, họ có thể thấu hiểu cuộc sống khó khăn của công nhân, tuyên truyền tư tưởng cách mạng và góp phần xây dựng phong trào đấu tranh từ cơ sở.

Đây không chỉ là một phương thức hoạt động mới mà còn thể hiện quan điểm gắn bó chặt chẽ giữa lý luận cách mạng và thực tiễn đời sống nhân dân.

Điều đáng trân trọng là Ngô Gia Tự không lựa chọn một con đường dễ dàng cho bản thân. Ông sẵn sàng đối mặt với gian khổ, hoạt động trong điều kiện thiếu thốn và nguy hiểm để đưa lý tưởng cách mạng đến gần hơn với quần chúng lao động.

Dấu ấn trong những năm tháng thành lập tổ chức cộng sản

Năm 1929 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử phong trào cách mạng Việt Nam, đồng thời cũng là giai đoạn Ngô Gia Tự có những đóng góp đặc biệt quan trọng.

Tháng 3/1929, ông cùng một số đồng chí tham gia thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam tại số nhà 5D, phố Hàm Long, Hà Nội.

Ngày 17/6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập tại Hà Nội. Ngô Gia Tự là một trong những người tham gia sáng lập và được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời.

Sau đó, ông tiếp tục tham gia xây dựng những cơ sở cộng sản đầu tiên tại Bắc Ninh và Bắc Giang, góp phần mở rộng phong trào cách mạng tại quê hương.

Tháng 7/1929, Ngô Gia Tự được phân công vào Nam Kỳ hoạt động. Tại đây, ông tiếp tục xây dựng tổ chức, phát triển phong trào công nhân và tham gia quá trình thống nhất các tổ chức cộng sản.

Ngày 24/2/1930, tại Hội nghị thống nhất các tổ chức cộng sản ở Nam Kỳ, ông được bầu làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ.

Khi ấy, Ngô Gia Tự mới 21 tuổi. Ở độ tuổi mà nhiều người vẫn đang bắt đầu xác định hướng đi cho tương lai, ông đã đảm nhận những trọng trách lớn lao trong phong trào cách mạng.

Ý chí kiên cường trong những năm tháng tù đày

Con đường hoạt động cách mạng của Ngô Gia Tự không kéo dài được lâu trong tự do.

Ngày 31/5/1930, ông bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn. Sau đó, ông bị giam giữ, đưa ra xét xử nhiều lần và phải chịu những bản án nặng nề.

Ngày 8/5/1933, thực dân Pháp kết án ông tù khổ sai chung thân và đày ra Côn Đảo, nơi được biết đến với chế độ giam giữ vô cùng khắc nghiệt.

Tuy nhiên, những năm tháng tù đày không khiến Ngô Gia Tự từ bỏ lý tưởng. Trong nhà tù, ông tiếp tục cùng các đồng chí duy trì tinh thần đoàn kết, học tập và đấu tranh. Đối với ông, nhà tù không chỉ là nơi phải chịu đựng sự đàn áp mà còn là một môi trường để tiếp tục rèn luyện ý chí và giữ vững niềm tin vào sự nghiệp cách mạng.

Đầu năm 1935, Ngô Gia Tự cùng một số đồng chí tổ chức vượt ngục từ Côn Đảo với mong muốn trở về đất liền, tiếp tục hoạt động cách mạng. Thế nhưng, trong hành trình vượt biển, chiếc thuyền gặp sóng to, gió lớn và bị đắm. Ông cùng các đồng chí đã hy sinh giữa biển khơi.

Ngô Gia Tự ra đi khi mới 26 tuổi, khép lại một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy những dấu ấn lịch sử.

Điều khiến câu chuyện về ông trở nên xúc động không chỉ là sự hy sinh, mà còn là khát vọng tiếp tục cống hiến ngay cả khi đã trải qua nhiều năm bị giam cầm. Trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt, ông vẫn hướng về cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc.

Ngọn lửa từ Tam Sơn vẫn còn mãi

Hơn chín thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày Ngô Gia Tự hy sinh, nhưng những đóng góp của ông vẫn được ghi nhớ và trân trọng.

Tại quê hương Tam Sơn, khu lưu niệm đồng chí Ngô Gia Tự là nơi lưu giữ nhiều tư liệu, hình ảnh và hiện vật gắn với cuộc đời hoạt động cách mạng của ông. Đây cũng là địa chỉ giáo dục truyền thống lịch sử cho nhân dân và thế hệ trẻ.

Tên Ngô Gia Tự được đặt cho nhiều con đường, trường học và công trình công cộng trên khắp đất nước, thể hiện sự tưởng nhớ đối với những đóng góp của ông.

Đối với người dân Bắc Ninh, câu chuyện về Ngô Gia Tự không chỉ là một phần lịch sử cách mạng Việt Nam mà còn là niềm tự hào về truyền thống của quê hương Kinh Bắc.

Bài học từ lịch sử và trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay

Là một người con sinh ra và lớn lên trên quê hương Bắc Ninh, khi tìm hiểu về cuộc đời đồng chí Ngô Gia Tự, tôi cảm thấy tự hào và xúc động trước những cống hiến của thế hệ cha anh.

Điều khiến tôi ấn tượng sâu sắc nhất chính là việc ông đã lựa chọn con đường cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ. Dù phải từ bỏ việc học ở trường, trải qua nhiều năm hoạt động bí mật và chịu đựng cảnh tù đày, ông vẫn kiên trì với con đường mà mình đã lựa chọn.

Câu chuyện của Ngô Gia Tự khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn về giá trị của tuổi trẻ. Trong thời chiến, lý tưởng sống của những thanh niên như ông gắn liền với khát vọng giải phóng dân tộc. Còn ngày nay, khi được sống trong hòa bình, thế hệ chúng tôi có điều kiện học tập, nghiên cứu khoa học và phát triển bản thân trong một môi trường thuận lợi hơn rất nhiều.

Là một sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, tôi nhận thấy trách nhiệm của mình không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành chương trình học, mà còn là không ngừng nâng cao kiến thức, rèn luyện bản lĩnh, tư duy sáng tạo và sử dụng những điều đã học để đóng góp cho xã hội.

Từ cuộc đời Ngô Gia Tự, tôi hiểu rằng những đóng góp có ý nghĩa thường bắt đầu từ việc xác định được lý tưởng sống và kiên trì theo đuổi mục tiêu. Mỗi thế hệ có một hoàn cảnh và nhiệm vụ riêng, nhưng tinh thần trách nhiệm đối với quê hương, đất nước luôn là giá trị cần được gìn giữ.

Ngô Gia Tự đã dành trọn tuổi thanh xuân cho khát vọng độc lập của dân tộc. Ngọn lửa cách mạng được thắp lên từ làng Tam Sơn năm xưa không chỉ thuộc về quá khứ, mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, sống có lý tưởng và nỗ lực xây dựng quê hương, đất nước ngày càng phát triển.

Tài liệu tham khảo

1. Thông tấn xã Việt Nam – Ngô Gia Tự (1908–1935). https://nvsk.vnanet.vn/ngo-gia-tu-6782.vna