NGÔ GIA TỰ – NGƯỜI THANH NIÊN 26 TUỔI ĐẶT NHỮNG VIÊN GẠCH ĐẦU TIÊN CHO SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG

Đồng chí Ngô Gia Tự sinh ngày 3/12/1908 tại làng Tam Sơn, phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay là phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước và hiếu học, từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, ham học và sớm bộc lộ tinh thần dân tộc mạnh mẽ. Năm 1922, khi mới 14 tuổi, Ngô Gia Tự thi đỗ vào Trường Bưởi ở Hà Nội, một trong những ngôi trường danh tiếng nhất Đông Dương lúc bấy giờ. Chính tại đây, qua những tờ báo tiến bộ và đặc biệt là tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, tư tưởng yêu nước và khát vọng giải phóng dân tộc trong ông ngày càng được hun đúc. Năm 1926, phong trào đòi thực dân Pháp trả tự do cho nhà yêu nước Phan Bội Châu và lễ truy điệu Phan Chu Trinh diễn ra sôi nổi trên cả nước. Ngô Gia Tự tham gia tích cực vào các hoạt động đấu tranh của học sinh, sinh viên và vì thế bị đuổi học. Sự kiện ấy không làm ông chùn bước mà ngược lại càng thôi thúc người thanh niên trẻ tuổi dấn thân vào con đường cách mạng. Cuối năm 1926, Ngô Gia Tự gia nhập Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội. Một năm sau, ông được cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia lớp huấn luyện chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy. Sau khi hoàn thành khóa học, ông trở về nước hoạt động tại Bắc Ninh, Bắc Giang và nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ lãnh đạo trẻ xuất sắc của phong trào cách mạng ở Bắc Kỳ. Một trong những dấu ấn lớn nhất của Ngô Gia Tự là việc cùng đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đề xuất chủ trương “Vô sản hóa” tại Hội nghị Kỳ bộ Bắc Kỳ năm 1928. Theo chủ trương này, cán bộ cách mạng được đưa vào sống và lao động trực tiếp trong các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền để tuyên truyền, giác ngộ công nhân theo tư tưởng Mác – Lênin. Phong trào “Vô sản hóa” đã tạo nên bước chuyển biến quan trọng trong phong trào công nhân Việt Nam, góp phần đưa các cuộc đấu tranh từ tự phát trở thành tự giác và có tổ chức hơn. Tháng 3/1929, tại căn nhà số 5D phố Hàm Long, Hà Nội, Ngô Gia Tự cùng các đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Phong Sắc, Trịnh Đình Cửu và một số đồng chí khác thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam. Sự kiện này được xem là một bước ngoặt lịch sử, mở đường cho quá trình hình thành các tổ chức cộng sản ở nước ta. Không lâu sau đó, tại Đại hội lần thứ nhất của Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội ở Hương Cảng, khi đề xuất thành lập Đảng Cộng sản chưa được chấp thuận, Ngô Gia Tự cùng đoàn đại biểu Bắc Kỳ đã kiên quyết rời Đại hội để bảo vệ quan điểm cách mạng của mình. Ngày 17/6/1929, tại số nhà 312 Khâm Thiên, Hà Nội, ông cùng các đồng chí tiên tiến thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng – một trong những tổ chức cộng sản đầu tiên của Việt Nam, góp phần trực tiếp chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930. Sau đó, Ngô Gia Tự được cử vào Nam Kỳ để xây dựng và phát triển phong trào cách mạng. Dưới sự lãnh đạo của ông, nhiều chi bộ cộng sản đầu tiên ở Nam Bộ được thành lập, tiêu biểu như chi bộ Ba Son, chi bộ Phú Riềng và các tổ chức cộng sản trong học sinh, công nhân. Sau Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản đầu năm 1930, ông được bầu làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ lâm thời, đảm nhận trọng trách lãnh đạo phong trào cách mạng trong một giai đoạn vô cùng khó khăn. Tối 31/5/1930, thực dân Pháp bắt được Ngô Gia Tự. Trong nhà tù, ông phải chịu những đợt tra tấn dã man và nhiều thủ đoạn mua chuộc, dụ dỗ. Tuy nhiên, người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo và không khuất phục. Sau nhiều phiên xét xử, thực dân Pháp tuyên án tử hình, sau đó giảm xuống tù chung thân và đày ông ra Côn Đảo năm 1933. Tại nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”, Ngô Gia Tự cùng các chiến sĩ cộng sản tiếp tục biến nhà tù thành trường học cách mạng. Họ bí mật tổ chức học tập, truyền bá lý tưởng cách mạng và giữ vững tinh thần đấu tranh. Cuối năm 1934, chi bộ nhà tù quyết định tổ chức vượt ngục để trở về đất liền tiếp tục hoạt động. Cuộc vượt biển diễn ra trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Con thuyền nhỏ giữa biển khơi không thể chống chọi với sóng gió dữ dội. Trong lần vượt ngục ấy, đồng chí Ngô Gia Tự đã anh dũng hy sinh giữa biển cả khi mới 26 tuổi. Cuộc đời ông ngắn ngủi nhưng những đóng góp để lại cho cách mạng Việt Nam vô cùng to lớn. Từ phong trào “Vô sản hóa”, việc thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên, xây dựng Đông Dương Cộng sản Đảng đến phát triển phong trào cách mạng ở Nam Kỳ, ở mỗi chặng đường lịch sử quan trọng đều in đậm dấu ấn của người thanh niên cộng sản ấy. Hơn chín thập kỷ đã trôi qua, tên tuổi Ngô Gia Tự vẫn được nhắc đến với lòng kính trọng sâu sắc. Ông không chỉ là một trong những người đặt nền móng cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, mà còn là biểu tượng của lý tưởng cách mạng, của lòng yêu nước và tinh thần dấn thân vì độc lập dân tộc. Dù tuổi đời chỉ dừng lại ở tuổi 26, Ngô Gia Tự đã sống một cuộc đời đủ để trở thành bất tử trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Nguyên Trực (tổng hợp)