Ngô Gia Tự – Nhà lãnh đạo cách mạng tiền bối, người khởi xướng phong trào “vô sản hóa”

Ngô Gia Tự sinh ngày 3 tháng 12 năm 1908 tại làng Tam Sơn, phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Ông sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống yêu nước và hiếu học. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, chăm chỉ và có tinh thần ham học hỏi. Cha ông là người quan tâm đến việc học hành, giáo dục con cái và có ảnh hưởng lớn đến quá trình hình thành nhân cách của ông. Chính truyền thống gia đình và quê hương Kinh Bắc đã góp phần nuôi dưỡng trong Ngô Gia Tự lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm đối với vận mệnh dân tộc. (Bảo tàng Bắc Ninh)

Năm 1922, sau khi hoàn thành bậc tiểu học tại Bắc Ninh, Ngô Gia Tự thi đỗ vào Trường Bưởi ở Hà Nội. Trong thời gian học tập, ông được tiếp xúc với các tài liệu, sách báo tiến bộ, đặc biệt là những tác phẩm và tư tưởng cách mạng của Nguyễn Ái Quốc. Ông sớm tham gia các phong trào đấu tranh của học sinh, thanh niên và nhân dân. Cuối năm 1925 và đầu năm 1926, ông tích cực tham gia phong trào đòi thực dân Pháp trả tự do cho nhà yêu nước Phan Bội Châu và phong trào để tang cụ Phan Châu Trinh. Vì những hoạt động này, ông bị nhà trường đuổi học. Tuy nhiên, việc phải rời ghế nhà trường không làm ông từ bỏ con đường học tập và hoạt động yêu nước. (Báo Nhân Dân)

Giữa năm 1926, Ngô Gia Tự tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tổ chức do Nguyễn Ái Quốc thành lập nhằm truyền bá tư tưởng cách mạng và chuẩn bị điều kiện cho sự ra đời của một chính đảng cách mạng ở Việt Nam. Sau đó, ông được cử tham gia lớp huấn luyện chính trị tại Quảng Châu, Trung Quốc. Tại đây, ông được học tập lý luận cách mạng, phương pháp tổ chức và vận động quần chúng. Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện, ông trở về nước, tích cực hoạt động tại Bắc Ninh và Bắc Giang, từng bước xây dựng cơ sở cách mạng, phát triển hội viên và tuyên truyền tư tưởng giải phóng dân tộc. Ông lần lượt đảm nhiệm các nhiệm vụ trong Tỉnh bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc Ninh – Bắc Giang và Kỳ bộ Bắc Kỳ.

Một dấu ấn quan trọng trong hoạt động của Ngô Gia Tự là việc tham gia thực hiện phong trào “vô sản hóa” từ năm 1928. Đây là chủ trương đưa hội viên và cán bộ cách mạng vào làm việc tại các nhà máy, hầm mỏ, đồn điền, sống và lao động cùng công nhân để tuyên truyền, giác ngộ, tổ chức lực lượng đấu tranh. Ngô Gia Tự là một trong những người tích cực thực hiện chủ trương này. Qua hoạt động thực tiễn, ông góp phần đưa tư tưởng cách mạng đến với công nhân, thúc đẩy sự gắn kết giữa phong trào công nhân và phong trào yêu nước. Phong trào “vô sản hóa” cũng góp phần chuẩn bị về tư tưởng, tổ chức và lực lượng cho sự ra đời của các tổ chức cộng sản ở Việt Nam.

Tháng 3 năm 1929, Ngô Gia Tự là một trong những thành viên tham gia thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam tại số nhà 5D phố Hàm Long, Hà Nội. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển quan trọng của phong trào cách mạng, mở đầu quá trình hình thành các tổ chức cộng sản trong nước. Tháng 6 năm 1929, ông tiếp tục tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng và được giao nhiệm vụ trong tổ chức lãnh đạo của Đảng. Sau Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản đầu năm 1930, ông tiếp tục hoạt động, góp phần xây dựng tổ chức Đảng và phát triển phong trào cách mạng tại nhiều địa phương.

Năm 1930, Ngô Gia Tự được phân công vào Nam Kỳ để xây dựng và phát triển phong trào cách mạng. Ông giữ cương vị Bí thư lâm thời Chấp ủy Nam Kỳ, trực tiếp tổ chức, củng cố cơ sở Đảng, phát triển lực lượng và lãnh đạo phong trào đấu tranh của công nhân, nông dân. Trong hoàn cảnh chính quyền thực dân tăng cường đàn áp, ông cùng các đồng chí kiên trì hoạt động bí mật, tìm cách duy trì sự liên lạc giữa các tổ chức cách mạng và vận động quần chúng tham gia đấu tranh. Những hoạt động của ông góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng tổ chức Đảng ở Nam Kỳ trong những năm đầu thành lập.

Trong quá trình hoạt động, Ngô Gia Tự bị thực dân Pháp truy lùng và bắt giữ. Sau khi bị kết án, ông bị đày ra nhà tù Côn Đảo. Tại nơi giam giữ khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững tinh thần cách mạng, tích cực tham gia các hoạt động của tù nhân chính trị, cùng đồng chí học tập lý luận, trao đổi kinh nghiệm và động viên nhau tiếp tục đấu tranh. Nhà tù không làm ông từ bỏ lý tưởng mà trở thành nơi những người chiến sĩ cách mạng tiếp tục rèn luyện ý chí và tinh thần đoàn kết.

Năm 1935, trong một kế hoạch vượt ngục bằng đường biển để trở về đất liền tiếp tục hoạt động cách mạng, Ngô Gia Tự đã hy sinh. Ông ra đi khi mới 26 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng chí, đồng bào và những người yêu nước. Dù cuộc đời ngắn ngủi, ông đã có nhiều đóng góp quan trọng trong quá trình hình thành các tổ chức cộng sản, phát triển phong trào công nhân và xây dựng tổ chức Đảng ở Nam Kỳ.

Cuộc đời và sự nghiệp của Ngô Gia Tự là một phần quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam giai đoạn trước và sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Ông được ghi nhớ bởi tinh thần tiên phong trong phong trào “vô sản hóa”, sự tận tụy trong công tác xây dựng tổ chức Đảng và ý chí kiên cường trong những năm tháng tù đày. Tấm gương của ông nhắc nhở các thế hệ hôm nay về tinh thần học tập, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và sự cống hiến cho cộng đồng, quê hương, đất nước.