Ngô Gia Tự tuổi học trò và những người bạn cùng chí hướng

Tuổi đi học của Ngô Gia Tự bắt đầu ở ngôi trường làng gần làng Tam Sơn thuộc vùng Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh, nơi con em nông dân được học chữ nghĩa và đạo lý làm người. Ông sinh năm 1908 trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, nên việc học không phải lúc nào cũng liên tục. Có những quãng thời gian ông phải nghỉ học để phụ giúp gia đình, rồi lại cố gắng trở lại lớp khi có điều kiện. Tinh thần ham học ấy khiến thầy cô và bạn bè đều quý mến.

Các thầy cô đầu đời của Ngô Gia Tự phần nhiều là những nhà nho hoặc trí thức yêu nước, dạy học không chỉ bằng sách vở mà còn bằng tấm gương đạo đức. Qua những bài giảng về lịch sử dân tộc và về nghĩa khí của người xưa, cậu học trò nhỏ dần hình thành lòng tự hào về quê hương. Ông chăm chú lắng nghe, hay nêu thắc mắc và thích tìm hiểu cặn kẽ những điều chưa rõ. Thói quen học sâu hiểu kỹ này theo ông mãi về sau.

Bạn học cùng trang lứa nhớ Ngô Gia Tự là người ít nói nhưng sống nghĩa tình, học giỏi và hay giúp bạn yếu hơn mình. Trong lớp, ông thường chia sẻ sách vở, giảng lại bài cho bạn và đứng ra hòa giải khi bạn bè xảy ra mâu thuẫn. Ngoài giờ học, nhóm bạn hay cùng nhau bàn chuyện sách báo và thời cuộc, dù hiểu biết còn non nớt. Tình bạn hồn nhiên ấy đã gieo những hạt mầm đầu tiên của tinh thần đoàn kết.

Khi lớn lên, Ngô Gia Tự tiếp tục học nghề và học chữ trong môi trường của người lao động tại các đô thị lớn. Trường học lúc này không còn là mái ngói của làng quê mà là xưởng thợ, bến cảng và những lớp học ban đêm dành cho công nhân. Tại đây, ông gặp gỡ nhiều bạn mới có cùng cảnh ngộ và cùng khát vọng đổi đời. Những người bạn thợ thuyền đã dạy ông bài học quý về lao động, kỷ luật và tình đồng nghiệp keo sơn.

Con đường trưởng thành của Ngô Gia Tự gắn liền với quá trình tự học bền bỉ, bởi hoàn cảnh không cho phép ông theo học một cách đầy đủ như nhiều người khác. Ông học từ sách báo tiến bộ, từ những buổi trao đổi với đồng chí và từ thực tiễn đấu tranh của quần chúng. Mỗi nơi ông đi qua ở Sài Gòn và Côn Đảo đều trở thành một lớp học lớn, nơi bài học được viết bằng mồ hôi và cả máu. Nhờ vậy, kiến thức của ông luôn gắn chặt với đời sống.

Những người từng dìu dắt Ngô Gia Tự đều nhận xét ông có khả năng tiếp thu nhanh và biết vận dụng sáng tạo vào thực tế. Ông không học thuộc lòng một cách máy móc mà luôn suy nghĩ về cách làm sao cho phù hợp với hoàn cảnh của đồng bào mình. Khi đã hiểu rõ vấn đề, ông diễn đạt lại một cách giản dị để ai cũng có thể nắm được. Phong cách học đi đôi với hành ấy giúp ông sớm trở thành cán bộ được tin cậy.

Nhìn lại sự nghiệp của Ngô Gia Tự là một trong những người sáng lập tổ chức Đông Dương Cộng sản Đảng và là Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, có thể thấy dấu ấn sâu đậm của những năm tháng học trò và bè bạn. Từ mái trường làng đến môi trường thợ thuyền, ông đã tích lũy dần bản lĩnh và tri thức để bước vào con đường hoạt động rộng lớn hơn. Tình nghĩa thầy trò, bạn học vì thế không chỉ là kỷ niệm đẹp mà còn là hành trang tinh thần giúp ông vững vàng trước sóng gió.

Ngày nay, nhiều ngôi trường ở Bắc Ninh và ở những nơi ông từng hoạt động vinh dự được mang tên Ngô Gia Tự. Mỗi dịp khai giảng, câu chuyện về cậu học trò nghèo ham học năm xưa lại được kể cho học sinh nghe như một lời nhắn nhủ. Qua đó, thế hệ trẻ hiểu rằng học tập không chỉ để lập thân mà còn để góp sức xây dựng quê hương. Đó là sự tiếp nối đẹp đẽ nhất của tình nghĩa thầy cô bạn học năm nào.