Ngô Mây – người lính cảm tử của Rộc Dứa

Ngô Mây sinh năm 1924 tại thôn Vân Triêm, xã Cát Chánh, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mất sớm khiến cuộc sống của ông từ nhỏ đã gắn với lao động và những khó khăn của gia đình. Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 diễn ra, Ngô Mây tham gia phong trào Việt Minh tại địa phương, góp phần vào việc giành chính quyền ở huyện nhà và trở thành thành viên “Đội tự vệ sắt” của làng. Sau khi thực dân Pháp quay trở lại, ông tiếp tục ở quê tham gia du kích, trực tiếp chiến đấu bảo vệ địa phương.

Tháng 4/1947, Ngô Mây chính thức trở thành bộ đội và được biên chế vào Đại đội quyết tử thuộc Tiểu đoàn 50, Trung đoàn 94, Khu 5. Đây là đơn vị có khoảng 160 chiến sĩ nhưng trang bị còn rất hạn chế. Trong hoàn cảnh ấy, những nhiệm vụ cảm tử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với khả năng chiến đấu của đơn vị. Ngô Mây đã tình nguyện nhận nhiệm vụ ôm bom đánh xe cơ giới của quân Pháp.

Ngày 22/10/1947, tại khu vực Rộc Dứa, cách An Khê khoảng 3 km, trận phục kích diễn ra. Ngô Mây mang bom ba càng lao thẳng vào xe cơ giới của quân Pháp. Cuộc tấn công đã tiêu diệt một trung đội lính Âu Phi, nhưng người chiến sĩ trẻ cũng hy sinh ngay trong trận đánh. Hành động ấy trở thành dấu ấn gắn liền với tên tuổi Ngô Mây và tinh thần chiến đấu quyết liệt của lực lượng vũ trang Khu 5.

Sau khi hy sinh, Ngô Mây được Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì. Đến ngày 31/8/1955, Quốc hội truy tặng ông danh hiệu Anh hùng quân đội trong đợt phong tặng đầu tiên. Tên tuổi của Ngô Mây về sau được sử dụng để đặt cho nhiều địa danh, trường học, đường phố và công viên. Đặc biệt, xã Ngô Mây hiện nay cũng mang tên ông, khiến dấu ấn của người chiến sĩ quê Phù Cát tiếp tục hiện diện trong đời sống địa phương.