Ngô Quang Đoan – nhà thơ, chí sĩ yêu nước giữ trọn khí tiết trước thời cuộc
Ngô Quang Đoan, con cả của lãnh tụ Cần Vương Ngô Quang Bích, suốt đời tham gia hoạt động chống Pháp qua nhiều giai đoạn gian khổ. Dù bị truy bắt, giam cầm và nhiều lần dụ dỗ, ông vẫn kiên định con đường cứu nước đến khi qua đời năm 1945.
Ngô Quang Đoan sinh năm 1872, là con cả của nhà văn thân yêu nước Ngô Quang Bích, lãnh tụ phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp ở Bắc Kỳ cuối thế kỷ XIX. Từ thuở thiếu niên, ông đã theo học các bậc thầy nổi tiếng và sớm được hun đúc tinh thần yêu nước trong gia đình.
Khi mới 18 tuổi, ông nhận tin cha hy sinh và đã lên tận chiến khu để vĩnh biệt người. Sau đó, ông cùng nhiều nghĩa quân tiếp tục chiến đấu chống Pháp. Khi phong trào Cần Vương thất bại, ông vẫn tìm cách liên lạc với các chí sĩ đương thời để tìm đường cứu nước.
Đầu thế kỷ XX, ông có dịp gặp gỡ, bàn bạc việc phục quốc với nhiều nhân sĩ yêu nước, đồng thời cùng các bậc tiền bối sang Nhật Bản để vận động đưa học sinh du học. Thực dân Pháp truy lùng gắt gao, thậm chí bắt giam mẹ và em trai ông để buộc ông ra đầu thú, nhưng ông không hề lay chuyển.
Trong nhiều năm, ông lặn lội lập căn cứ ở các vùng đất khác nhau, liên kết các dư đảng Cần Vương, tham gia tổ chức phong trào trong nước và nước ngoài. Dù từng bị kết án tử hình rồi được giảm án quản thúc, ông vẫn bí mật hoạt động, giữ liên lạc với nhiều sĩ phu yêu nước.
Ở quê nhà, ông luôn bị theo dõi và từng bị đem ra dụ dỗ làm quan, song ông kiên quyết khước từ. Ông còn đưa con cháu và bạn bè lên núi lập trại, vừa canh tác, vừa luyện võ, chờ thời cơ khởi sự. Đến những năm sau, ông tiếp tục giúp đỡ các phong trào yêu nước và nuôi dấu cán bộ cách mạng hoạt động bí mật.
Năm 1945, ông qua đời khi tuổi cao sức yếu, sau nhiều năm bệnh tật và gian khổ. Cuộc đời ông là tấm gương về lòng trung kiên, khí phách và ý chí không khuất phục trước cường quyền. Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện của Ngô Quang Đoan nhắc nhở về trách nhiệm đối với đất nước và sự kiên trì theo đuổi lý tưởng của mình.
Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Ngô Quang Đoan" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_Quang_%C4%90oan), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.
Ảnh: Nguyenbvhttdl, giấy phép Public domain (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ngo_Quang_Doan.jpg).
