NGÔ QUANG NHÃ – Người chiến sĩ kiên trung, lấy mưu trí và lòng quả cảm viết nên trang sử quê hương

NGÔ QUANG NHÃ – Người chiến sĩ kiên trung, lấy mưu trí và lòng quả cảm viết nên trang sử quê hương

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc Việt Nam, có những người anh hùng được nhớ đến bởi những chiến công vang dội trên chiến trường, cũng có những người để lại dấu ấn bằng sự mưu trí, lòng kiên trung và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do. Họ có thể xuất thân từ những gia đình bình dị, lớn lên giữa làng quê yên ả, nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã vượt lên nỗi sợ hãi của bản thân để đứng về phía Nhân dân. Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Quang Nhã là một người như thế. Cuộc đời chiến đấu của ông gắn liền với quê hương Bạc Liêu, nơi từng trải qua những năm tháng đấu tranh vô cùng gian khổ, nhưng cũng sáng ngời tinh thần yêu nước và ý chí không khuất phục trước kẻ thù.

Ngô Quang Nhã sinh năm 1936, quê ở ấp Giồng Bướm, xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, vùng đất thuộc Bạc Liêu trước đây. Ông trưởng thành trong giai đoạn đất nước còn chịu nhiều đau thương bởi chiến tranh, khi cuộc sống của người dân bị đảo lộn và phong trào cách mạng phải đối mặt với sự đàn áp khốc liệt. Trong hoàn cảnh ấy, con đường đấu tranh không hề bằng phẳng. Người tham gia cách mạng có thể phải sống trong bí mật, đối diện với sự truy lùng, bắt bớ và hiểm nguy bất cứ lúc nào. Thế nhưng, chính trong thử thách đó, lòng yêu nước và ý chí bảo vệ quê hương của những người con đất Việt càng được tôi luyện mạnh mẽ.

Năm 1959, Ngô Quang Nhã tham gia cách mạng. Đây là thời kỳ phong trào cách mạng ở miền Nam gặp nhiều khó khăn, nhiều cơ sở bị khủng bố, cán bộ và quần chúng yêu nước luôn đứng trước nguy cơ bị bắt giữ. Tuy vậy, ông không chùn bước. Với tinh thần kiên định, ông bí mật in truyền đơn, kêu gọi thanh niên rời bỏ tổ chức của đối phương và viết biểu ngữ cảnh cáo những kẻ gây nhiều tội ác với Nhân dân. Những công việc ấy có thể không tạo ra tiếng vang lớn ngay lập tức, nhưng lại mang ý nghĩa quan trọng trong việc giữ vững tinh thần đấu tranh, thức tỉnh lòng yêu nước và góp phần xây dựng phong trào cách mạng tại địa phương.

Trong hoàn cảnh chiến tranh, một tờ truyền đơn hay một dòng biểu ngữ đôi khi phải được đánh đổi bằng cả tính mạng. Người thực hiện công việc ấy không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn phải biết giữ bí mật, cẩn trọng trong từng hành động và tin tưởng vào con đường mình đã chọn. Ngô Quang Nhã đã thể hiện phẩm chất của một người chiến sĩ như vậy. Ông không đứng ngoài cuộc đấu tranh của quê hương, cũng không chờ đợi người khác hành động thay mình. Bằng những việc làm cụ thể, ông góp phần nuôi dưỡng ngọn lửa kháng chiến trong lòng Nhân dân giữa thời điểm đầy thử thách.

Điểm nổi bật trong quá trình hoạt động của Ngô Quang Nhã là sự kết hợp giữa lòng gan dạ và khả năng suy nghĩ sáng tạo. Ông cùng lực lượng du kích xã Châu Thới tham gia chiếm đồn Châu Thới ngày 3 tháng 1 năm 1960, sau đó tiếp tục góp sức trong trận đánh đồn Năm Tiến vào tháng 9 cùng năm. Những trận đánh ấy cho thấy phong trào đấu tranh tại địa phương không chỉ dựa vào lòng căm thù giặc mà còn cần sự phối hợp, quyết tâm và cách tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế.

Đặc biệt, Ngô Quang Nhã có sáng kiến sử dụng kế hỏa công trong chiến đấu. Theo tư liệu lịch sử được Báo Cà Mau giới thiệu, sáng kiến này góp phần giúp lực lượng cách mạng tiêu diệt địch, giải phóng xã Vĩnh Lọng và xã Mỹ Quới 1A. Chiến công ấy cho thấy người chiến sĩ không chỉ can đảm trước hiểm nguy mà còn biết vận dụng trí tuệ để tìm cách vượt qua khó khăn. Trong chiến tranh, vũ khí và phương tiện của lực lượng cách mạng thường thiếu thốn, vì thế sự sáng tạo và khả năng tận dụng điều kiện thực tế có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Từ một người tham gia hoạt động bí mật, Ngô Quang Nhã dần trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu và đảm nhiệm vai trò chỉ huy một trung đội gồm 21 người. Trên cương vị mới, ông cùng đồng đội làm chủ nhiều đoạn đường trên tuyến quốc lộ, góp phần gây khó khăn cho hoạt động của đối phương. Đằng sau nhiệm vụ chỉ huy là trách nhiệm lớn lao: người chỉ huy phải biết tổ chức lực lượng, phối hợp với đồng đội và đưa ra những quyết định trong hoàn cảnh có thể thay đổi từng giờ. Sự trưởng thành của ông là kết quả của lòng tận tụy, kinh nghiệm chiến đấu và tinh thần không ngại gian khổ.

Trước khi tham dự Đại hội thi đua cấp tỉnh năm 1964, Ngô Quang Nhã tổ chức một cuộc tập kích vào đoàn xe của đối phương trên đoạn cầu Phú Giáo. Trong trận đánh này, ông anh dũng hy sinh. Cuộc đời chiến đấu của người chiến sĩ quê Châu Thới vì thế dừng lại khi ông còn rất trẻ, nhưng những đóng góp của ông đã trở thành một phần đáng trân trọng trong lịch sử đấu tranh của quê hương Bạc Liêu.

Theo tư liệu được Báo Cà Mau đăng tải, trong khoảng sáu năm hoạt động cách mạng, Ngô Quang Nhã đã tham gia 44 trận đánh, góp phần làm thiệt hại 30 xe quân sự, đánh chiếm bốn đồn và giải phóng hai xã, đồng thời thu được nhiều vũ khí, quân trang, quân dụng. Những con số ấy phản ánh một chặng đường chiến đấu khẩn trương, liên tục và đầy hiểm nguy. Tuy nhiên, giá trị của cuộc đời ông không chỉ nằm ở số trận đánh hay những chiến công được ghi nhận. Điều đáng quý hơn cả là tinh thần dấn thân của một con người đã đặt lợi ích của quê hương, của Nhân dân lên trên sự an toàn của bản thân.

Sau khi hy sinh, những cống hiến của Ngô Quang Nhã vẫn được các thế hệ sau ghi nhớ. Ngày 28 tháng 4 năm 2000, ông được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho một con đường tại khu vực trung tâm thành phố Bạc Liêu trước đây và một trường trung học cơ sở ở xã Châu Thới, quê hương ông. Những địa danh mang tên người chiến sĩ không chỉ là cách tưởng niệm một cá nhân, mà còn là lời nhắc nhở về những hy sinh đã góp phần làm nên cuộc sống hòa bình hôm nay.

Nhìn lại cuộc đời Ngô Quang Nhã, ta hiểu rằng anh hùng không nhất thiết phải bắt đầu bằng những điều phi thường. Có khi, phẩm chất anh hùng được hình thành từ quyết định đứng lên trước bất công, từ sự kiên trì làm những công việc âm thầm và từ lòng trung thành với lý tưởng mà mình tin tưởng. Ông đã đi qua những năm tháng gian khổ bằng sự gan dạ, mưu trí và tinh thần trách nhiệm. Dù cuộc đời ngắn ngủi, những gì ông đóng góp đã vượt ra khỏi giới hạn của một cá nhân để trở thành niềm tự hào của quê hương.

Ngày nay, khi được sống trong hòa bình, thế hệ trẻ có thể không còn phải đối diện với những thử thách khốc liệt như thời chiến. Nhưng điều đó không có nghĩa là những bài học từ quá khứ mất đi ý nghĩa. Tấm gương Ngô Quang Nhã nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng cuộc sống, yêu quê hương bằng những hành động thiết thực, có trách nhiệm với cộng đồng và không lùi bước trước khó khăn. Lòng yêu nước trong thời bình có thể được thể hiện qua việc học tập nghiêm túc, lao động trung thực, giữ gìn truyền thống và góp sức xây dựng đất nước ngày càng tốt đẹp.

Ngô Quang Nhã đã nằm lại giữa cuộc đấu tranh giành độc lập, nhưng tinh thần của ông vẫn được gìn giữ trong ký ức quê nhà. Từ những tờ truyền đơn bí mật đến những trận đánh đầy gian khó, từ sáng kiến chiến đấu đến sự hy sinh trên đoạn cầu Phú Giáo, cuộc đời ông là minh chứng cho sức mạnh của lòng yêu nước khi được kết hợp với trí tuệ và ý chí kiên cường. Tên tuổi ông sẽ còn được nhắc nhớ như một người con ưu tú của đất Bạc Liêu, người đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho sự nghiệp đấu tranh vì quê hương và Tổ quốc. Bởi có những con người tuy đã rời xa cuộc đời, nhưng sự hy sinh và lòng quả cảm của họ vẫn tiếp tục soi sáng các thế hệ mai sau.