NGÔ QUYỀN

Ngô Quyền (898–944) là vị vua đầu tiên của nhà Ngô, người lãnh đạo quân dân Việt Nam chiến thắng trận Bạch Đằng năm 938, chấm dứt hơn 1.000 năm Bắc thuộc và mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài cho đất nước

Tiểu sử và gia thế

Ngô Quyền sinh vào năm 898 tại làng Đường Lâm (nay thuộc Sơn Tây, Hà Nội). Ông xuất thân từ một dòng họ hào trưởng có thế lực, cha là Ngô Mân giữ chức Châu mục Đường Lâm

Thuở nhỏ, Ngô Quyền đã bộc lộ trí dũng và sức khỏe phi thường; theo truyền thuyết, khi sinh ra có ba nốt ruồi ở lưng, được đặt tên “Quyền” với ý nghĩa uy quyền

Lớn lên, ông khôi ngô, mắt sáng như chớp, dáng đi thong thả như hổ, sức khỏe có thể nâng được vạc, và rèn luyện võ nghệ để chuẩn bị cho sự nghiệp cứu nước

Sự nghiệp quân sự

Ngô Quyền bắt đầu sự nghiệp dưới trướng Dương Đình Nghệ, làm nha tướng và lãnh đạo Ái Châu (Thanh Hóa ngày nay). Sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn ám hại năm 937, Ngô Quyền liền đưa quân ra Bắc trừ nội phản, giết Kiều Công Tiễn để đảm bảo quyền tự chủ của người Việt

Trước nguy cơ Nam Hán xâm lược, Ngô Quyền dự đoán chiến lược của địch và bố trí cọc gỗ nhọn đóng dưới sông Bạch Đằng, dùng thủy triều và cọc ngầm làm lợi thế chiến thuật

Trận Bạch Đằng năm 938

Trận chiến trên sông Bạch Đằng diễn ra cuối năm 938 và được xem là kỳ công quân sự lừng lẫy. Khi Nam Hán tiến quân, Ngô Quyền dùng thuyền nhỏ khiêu chiến, dụ địch vào bãi cọc. Khi nước triều xuống, thuyền chiến Nam Hán mắc cọc, mất tổ chức và bị tấn công tổng lực, quân địch tử trận và phần lớn lực lượng bị tiêu diệt, bao gồm Hoằng Tháo, con trai vua Nam Hán

Mộc Bản Triều Nguyễn+2

Chiến thắng này kết thúc hoàn toàn mọi mưu đồ tái đô hộ của Nam Hán và đặt nền móng cho nền độc lập Việt Nam.

Lên ngôi và cai trị

Năm 939, Ngô Quyền xưng vương, lấy hiệu Ngô Vương và đóng đô tại Cổ Loa, kinh đô cũ của Âu Lạc, nhằm nối tiếp truyền thống của các vua Hùng và nhân lên chính quyền tự chủ. Ông tổ chức triều chính, đặt trăm quan, xác lập lễ nghi, phong tước cho các tướng sĩ và thân tín địa phương, quản lý 8 châu Bắc Bộ và Trung du, tạo nền tảng bộ máy nhà nước sơ kỳ của Đại Việt

Ông trị vì 6 năm và qua đời năm 944 ở tuổi 47. Sau khi ông mất, nhà Ngô yếu dần và suy vong dưới các tranh chấp nội bộ và sức ép các thế lực cát cứ địa phương.

Di sản

Ngô Quyền được xem là người mở ra kỷ nguyên độc lập cho Việt Nam, là một trong 14 anh hùng dân tộc tiêu biểu và được nhà sử học Phan Bội Châu tôn vinh là “Vị Tổ Trung hưng đời thứ nhất”

Chiến thuật bố trí cọc gỗ dưới sông Bạch Đằng về sau trở thành hình mẫu cho nghệ thuật thủy chiến, được các triều đại như Lê Hoàn, Trần Hưng Đạo áp dụng. Di tích thờ Ngô Quyền và mô hình trận Bạch Đằng được gìn giữ tại Đường Lâm, Cổ Loa, Hải Phòng và các bảo tàng lịch sử quân sự, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và tự hào dân tộc

Ngô Quyền để lại dấu ấn sâu đậm về tư duy quân sự, sự tài giỏi trong lãnh đạo, và tinh thần độc lập tự cường, là biểu tượng sáng ngời của lịch sử Việt Nam