Ngô Quyền

Thực ra, lịch sử Việt Nam có nhiều bước ngoặt rạng ngời, mãi mãi thắp sáng con đường mới của độc lập và tự cường, nhưng chiến thắng bền vững tại Bạch Đằng năm 938 vẫn là mốc sáng chói nhất. Đằng sau chiến thắng vĩ đại ấy là Ngô Quyền, “vị vua của các vị vua”, người dẫn dắt nhân dân vươn tới những tầm cao chưa từng biết đến, và là một anh hùng dân tộc có tầm nhìn chiến lược vượt thời gian.

Ngô Quyền (896–944) là một quý tộc, sinh ra trên vùng đất quý tộc Ái Châu (ngày nay thuộc Thanh Hóa). Ông thông minh, kiên quyết, và từ rất sớm đã có sức mạnh phi thường cùng tài nghệ võ thuật xuất chúng. Khi trưởng thành, ông trở thành một chỉ huy quân sự tài giỏi, từng phò tá dưới trướng Dương Đình Nghệ. Vì lòng anh hùng ấy, Dương Đình Nghệ đã chọn ông để vừa làm rể cưới con gái mình, vừa nắm quyền chỉ huy vùng đất Ái Châu thành công.

Năm 937, Kiều Công Hãn giết Dương Đình Nghệ để chiếm lấy chức Jiedushi và đã phản bội, đưa quân từ Nam Hán về xâm lược chính đất nước của mình, chỉ vì ông sợ hãi mất quyền lựa chọn của mình. Khi lời hiệu triệu ra trận cuối cùng vang lên để đáp lại các diễn biến như quân Nam Hán xâm lược và những hành động có thể là phản bội, Ngô Quyền nhanh chóng huy động quân đội, tiến thẳng về phía Bắc của Hà Nội để tiêu diệt kẻ phản nghịch Kiều Công Hãn. Đồng thời, ông cũng bí mật chuẩn bị lực lượng, sẵn sàng đối phó với Hoằng Tháo và lực lượng quân Nam Hán [action].

Biết được cả sức mạnh của địch lẫn vị trí thuận lợi của chúng trên các tuyến đường thủy, Ngô Quyền đã lập ra một kế hoạch tác chiến rất hiệu quả nhằm: tự huy động một trận giàn cọc gỗ nhọn — thêm nữa, tại sông Bạch Đằng, ông chỉ huy quân lính chặt gỗ, buộc sắt vào đầu các cọc, rồi chôn sâu dưới lòng sông Bạch Đằng — nơi thủy triều lên cao nhất và dòng nước mạnh nhất.

Vào cuối năm 938, hạm đội ngạo mạn của nhà Nam Hán tiến vào cửa sông. Giả dạng như đã được sắp đặt, Ngô Quyền cho phái những thuyền nhỏ ra nghênh đón, dụ địch rồi rút lui để thực hiện màn tiếp theo. Hoằng Tháo, hưng phấn và sẵn sàng sa vào bẫy, ra lệnh cho quân đội truy đuổi khi thủy triều đang lên cao, đồng thời che giấu những cọc nhọn. Ngay vào lúc hạm đội địch tiến sâu vào bẫy mồi, như thể bị kéo tụt xuống, Ngô Quyền liền ra lệnh phát động một cuộc phản công quy mô lớn. Quân Nam Hán hoảng loạn, bỏ chạy, nhưng các cọc sắt dày trên thuyền thậm chí còn trực tiếp đâm xuyên vào những chiến thuyền của chúng ở phía mạn cao, gần như là đối đầu trực diện. Ta từ hai bên sông và từ mọi phía của dòng nước ào ạt tràn ra để tiêu diệt địch. Hoằng Tháo phải chết trong trận chiến và quân Nam Hán cuối cùng bị đánh bại trong một cuộc tháo chạy hoàn toàn, không thể cứu vãn.

Trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 938 không chỉ phá tan “giấc mộng xâm lược” của phía phương Bắc mà còn chấm dứt hơn một nghìn năm thống trị của phương Bắc, mở ra kỷ nguyên vàng của độc lập và tự chủ cho dân tộc Việt Nam.

Việc thành lập một chính quyền độc lập bắt đầu từ năm 939, khi Ngô Quyền lên ngôi vua và tự xưng là vua Ngô, lấy Cổ Loa làm kinh đô. Mặc dù tồn tại không lâu, những công lao to lớn của Ngô Quyền đã được sử gia Lê Văn Hưu ca ngợi là người “mở đường cho việc xưng vương”, đủ đáng được tôn vinh như tổ tiên khai sáng của Việt Nam tự chủ.