NGÔ QUYỀN
Ngô Quyền (898 – 944) – vị vua đứng đầu các vua, người mở đầu cho kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài của dân tộc Việt Nam – không chỉ ngời sáng với khí phách anh hùng mà còn đi vào lịch sử như một thiên tài quân sự xuất sắc nhờ trí tuệ thông minh, sắc bén và tầm nhìn chiến lược vượt thời đại.
1. Trí tuệ nhạy bén trong việc phân tích tình hình và nắm bắt thời cơ
Mùa thu năm 938, khi nghe tin Thái thú Giao Châu là Kiều Công Hãn sát hại cha vợ mình (Dương Đình Nghệ) rồi cầu cứu nhà Nam Hán, Ngô Quyền đã thể hiện khả năng phán đoán cực kỳ chính xác:
Nhận diện đúng bản chất kẻ thù: Ông phân tích ngay: "Công Hãn là kẻ phản bội, lại mời quân Nam Hán sang, đó là mối họa lớn. Hoằng Thao (tướng giặc) là một đứa trẻ dại, mang quân từ xa đến, mệt mỏi, lại nghe tin Công Hãn đã bị giết, không có người làm nội ứng, mất vía trước."
Chủ động triệt hạ nội ứng: Ông thần tốc tiến quân ra Bắc diệt trừ Kiều Công Hãn trước khi quân Nam Hán kéo sang, làm phá sản hoàn toàn mưu đồ "trong ứng ngoài hợp" của địch.
2. Đỉnh cao nghệ thuật chiến tranh: Kế sách cọc gỗ trên sông Bạch Đằng
Sự thông minh kiệt xuất của Ngô Quyền thể hiện rõ nhất qua việc sáng tạo ra trận địa cọc gỗ – một tuyệt tác quân sự chưa từng có trong lịch sử:
Lợi dụng quy luật tự nhiên: Ông hiểu rõ địa hình sông Bạch Đằng và quy luật thủy triều lên xuống vô cùng phức tạp tại đây.
Biến địa hình thành vũ khí: Ông cho vót nhọn các cây gỗ lớn, bọc sắt ở đầu rồi cắm ngầm xuống lòng sông Bạch Đằng ở những vị trí hiểm yếu. Khi triều lên, cọc gỗ chìm sâu dưới nước; khi triều rút, cọc nhô lên tạo thành một bẫy chông khổng lồ.
Nghệ thuật nhử địch tài tình: Ông cử các thuyền nhẹ ra nghênh chiến rồi vờ thua chạy để dụ đoàn chiến thuyền cồng kềnh của Hoằng Thao tiến sâu vào lòng sông khi thủy triều đang lên cao nhất. Khi thủy triều rút nhanh, ông hạ lệnh dốc toàn lực phản công, đẩy thuyền địch vào thế bị cọc gỗ đâm thủng, vỡ tan và lật úp.
3. Tầm nhìn chiến lược mở đầu kỷ nguyên độc lập
Sự thông minh của Ngô Quyền không chỉ dừng lại ở mặt trận quân sự mà còn thể hiện ở tư duy chính trị sắc bén:
Khẳng định chủ quyền quốc gia: Sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938, ông xưng Vương (Ngô Vương), bãi bỏ chức Tiết độ sứ của phong kiến phương Bắc, chính thức chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc.
Xây dựng thể chế độc lập: Ông chọn Cổ Loa làm kinh đô (kết nối lại nguồn gốc lịch sử thời Âu Lạc), thiết lập triều đình, định ra quan chức, triều nghi và phục sắc, đặt nền móng vững chắc cho một quốc gia độc lập, tự chủ.
Di sản để lại: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 dưới sự chỉ hoạch tài ba của Ngô Quyền đã chứng minh: Một dân tộc nhỏ bé nếu biết dùng trí tuệ, mưu lược và tận dụng lợi thế quê hương hoàn toàn có thể đánh bại kẻ thù xâm lược hùng mạnh. Nhà sử học Lê Văn Hưu từng ca ngợi Ngô Quyền là người "mưu giỏi mà đánh cũng giỏi", một biểu tượng vĩ đại về trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam.
