Ngô Quyền – Người mở đầu nền độc lập tự chủ của dân tộc Việt Nam

Ngô Quyền (898–944) là vị anh hùng dân tộc, nhà quân sự kiệt xuất và là người đặt nền móng cho nền độc lập, tự chủ lâu dài của Việt Nam sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Ông sinh năm 898 tại làng Đường Lâm (nay thuộc thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội) trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, Ngô Quyền nổi tiếng thông minh, khỏe mạnh, giỏi võ nghệ và có tài thao lược. Ông theo phò Dương Đình Nghệ – vị tướng có công giành quyền tự chủ từ tay nhà Nam Hán – và được tin cậy giao nhiều trọng trách quan trọng. Sau đó, ông kết hôn với con gái của Dương Đình Nghệ, trở thành một trong những tướng lĩnh chủ chốt của chính quyền tự chủ.

Năm 937, Dương Đình Nghệ bị thuộc tướng Kiều Công Tiễn sát hại để cướp quyền. Lo sợ bị trừng phạt, Kiều Công Tiễn cầu cứu nhà Nam Hán. Trước tình thế đó, Ngô Quyền nhanh chóng đem quân tiêu diệt Kiều Công Tiễn, đồng thời chuẩn bị đối phó với cuộc xâm lược của quân Nam Hán. Nhận thấy sông Bạch Đằng có vị trí chiến lược, ông cho đóng những cọc gỗ lớn bịt sắt xuống lòng sông tại nơi thủy triều lên xuống mạnh, bố trí quân mai phục hai bên bờ và chờ thời cơ phản công.

Cuối năm 938, quân Nam Hán theo đường biển tiến vào sông Bạch Đằng. Khi thủy triều lên, Ngô Quyền cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ rút lui, nhử quân địch tiến sâu vào trận địa. Đến khi nước triều rút, bãi cọc nhô lên, chiến thuyền của quân Nam Hán mắc cạn và bị nghĩa quân đồng loạt tấn công. Tướng chỉ huy Hoằng Tháo bị giết, quân Nam Hán đại bại và phải rút quân về nước. Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đã chấm dứt hoàn toàn âm mưu xâm lược của nhà Nam Hán và kết thúc hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam.

Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô tại Cổ Loa, xây dựng chính quyền độc lập và củng cố đất nước. Dù trị vì không lâu, ông đã đặt nền tảng quan trọng cho sự phát triển của quốc gia Đại Việt sau này. Với chiến công hiển hách và tầm nhìn chiến lược, Ngô Quyền được lịch sử tôn vinh là vị vua mở đầu thời kỳ độc lập của dân tộc và là một trong những anh hùng vĩ đại nhất của lịch sử Việt Nam.