Ngô Quyền – Người mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài

Chiến thắng Bạch Đằng và bước ngoặt lịch sử

Trong lịch sử Việt Nam, Ngô Quyền là một trong những vị anh hùng có vai trò quyết định đối với vận mệnh đất nước. Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 do ông lãnh đạo đã chấm dứt âm mưu tái lập ách đô hộ của nhà Nam Hán, tạo tiền đề cho sự hình thành một quốc gia độc lập sau nhiều thế kỷ bị các triều đại phương Bắc thống trị.

Ngô Quyền sinh năm 898, quê ở vùng Đường Lâm, nay thuộc Hà Nội. Ông trưởng thành trong thời kỳ chính quyền tự chủ của họ Khúc và họ Dương đang tìm cách củng cố nền độc lập sau một thời gian dài lệ thuộc. Từ sớm, Ngô Quyền đã nổi tiếng là người có tài thao lược, sức khỏe và khả năng tổ chức quân đội.

Ông từng làm tướng dưới quyền Dương Đình Nghệ, một hào trưởng có thế lực tại vùng Thanh Hóa. Năm 931, Dương Đình Nghệ đánh đuổi quân Nam Hán, giành quyền tự chủ. Ngô Quyền trở thành một tướng lĩnh quan trọng và được giao cai quản vùng Ái Châu. Sau khi Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại năm 937, Ngô Quyền quyết định tiến quân ra Bắc để trừng trị kẻ phản bội.

Kiều Công Tiễn cầu cứu nhà Nam Hán nhằm giữ quyền lực. Nhận thấy nguy cơ xâm lược, Ngô Quyền chủ động chuẩn bị đối phó. Ông hiểu rằng nếu quân Nam Hán tiến vào sâu trong lãnh thổ, cuộc chiến sẽ trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, ông chọn sông Bạch Đằng làm địa điểm quyết chiến.

Bạch Đằng có địa hình đặc biệt với thủy triều lên xuống mạnh, nhiều nhánh sông và vùng cửa biển thuận lợi cho việc tổ chức phục kích. Ngô Quyền cho quân đóng cọc gỗ có đầu bịt sắt hoặc được gia cố để chống thuyền địch khi thủy triều rút. Đây là kế hoạch tận dụng điều kiện tự nhiên để tạo lợi thế trước một lực lượng thủy quân mạnh.

Năm 938, quân Nam Hán do Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào vùng cửa sông. Ngô Quyền sử dụng thuyền nhẹ khiêu chiến, dụ đối phương tiến sâu vào trận địa. Khi nước triều lên, bãi cọc bị che khuất, quân Nam Hán tưởng rằng có thể truy đuổi đối thủ một cách thuận lợi.

Đến khi thủy triều rút, những chiếc thuyền lớn của quân Nam Hán mắc vào bãi cọc, mất khả năng cơ động. Quân đội của Ngô Quyền lập tức phản công từ nhiều phía. Đội hình đối phương rối loạn và chịu tổn thất nặng nề; Hoằng Tháo bị giết trong trận chiến.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 có ý nghĩa vượt xa một thắng lợi quân sự thông thường. Nó làm thất bại cuộc xâm lược của nhà Nam Hán và chứng minh rằng người Việt đủ khả năng tự quyết định vận mệnh của mình. Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô ở Cổ Loa và bắt đầu xây dựng chính quyền độc lập.

Ngô Quyền mất năm 944, nhưng di sản ông để lại vô cùng to lớn. Chiến thắng Bạch Đằng trở thành dấu mốc mở đầu cho thời kỳ xây dựng quốc gia độc lập, với các triều đại kế tiếp tiếp tục củng cố bộ máy nhà nước và bản sắc dân tộc.

Ngày nay, tên Ngô Quyền được đặt cho nhiều đường phố, trường học và công trình tưởng niệm. Câu chuyện về ông là bài học về tư duy chiến lược, khả năng tận dụng địa hình và tầm nhìn chính trị. Ngô Quyền xứng đáng được ghi nhớ như người anh hùng đã biến một trận đánh quyết định thành bước ngoặt của cả lịch sử Việt Nam.