Ngô Quyền – Trận Bạch Đằng và trang sử vàng dân tộc

Ngô Quyền là một trong những vị vua vĩ đại nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông là người mở ra thời kỳ độc lập sau ngàn năm Bắc thuộc bằng chiến thắng oai hùng, hiển hách trên sông Bạch Đằng trước đại quân Nam Hán.

Thân thế anh hùng và bước ngoặt lịch sử

Ngô Quyền (898 – 944), quê ở xứ Đường Lâm, nay thuộc thị xã Sơn Tây, Hà Nội, sinh ra trong một gia đình dòng dõi quý tộc giàu truyền thống yêu nước. Sinh ra có tướng mạo khôi ngô khác thường, mắt sáng như chớp, dáng đi thong thả như hổ, ông sớm bộc lộ trí dũng song toàn và sức mạnh cất nổi vạc lớn. Khi trưởng thành, ông làm nha tướng giỏi cho Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ, được tin yêu gả con gái và giao quyền cai quản vùng Ái Châu (Thanh Hóa).

Năm 937, kẻ gian thần Kiều Công Tiễn sát hại Dương Đình Nghệ để đoạt chức rồi hèn nhát rước quân Nam Hán sang cứu viện. Phẫn nộ trước hành vi phản quốc, Ngô Quyền lập tức dấy binh ra Bắc, hạ thành Đại La và trừng trị Kiều Công Tiễn. Việc diệt trừ kẻ nội phản vừa trả thù cho chủ tướng, vừa giúp quân ta đập tan lực lượng tay sai bên trong, chủ động chuẩn bị trận địa sẵn sàng nghênh chiến đại quân xâm lược do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy.

Chiến thắng Bạch Đằng lịch sử năm 938

Dưới thời tiết rét đậm mưa dầm cuối năm 938, Ngô Quyền thể hiện tư duy quân sự thiên tài khi tận dụng quy luật thủy triều trên sông Bạch Đằng để xây dựng trận địa cọc ngầm bịt sắt đầy hiểm yếu. Khi binh thuyền Nam Hán kéo sang, ông sai lực lượng thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy nhằm dụ hạm đội địch tiến sâu vào bãi cọc lúc triều đang lên.

Đúng thời điểm nước triều rút nhanh, hàng cọc nhọn nhô lên, Ngô Quyền hạ lệnh dốc toàn lực đánh quật trở lại, phối hợp cùng quân mai phục hai bên bờ đánh tạt ngang. Thuyền địch to nặng xô vào bãi cọc vỡ tan tành, Hoằng Tháo bỏ mạng tại trận cùng quá nửa quân sĩ, khiến vua Nam Hán hốt hoảng thu quân. Chiến công lẫy lừng này chấm dứt hoàn toàn ách đô hộ nghìn năm Bắc thuộc, tạo tiền đề để Ngô Quyền xưng Vương vào năm 939, chọn Cổ Loa làm kinh đô và khẳng định nền độc lập lâu dài cho dân tộc.

Giá trị lịch sử qua tư liệu Mộc bản triều Nguyễn

Tầm vóc vĩ đại của Tiền Ngô Vương cùng chiến công hiển hách trên sông Bạch Đằng tiếp tục được khắc ghi trang trọng trong khối di sản Mộc bản triều Nguyễn – Di sản tư liệu thế giới. Thông qua các bộ sử lớn như Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục, mộc bản không chỉ tái hiện sinh động thân thế khác thường, tài năng mưu lược của vị tổ trung hưng dân tộc mà còn lưu giữ những nhận định vô giá của các danh sĩ. Lời bàn của Ngô Thì Sĩ khắc trên mộc bản đã khẳng định trận thắng Bạch Đằng năm 938 là vũ công cao cả vang dội nghìn thu, làm cơ sở vững chắc cho việc khôi phục thống nhất đất nước, tạo uy thanh lẫm liệt giúp các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần về sau nối tiếp bảo vệ vẹn toàn sông núi.