Ngô Quyền - Trận chiến trên sông Bạch Đằng và kỷ nguyên độc lập
Hoàn cảnh lịch sử
Sau hơn một ngàn năm Bắc thuộc, nhân dân ta chưa bao giờ nguôi ngoai ý chí giành lại độc lập. Đầu thế kỷ X, nhà Đường ở Trung Hoa sụp đổ, tình hình chính trị loạn lạc tạo thời cơ thuận lợi cho các cuộc nổi dậy ở phương Nam. Sau khi Dương Đình Nghệ bị kham hợp Kiều Công Tiễn phản bội sát hại, Ngô Quyền – lúc đó là một tướng tài giữ vùng Ái Châu (Thanh Hóa) – đã nhanh chóng đem quân ra Bắc trừng trị kẻ phản trướng, dẹp yên tình hình và chuẩn bị thế trận chống quân xâm lược mới từ phương Bắc.
Năm 938, vua Nam Hán là Lưu Cung nuôi dã tâm thôn tính nước ta lần nữa, sai con trai là Hoằng Thao chỉ huy một đạo quân lớn thủy bộ kéo sang. Biết tin, Ngô Quyền không hề nao núng mà chủ động lên kế hoạch đón đánh giặc ngay tại cửa ngõ hiểm yếu của đất nước.
Trận chiến trên sông Bạch Đằng
Ngô Quyền đã thể hiện nhãn quan chiến lược thiên tài khi lựa chọn dòng sông Bạch Đằng làm trận địa quyết chiến. Ông phán đoán rằng quân Nam Hán sẽ đi thuyền lớn theo đường sông để tiến vào nội địa.
Dưới sự chỉ huy sát sao của ông, hàng ngàn cây gỗ lớn được vạt nhọn, bịt sắt nhọn đầu, được bí mật đóng cắm xuống lòng sông theo những bãi cọc ngầm dày đặc. Bãi cọc này được bố trí khéo léo để khi thủy triều lên, nước ngập che lấp đi các đầu cọc khiến giặc không thể nhìn thấy; còn khi thủy triều rút, mực nước hạ thấp sẽ biến các đầu cọc thành những mũi lao khổng lồ đâm thủng thuyền giặc.
Khi chiến thuyền Nam Hán tiến vào sông Bạch Đằng vào lúc nước triều đang lên, Ngô Quyền cho một đội thuyền nhỏ ra khiêu chiến rồi vờ thua chạy dụ địch vào sâu bên trong. Hoằng Thao kiêu ngạo tung toàn bộ chủ lực đuổi theo. Đến khi nước triều bắt đầu rút mạnh, dòng nước xoáy siết chảy ra biển, Ngô Quyền lệnh cho toàn quân từ hai bên bờ ào ạt phản công.
Thuyền giặc tiến không được, lùi không xong, va phải các cọc nhọn đâm thủng đáy và chìm la liệt. Chủ tướng Hoằng Thao tử trận ngay trên sông. Vua Nam Hán đang đóng quân ở bờ bắc nghe tin con chết bàng hoàng, khiếp sợ, vội vã rút tàn quân tháo chạy về nước và từ bỏ hẳn mộng xâm lăng.
Ý nghĩa và bài học lịch sử
Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Nó đã chấm dứt hoàn toàn hơn 1.000 năm đô hộ đen tối dưới các triều đại phong kiến phương Bắc, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho nước nhà.
Năm 939, Ngô Quyền xưng vương, định đô ở Cổ Loa, khẳng định chủ quyền vững chắc của quốc gia Đại Việt. Chiến thắng này để lại bài học vô giá về nghệ thuật quân sự lợi dụng địa hình hiểm trở, chủ động đón đánh địch và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc.
