chiến công Bạch Đằng lịch sử

Ngô Quyền và ngọn cờ mở đầu kỷ nguyên độc lập dân tộc

Thân thế và bối cảnh lịch sử

Ngô Quyền sinh ra tại Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội ngày nay) trong một gia tộc dòng dõi thế gia. Từ nhỏ, ông đã tỏ ra là người thông minh, kiên cường và giỏi võ nghệ. Khi trưởng thành, Ngô Quyền trở thành một vị tướng tài ba dưới trướng Dương Đình Nghệ — người đang nắm quyền tự chủ ở Bắc Bộ lúc bấy giờ. Nhờ tài năng và phẩm chất vượt trội, ông được Dương Đình Nghệ tin tưởng giao gác vùng Ái Châu (Thanh Hóa) và gả con gái cho.

Năm 937, Kiều Công Hãn phản bội, ám hại Dương Đình Nghệ để cướp quyền, rồi hoảng sợ cầu cứu nhà Nam Hán sang hỗ trợ. Hay tin, Ngô Quyền nhanh chóng kéo quân từ Ái Châu ra Bắc, tiêu diệt kẻ phản bội Kiều Công Hãn và chủ động chuẩn bị lực lượng kháng chiến chống lại quân xâm lược phương Bắc.

Trận chiến lịch sử trên sông Bạch Đằng (Năm 938)

Biết rõ quân Nam Hán do Lưu Hoằng Thao chỉ huy sẽ tiến vào nước ta theo đường thủy qua sông Bạch Đằng, Ngô Quyền đã nảy ra một kế sách vô cùng độc đáo và táo bạo:

• Cọc gỗ đầu nhọn: Ông cho quân sĩ đốn gỗ, vót nhọn, bịt sắt rồi cắm dày đặc xuống lòng sông Bạch Đằng ở những nơi hiểm yếu.

• Tận dụng thủy triều: Ngô Quyền tính toán chính xác quy luật lên xuống của thủy triều. Khi triều lên, ông sai các thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy để dụ hạm đội địch đi sâu vào vùng cọc ngầm đã mai phục sẵn.

• Phản công tổng lực: Khi thủy triều bắt đầu rút mạnh, Ngô Quyền ra lệnh cho toàn bộ lực lượng quay đầu đánh trả dồn dập. Hạm đội Nam Hán hốt hoảng tháo chạy nhưng gặp phải bãi cọc nhọn nhô lên. Chiến thuyền lớn của địch bị đâm thủng, lật úp và mắc kẹt hàng loạt; quân giặc chết đuối và bị tiêu diệt phần lớn, Lưu Hoằng Thao bỏ mạng tại trận.

Khôi phục chủ quyền và xưng Vương

Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền chính thức xưng Vương, bỏ chức Tiết độ sứ của phong kiến phương Bắc, đóng đô tại Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội). Ông bắt tay vào việc thiết lập một bộ máy chính quyền độc lập: quy định triều nghi, đặt ra các cấp quan lại, thay đổi phục sắc. Nền độc lập của dân tộc sau hơn một thiên niên kỷ bị đô hộ đã chính thức được khôi phục bền vững.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 cùng sự nghiệp xưng Vương của Ngô Quyền không chỉ đơn thuần là một thắng lợi quân sự lừng lẫy, mà còn là mốc cột mốc vĩ đại nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông được nhà sử học Lê Văn Hưu tôn vinh là "Tổ trung hưng" của dân tộc. Ranh giới sinh tử giữa nghìn năm nô lệ và kỷ nguyên tự chủ đã được vạch ra từ ngọn cờ của Ngô Quyền, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển rực rỡ của các triều đại Lý, Trần, Lê về sau.