NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG LỊCH SỬ

Cuối thế kỷ IX, đầu thế kỷ X, đất nước ta trải qua nhiều biến động sau một thời gian dài chịu sự cai trị của các triều đại phương Bắc. Khát vọng giành lại quyền tự chủ ngày càng mạnh mẽ. Trong bối cảnh ấy, Ngô Quyền xuất hiện như một vị tướng có tài năng quân sự và ý chí kiên định, góp phần quyết định vào bước ngoặt lớn của lịch sử dân tộc.

Ngô Quyền sinh năm 898 tại Đường Lâm. Ông trưởng thành trong thời kỳ các thế lực người Việt đang tìm cách củng cố quyền tự chủ. Từ sớm, ông nổi tiếng là người có tài thao lược, được Dương Đình Nghệ tin cậy và gả con gái cho. Dưới quyền Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền từng trấn giữ Ái Châu, góp phần bảo vệ lực lượng và vùng đất mà người Việt đã giành lại được.

Năm 937, Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại để chiếm quyền. Hành động này gây ra cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng. Ngô Quyền quyết định đem quân từ Ái Châu ra Bắc để trừng trị Kiều Công Tiễn và ổn định tình hình.

Trước nguy cơ bị đánh bại, Kiều Công Tiễn cầu cứu nhà Nam Hán ở phương Bắc. Đây là cơ hội để Nam Hán can thiệp vào nước ta và tìm cách khôi phục quyền thống trị. Vua Nam Hán lập tức chuẩn bị lực lượng, sai con trai là Hoằng Tháo chỉ huy một hạm đội tiến xuống vùng biển nước ta.

Khi biết tin quân Nam Hán sắp kéo sang, Ngô Quyền hiểu rằng đây không chỉ là cuộc chiến chống một đạo quân xâm lược, mà còn là thử thách quyết định đối với nền tự chủ vừa được khôi phục. Nếu quân Nam Hán chiến thắng, đất nước có nguy cơ lại rơi vào ách đô hộ. Vì vậy, ông quyết tâm lựa chọn một chiến lược phù hợp để đánh bại đối phương.

Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến. Đây là con sông có địa hình hiểm yếu, chịu ảnh hưởng rõ rệt của thủy triều, với những cửa sông và lạch nước có thể tạo lợi thế cho người am hiểu địa thế. Ông cho quân đóng những cọc gỗ lớn, đầu vót nhọn, cắm xuống lòng sông tại những vị trí được tính toán để khi nước lên, cọc bị che khuất; khi nước rút, chúng sẽ trở thành chướng ngại nguy hiểm đối với chiến thuyền.

Kế hoạch ấy đòi hỏi sự chuẩn bị công phu, sự phối hợp giữa nhiều lực lượng và khả năng nắm bắt chính xác thời điểm thủy triều thay đổi. Ngô Quyền không chỉ dựa vào sức mạnh quân đội mà còn tận dụng địa hình, quy luật tự nhiên và sự chủ động trong cách bố trí trận đánh.

Năm 938, hạm đội Nam Hán do Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào sông Bạch Đằng. Quân của Ngô Quyền sử dụng lực lượng thuyền nhẹ tiến ra khiêu chiến rồi chủ động rút lui, nhử chiến thuyền địch tiến sâu vào khu vực đã bố trí trận địa.

Khi thủy triều dâng, bãi cọc vẫn bị nước che phủ. Quân Nam Hán tưởng rằng có thể truy kích đối phương thuận lợi nên tiếp tục tiến vào. Nhưng khi nước bắt đầu rút, những chiếc cọc nhọn dần lộ ra, khiến nhiều chiến thuyền mắc cạn, va vào cọc hoặc không thể cơ động như trước.

Đúng thời điểm ấy, quân của Ngô Quyền đồng loạt phản công. Thuyền chiến của quân Nam Hán rơi vào tình thế bất lợi, đội hình bị phá vỡ và không thể phát huy ưu thế. Trong trận đánh quyết định này, Hoằng Tháo bị giết, lực lượng xâm lược chịu thất bại nặng nề. Vua Nam Hán phải từ bỏ ý định tiếp tục đưa quân sang xâm lược.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đã làm thay đổi vận mệnh đất nước. Sau nhiều thế kỷ chịu sự đô hộ của các triều đại phương Bắc, người Việt giành lại quyền tự chủ bằng chính sức mạnh của mình. Chiến thắng không chỉ thể hiện tài thao lược của Ngô Quyền mà còn là kết quả của sự chuẩn bị kỹ lưỡng, tinh thần chiến đấu và sự đoàn kết của quân dân.

Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, đóng đô ở Cổ Loa. Việc lựa chọn Cổ Loa – kinh đô của nước Âu Lạc thời An Dương Vương – mang ý nghĩa khẳng định truyền thống quốc gia và nền tự chủ của người Việt. Ông xây dựng chính quyền độc lập, đặt nền móng cho một thời kỳ phát triển mới sau chiến thắng.

Ngô Quyền mất năm 944, nhưng sự nghiệp của ông vẫn có vị trí đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Chiến thắng Bạch Đằng được xem là một trong những trận thủy chiến tiêu biểu, thể hiện khả năng vận dụng địa hình và quy luật tự nhiên vào nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Câu chuyện về Ngô Quyền nhắc nhở chúng ta rằng chiến thắng không chỉ đến từ sức mạnh hay lòng dũng cảm, mà còn cần trí tuệ, sự chuẩn bị chu đáo và khả năng tận dụng những điều kiện thuận lợi. Trong thời khắc quyết định, ông đã lựa chọn đúng địa điểm, đúng thời cơ và phát huy sức mạnh của toàn quân để bảo vệ nền độc lập.

Ngô Quyền – người làm nên chiến thắng Bạch Đằng năm 938 – mãi được ghi nhớ như vị anh hùng mở ra bước ngoặt lịch sử, khẳng định ý chí tự chủ và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam.