Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938.
Ngô Quyền (898 – 944) là vị anh hùng dân tộc vĩ đại, vị vua mở đầu triều đại nhà Ngô và chấm dứt hơn 1.000 năm Bắc thuộc của nước ta. Với tầm nhìn chiến lược sắc sảo và thiên tài quân sự lỗi lạc, ông là người khởi xướng và trực tiếp chỉ huy trận chiến trên sông Bạch Đằng năm 938, sử dụng sáng tạo bãi cọc ngầm kết hợp quy luật thủy triều để đánh tan hoàn toàn 20 vạn thủy quân Nam Hán, tiêu diệt thái tử giặc Lưu Hoằng Tháo. Chiến thắng lẫy lừng này không chỉ bảo vệ vững chắc nền độc lập mà còn mở ra kỷ nguyên tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Sau chiến thắng, ông chính thức xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa, đặt nền móng vững chắc cho sự trường tồn của quốc gia Đại Việt.
1. Vị vua mở đầu thời kỳ độc lập và bối cảnh lịch sử
Ngô Quyền là vị vua họ Ngô đầu tiên của nước ta, người đã lãnh đạo quân dân đánh thắng quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938, chấm dứt thời kỳ hơn 1.000 năm Bắc thuộc và mở ra kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc. Trước đó, năm 907, nhà Đường ở Trung Quốc sụp đổ, vua Nam Hán là Lưu Nghiễm đặt tên nước là Đại Hán với mộng bành trướng xuống phương Nam. Năm 930, Nam Hán đánh chiếm phủ thành Đại La nhưng đến năm 931 đã bị tướng Dương Đình Nghệ quét sạch khỏi cõi bờ. Đến năm 937, Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn ám hại đoạt chức. Bị nhân dân phản đối, Kiều Công Tiễn đã cầu cứu nhà Nam Hán. Nhân thời cơ này, vua Nam Hán sai con trai là Thái tử Lưu Hoằng Tháo đem thủy quân sang xâm lược nước ta lần thứ hai, còn bản thân đích thân cầm quân áp sát biên giới để yểm trợ.
2. Sự chuẩn bị chủ động và nghệ thuật quân sự độc đáo
Tháng 10 năm 938, Ngô Quyền từ châu Ái đem quân ra Bắc tiêu diệt phản thần Kiều Công Tiễn, dập tắt mối họa bên trong và làm thất bại âm mưu dùng nội ứng của địch. Ngay sau đó, ông huy động nhân dân cả nước bước vào cuộc kháng chiến. Dựa trên việc phân tích thế mạnh, thế yếu của ta và địch, Ngô Quyền lựa chọn cửa sông Bạch Đằng làm trận địa quyết chiến. Ông sáng tạo ra nghệ thuật quân sự độc đáo bằng cách huy động nhân dân đẵn gỗ, vót nhọn, bịt sắt rồi đóng thành bãi cọc ngầm ở cửa sông. Đồng thời, ông phối hợp giữa thủy binh và bộ binh mai phục ở các nhánh sông hạ lưu, cử đội thuyền nhẹ do Nguyễn Tất Tố chỉ huy làm nhiệm vụ khiêu chiến, lợi dụng thủy triều lên để nhử giặc vào trận địa cạm bẫy.
3. Diễn biến thần tốc và thắng lợi oanh liệt trên sông Bạch Đằng (938)
Trận chiến chống quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng diễn ra vô cùng ác liệt nhưng kết thúc rất nhanh gọn chỉ trong phạm vi một ngày. Khi đoàn chiến thuyền của Hoằng Tháo tiến vào cửa sông, quân ta dùng thuyền nhẹ ra đón đánh rồi giả thua rút chạy, nhử đại quân giặc vượt qua bãi cọc ngầm lúc thủy triều lên cao. Đợi khi triều rút, Ngô Quyền trực tiếp chỉ huy quân mai phục từ các ngả đổ ra bao vây quật cường. Chiến thuyền Nam Hán tháo chạy bị va vào cọc nhọn đâm thủng, chìm đắm gần hết; quân giặc chết đuối quá nửa và Hoằng Tháo bị đâm chết tại trận. Chiến thắng diễn ra bất ngờ và triệt để đến mức vua Nam Hán đang cầm quân tiếp ứng ở biên giới không kịp trở tay, kinh hoàng thu nhặt tàn quân tháo chạy về nước.
4. Khôi phục nền độc lập và ý nghĩa lịch sử vĩ đại
Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền quyết định bỏ chức Tiết độ sứ của phong kiến phương Bắc, tự xưng là Ngô Vương và chọn Cổ Loa làm kinh đô để nối tiếp truyền thống dựng nước của các vua Hùng, vua Thục. Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 có ý nghĩa lịch sử trọng đại, đập tan hoàn toàn mộng bành trướng của nhà Nam Hán, đập tan nền thống trị hơn 1.000 năm Bắc thuộc và mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Với công lao tái tạo sông núi, Ngô Quyền được các nhà sử học tôn vinh là "vị tổ trung hưng" của dân tộc, đặt nền móng vững chắc cho chính thống của nước Việt.
