NGÔ QUYỀN VÀ CHIẾN THẮNG BẠCH ĐẰNG NĂM 938
Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, có những chiến thắng không chỉ làm thay đổi cục diện một cuộc chiến mà còn mở ra bước ngoặt cho cả tương lai đất nước. Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 do Ngô Quyền lãnh đạo là một dấu mốc như thế. Bằng tài năng quân sự, sự bình tĩnh và ý chí giành lại quyền tự chủ, ông đã đánh bại quân Nam Hán, chấm dứt thời kì đất nước bị các triều đại phương Bắc khống chế kéo dài nhiều thế kỉ, mở ra một thời đại mới trong lịch sử Việt Nam.
Ngô Quyền sinh năm 898, quê ở Đường Lâm, thuộc vùng Sơn Tây ngày nay. Ông lớn lên trong bối cảnh đất nước trải qua nhiều biến động, khi quyền lực của chính quyền đô hộ phương Bắc suy yếu nhưng nền tự chủ của người Việt vẫn còn mong manh. Từ sớm, Ngô Quyền đã nổi tiếng là người có sức khỏe, trí dũng và tài thao lược. Ông trở thành tướng giỏi dưới quyền Dương Đình Nghệ, người đã lãnh đạo nhân dân đánh đuổi quân Nam Hán vào năm 931 và khôi phục quyền tự chủ. Sau đó, Ngô Quyền kết hôn với con gái Dương Đình Nghệ và được giao trấn giữ vùng Ái Châu, một vị trí quan trọng ở phía nam.
Năm 937, Kiều Công Tiễn, một viên tướng dưới quyền Dương Đình Nghệ, phản bội và sát hại chủ tướng để giành quyền cai quản. Hành động ấy gây ra sự phẫn nộ và đe dọa nền tự chủ vừa được khôi phục. Kiều Công Tiễn còn cầu cứu nhà Nam Hán ở phương Bắc nhằm củng cố địa vị của mình. Nhà Nam Hán vốn nuôi tham vọng thôn tính nước ta nên nhanh chóng xem đây là cơ hội đưa quân xâm lược. Trước tình hình nguy cấp, Ngô Quyền quyết định đem quân ra Bắc trừng trị Kiều Công Tiễn, đồng thời chuẩn bị đối phó với cuộc tiến công của quân Nam Hán.
Ngô Quyền hiểu rằng nếu chỉ tập trung đánh Kiều Công Tiễn mà không tính đến đạo quân xâm lược đang kéo đến thì đất nước sẽ rơi vào hiểm họa lớn. Vì vậy, ông chủ động chuẩn bị kế hoạch phòng thủ và lựa chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến. Đây là con sông có vị trí chiến lược, nối vùng biển với vùng sông ngòi phía đông bắc, chịu ảnh hưởng rõ rệt của thủy triều. Địa hình có nhiều nhánh sông, bãi cạn và dòng chảy phức tạp khiến nơi đây trở thành địa điểm thuận lợi để vận dụng mưu kế, nhưng cũng đòi hỏi người chỉ huy phải nắm chắc quy luật tự nhiên.
Theo kế hoạch, quân ta đóng những cọc gỗ lớn, đầu vót nhọn và bịt sắt ở những vị trí hiểm yếu dưới lòng sông, nơi khi nước dâng cao thì khó nhận ra. Các bãi cọc được bố trí nhằm gây trở ngại cho thuyền chiến của địch khi thủy triều xuống. Ngô Quyền cũng tổ chức lực lượng mai phục hai bên bờ và chuẩn bị các đội thuyền nhẹ, linh hoạt. Kế hoạch ấy không dựa đơn thuần vào sức mạnh đối đầu trực diện, mà kết hợp địa hình, thủy triều, sự bất ngờ và cách điều khiển đối phương đi vào trận địa đã chuẩn bị sẵn.
Năm 938, quân Nam Hán do Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào vùng cửa sông Bạch Đằng bằng một hạm đội thuyền chiến. Ngô Quyền cho một lực lượng thuyền nhỏ ra khiêu chiến, vừa đánh vừa rút lui, tạo cảm giác quân ta yếu thế và đang tìm đường tháo chạy. Bị cuốn theo, quân Nam Hán thúc thuyền đuổi sâu vào sông. Khi nước triều đang lên, các bãi cọc bị che khuất dưới mặt nước nên đoàn thuyền địch không nhận ra hiểm họa phía trước.
Đến thời điểm thích hợp, khi thủy triều bắt đầu rút, Ngô Quyền ra lệnh cho quân ta quay lại phản công mạnh mẽ. Từ hai bên bờ, các lực lượng mai phục đồng loạt tiến đánh. Quân Nam Hán lúng túng giữa dòng nước đang xuống nhanh; nhiều thuyền chiến va vào bãi cọc, bị mắc kẹt hoặc vỡ, đội hình trở nên rối loạn. Quân ta tận dụng thời cơ áp sát, đánh quyết liệt, khiến đối phương không thể tổ chức lại lực lượng. Hoằng Tháo tử trận, đạo quân xâm lược bị đánh tan tác. Cuộc tiến công của nhà Nam Hán thất bại hoàn toàn.
Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là kết quả của lòng yêu nước, sự đoàn kết và tài tổ chức chiến trận của Ngô Quyền cùng quân dân ta. Ông không chỉ dũng cảm đứng lên chống ngoại xâm mà còn biết phân tích tình hình, lựa chọn địa điểm, tận dụng quy luật tự nhiên và chủ động tạo ra thời cơ chiến thắng. Cách đánh trên sông Bạch Đằng cho thấy người chỉ huy đã hiểu rõ ưu thế của địa hình quê hương và biến những điều tưởng như bình thường của tự nhiên thành sức mạnh quân sự có ý nghĩa quyết định.
Ý nghĩa lớn nhất của chiến thắng không chỉ nằm ở việc tiêu diệt một đạo quân xâm lược. Sau nhiều thế kỉ phải sống dưới ách đô hộ của các triều đại phương Bắc, người Việt đã giành lại quyền tự chủ bằng chính sức lực của mình. Chiến thắng Bạch Đằng đập tan ý đồ xâm lược của nhà Nam Hán, tạo điều kiện để Ngô Quyền lên ngôi vua năm 939 và xây dựng chính quyền độc lập. Sự kiện này thường được xem là dấu mốc chấm dứt thời kì Bắc thuộc kéo dài và mở ra thời đại độc lập lâu dài của dân tộc, dù đất nước vẫn còn phải trải qua nhiều thử thách trong các thế kỉ tiếp theo.
Ngô Quyền trị vì không lâu, ông mất năm 944, nhưng vị trí của ông trong lịch sử vẫn vô cùng đặc biệt. Ông được hậu thế tôn vinh là người anh hùng dân tộc có công lớn trong sự nghiệp giành lại nền độc lập. Tên tuổi ông gắn liền với dòng sông Bạch Đằng, nơi trí tuệ và ý chí của người Việt đã làm nên chiến thắng vang dội. Câu chuyện về Ngô Quyền nhắc nhở chúng ta rằng độc lập không tự nhiên mà có; đó là thành quả của lòng yêu nước, sự chuẩn bị chu đáo, tinh thần đoàn kết và quyết tâm bảo vệ quê hương.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, học về Ngô Quyền không chỉ là ghi nhớ một mốc thời gian hay một trận đánh trong sách lịch sử. Điều quan trọng hơn là hiểu được trách nhiệm gìn giữ thành quả mà cha ông đã đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu và trí tuệ. Mỗi học sinh có thể thể hiện lòng yêu nước bằng những việc thiết thực như học tập nghiêm túc, tìm hiểu lịch sử dân tộc, tôn trọng các di tích, lan tỏa thông tin đúng đắn và sống có trách nhiệm với cộng đồng. Hơn một nghìn năm đã trôi qua, nhưng tinh thần Bạch Đằng vẫn còn nguyên giá trị: khi biết đoàn kết, có ý chí và dùng trí tuệ để vượt qua thử thách, dân tộc Việt Nam có thể tự quyết định vận mệnh của mình.
Thông điệp: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 là biểu tượng của trí tuệ, lòng yêu nước và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam.
