NGÔ QUYỀN VÀ NHỮNG CHIẾC CỌC BẠCH ĐẰNG

1.     Ngô Quyền là ai?

Ngô Quyền sinh năm 898 tại Đường Lâm, vùng đất nay thuộc Hà Nội. Ông sinh ra trong một gia đình hào trưởng có thế lực, cha là Ngô Mân, giữ chức châu mục Đường Lâm.

Lớn lên trong thời kỳ đất nước còn chịu sự chi phối của các thế lực phương Bắc, Ngô Quyền sớm trở thành một tướng lĩnh có tài. Ông từng theo Dương Đình Nghệ, một vị tướng đứng lên chống lại chính quyền đô hộ phương Bắc, và trở thành con rể của ông.

Năm 937, Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại để đoạt quyền. Trước tình hình đó, Ngô Quyền quyết định đem quân ra Bắc trừng trị Kiều Công Tiễn.

Nhưng Kiều Công Tiễn đã cầu cứu Nam Hán, một thế lực ở phía Bắc đang chờ cơ hội tiến quân xuống nước ta.

Vua Nam Hán lập tức sai con trai là Lưu Hoằng Tháo dẫn thủy quân tiến vào nước ta.

Đây không chỉ là một cuộc đối đầu giữa hai đội quân. Đó còn là thời khắc quyết định tương lai của đất nước.

Ngô Quyền hiểu rằng nếu để đoàn chiến thuyền Nam Hán tiến sâu vào nội địa, quân ta sẽ phải đối mặt với một cuộc chiến vô cùng khó khăn.

Vì thế, ông quyết định chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến.

2.     Vì sao Ngô Quyền chọn sông Bạch Đằng?

 Bạch Đằng là vùng sông nước có nhiều cửa lạch, địa hình phức tạp và chịu ảnh hưởng mạnh của thủy triều.

Đối với những người không quen thuộc vùng sông nước này, việc di chuyển bằng thuyền giữa các luồng lạch có thể trở nên nguy hiểm, nhất là khi nước rút và dòng chảy thay đổi.

Trong khi đó, quân Nam Hán sở hữu một lực lượng thủy quân mạnh, có lợi thế khi chiến đấu trên mặt nước.

Ngô Quyền nhận ra rằng nếu đối đầu trực diện trên sông, quân ta có thể gặp bất lợi. Nhưng nếu biến địa hình thành một phần của kế hoạch tác chiến, lợi thế của đối phương sẽ không còn nguyên vẹn.

Theo cách ghi lại trong các tư liệu lịch sử, ông đã đề ra kế sách đóng cọc nhọn, đầu bịt sắt xuống lòng sông, lợi dụng thủy triều để nhử thuyền địch tiến vào rồi chặn đường rút lui của chúng.

Một kế hoạch táo bạo bắt đầu được triển khai.

3.     Làm thế nào quân ta xây được cọc dưới nước?

Hãy thử tưởng tượng: vào cuối năm 938, khi mùa đông đang đến, quân dân ta phải chuẩn bị một trận địa lớn ngay trên dòng sông chịu ảnh hưởng của thủy triều.

Theo các tư liệu lịch sử, Ngô Quyền huy động quân lính cùng nhân dân địa phương đẵn gỗ, vận chuyển đến khu vực đã lựa chọn, sau đó đẽo nhọn đầu cọc và bịt sắt để tăng khả năng đâm xuyên.

Những thân gỗ sau khi được gia công được đưa xuống lòng sông, đóng thành những hàng cọc tại vị trí hiểm yếu.

Đây không phải việc có thể làm tùy tiện. Nếu cọc quá thấp, chúng có thể không gây trở ngại đáng kể cho thuyền địch. Nếu bố trí không đúng chỗ, thuyền giặc có thể tránh được bãi cọc.

Vì vậy, việc lựa chọn vị trí, tính toán độ sâu của nước và xác định thời điểm thủy triều lên xuống đóng vai trò rất quan trọng.

Quân dân ta phải phối hợp nhiều công việc: chuẩn bị gỗ, rèn đầu sắt, vận chuyển vật liệu, đóng cọc và tổ chức lực lượng mai phục.

Điều đặc biệt nằm ở chỗ bãi cọc được bố trí sao cho khi nước triều dâng, phần lớn cọc bị mặt nước che khuất. Đoàn thuyền đi vào có thể không nhận ra nguy hiểm đang nằm ngay bên dưới.

Cùng lúc đó, lực lượng thủy quân và bộ binh được bố trí mai phục ở những vị trí thích hợp, sẵn sàng phối hợp khi thời cơ xuất hiện.

Như vậy, vũ khí quan trọng nhất của Ngô Quyền không chỉ là những chiếc cọc gỗ, mà còn là sự chuẩn bị, khả năng tổ chức và cách kết hợp địa hình với con nước.

4. Cái bẫy bắt đầu khép lại

Cuối năm 938, đoàn thủy quân Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào vùng sông Bạch Đằng.

Đúng lúc thủy triều lên cao, Ngô Quyền cho một bộ phận thuyền nhẹ ra khiêu chiến.

Những chiếc thuyền nhỏ của quân ta tiếp cận đối phương, giao chiến rồi giả vờ rút lui, dẫn dụ quân Nam Hán đuổi theo.

Tưởng rằng quân ta đang thất thế, Hoằng Tháo thúc quân truy kích sâu hơn vào trong sông.

Và chính lúc ấy, đoàn thuyền Nam Hán đã đi qua khu vực có bãi cọc ngầm mà không nhận ra mình đang tiến vào một trận địa được chuẩn bị từ trước.

Hãy hình dung một đoàn thuyền lớn đang tiến sâu vào cửa sông. Mặt nước lúc ấy che khuất những chiếc cọc nhọn nằm dưới lòng sông. Phía trước là những chiếc thuyền nhẹ đang rút lui, còn phía sau, các lực lượng mai phục của quân ta đang chờ thời cơ.

Mọi thứ diễn ra theo đúng kế hoạch của Ngô Quyền.

5. Khi thủy triều rút – Những chiếc cọc phát huy tác dụng

Khi thủy triều bắt đầu rút, mực nước hạ thấp, những chiếc cọc ngầm dần nhô lên hoặc trở thành chướng ngại ngay dưới mặt nước.

Đây chính là thời điểm nguy hiểm nhất đối với đoàn thuyền Nam Hán.

Những chiếc thuyền đang di chuyển trong vùng sông có cọc có nguy cơ va vào các đầu cọc nhọn bịt sắt. Một số thuyền bị đâm thủng hoặc mắc kẹt, không thể cơ động như trước.

Khi các chiến thuyền bị cản trở, đội hình của quân Nam Hán trở nên rối loạn. Những chiếc thuyền phía sau có thể va chạm với những chiếc phía trước, trong khi việc quay đầu và rút lui cũng trở nên khó khăn.

Đúng lúc đó, quân của Ngô Quyền từ các vị trí mai phục đồng loạt tiến công.

Quân ta phối hợp thủy quân và bộ binh, đánh mạnh vào đội hình đang mất thế chủ động của đối phương.

Hãy nhớ rằng, những chiếc cọc không tự mình đánh bại cả đoàn thủy quân. Chúng làm hạn chế khả năng di chuyển và rút lui của thuyền địch, còn chiến thắng được tạo nên bởi cả một kế hoạch phối hợp giữa trận địa cọc, thủy triều, lực lượng mai phục và đòn phản công đúng thời điểm.

Trong tình thế hỗn loạn, quân Nam Hán chịu tổn thất nặng nề. Lưu Hoằng Tháo tử trận, cuộc xâm lược của Nam Hán bị đánh bại.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đã làm thay đổi cục diện lịch sử nước ta.

6. Sau chiến thắng, Ngô Quyền đã làm gì?

Sau chiến thắng, Ngô Quyền củng cố quyền lực và xây dựng chính quyền tự chủ.

Năm 939, ông lên ngôi vua, đóng đô ở Cổ Loa, tiếp tục khẳng định nền độc lập của đất nước sau một thời gian dài chịu sự thống trị của các triều đại phương Bắc.

Ông trị vì đến năm 944 thì qua đời.

Dù thời gian trị vì không dài, chiến thắng Bạch Đằng đã đưa tên tuổi Ngô Quyền trở thành một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Việt Nam.

7. Kết thúc – Điều còn lại sau những chiếc cọc

Ngày nay, khi nhắc đến Ngô Quyền, nhiều người sẽ nhớ ngay đến trận địa cọc trên sông Bạch Đằng.

Nhưng đằng sau những chiếc cọc ấy là cả một quá trình chuẩn bị: từ việc lựa chọn chiến trường, huy động nhân lực, gia công vật liệu đến việc tính toán thủy triều và bố trí lực lượng mai phục.

Ngô Quyền đã biến những điều tưởng chừng bình thường của tự nhiên thành một phần quan trọng trong kế hoạch quân sự.

Chiến thắng năm 938 không chỉ đánh bại cuộc xâm lược của quân Nam Hán, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn, góp phần chấm dứt thời kỳ Bắc thuộc kéo dài nhiều thế kỷ.

Và đó cũng là điều khiến câu chuyện về những chiếc cọc Bạch Đằng vẫn được nhắc lại cho đến ngày nay.

Bởi đôi khi, điều làm nên một chiến thắng không nằm ở vũ khí lớn đến đâu, mà nằm ở cách con người hiểu rõ địa hình, nắm bắt thời cơ và biến lợi thế của đối phương thành điểm yếu của chính họ.