Ngô Quyền – Vị tổ trung hưng dân tộc với chiến công Bạch Đằng vĩ đại năm 938.

Ngô Quyền (898 – 944), còn gọi là Tiền Ngô Vương, sinh ra tại Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội). Ông là vị tướng tài ba, là con rể của Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ và nổi tiếng là người thông minh, chí lớn, sức vóc hơn người.

Năm 938, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ để đoạt chức rồi cầu cứu nhà Nam Hán. Ngô Quyền lập tức tiến quân ra Bắc diệt trừ kẻ phản quốc, đồng thời chuẩn bị kế hoạch đánh trả quân Nam Hán do Lưu Hoằng Tháo làm chủ tướng đang theo đường biển xâm lược nước ta.

Dựa vào hiện tượng thủy triều lên xuống trên sông Bạch Đằng, Ngô Quyền đã sáng tạo ra một trận địa cọc gỗ bọc sắt cắm ngầm dưới lòng sông. Khi thủy triều lên, ông cho thuyền nhỏ ra khiêu khích nhử địch vào sâu trong sông; khi thủy triều rút mạnh, ông hạ lệnh tổng phản công. Quân Nam Hán hoảng loạn tháo chạy, thuyền chiến va vào cọc sắt đâm thủng và bị chìm hàng loạt, Lưu Hoằng Tháo bị tiêu diệt tại trận.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 có ý nghĩa bước ngoặt lịch sử vô cùng to lớn. Năm 939, Ngô Quyền lên ngôi Vương, xưng là Ngô Vương, chọn Cổ Loa làm định đô, chính thức khôi phục nền chủ quyền dân tộc sau hơn một thiên niên kỷ bị phong kiến phương Bắc đô hộ. Nhà sử học Phan Huy Chú đã tôn vinh ông là 'vị tổ trung hưng' của dân tộc.