Ngô Sĩ Liên - Người đặt nền móng cho nền sử học nước nhà

Anh hùng Ngô Sĩ Liên sinh năm 1400 tại làng Chúc Lý, huyện Chương Đức, phủ Ứng Thiên (nay là xã Hữu Văn, huyện Chương Mỹ, TP. Hà Nội). Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, nổi tiếng hiếu học.

Khi ấy, đất nước ta vừa trải qua 20 năm đô hộ tàn khốc của giặc Minh (1407-1427) và được Lê Lợi lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn giành lại độc lập. Chứng kiến cảnh đất nước vừa thoát khỏi ách nô lệ, chàng trai trẻ Ngô Sĩ Liên đã sớm nuôi chí lớn là phải dùi mài kinh sử để sau này giúp nước.

Với tài năng và sự khổ học, năm 1442, dưới thời vua Lê Thái Tông, ông đã đỗ Tiến sĩ, một học vị vô cùng cao quý lúc bấy giờ. Ông được bổ làm quan trong triều đình nhà Lê sơ, một triều đại thịnh trị bậc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Trong những năm tháng làm quan vô cùng gian khổ, ông đã phải đối mặt với nhiều khó khăn của một đất nước mới giành lại độc lập, vừa phải xây dựng lại từ đầu sau chiến tranh. Ông nổi tiếng là một vị quan thanh liêm, chính trực, cương trực, dám can gián vua.

Sự nghiệp lớn lao nhất của ông, làm nên tên tuổi muôn đời, là vào năm 1479, dưới thời vua Lê Thánh Tông – một vị minh quân hết lòng vì văn hóa, sử sách. Vâng lệnh vua Lê Thánh Tông, ông đã biên soạn bộ Đại Việt sử ký toàn thư.

Đây là bộ quốc sử chính thống đầu tiên, đầy đủ và đồ sộ nhất của nước ta, ghi chép lịch sử dân tộc từ thời Hồng Bàng dựng nước cho đến thời vua Lê Thái Tông (năm 1427). Để hoàn thành bộ sử này, ông đã phải lặn lội sưu tầm, đối chiếu, kiểm chứng hàng trăm tài liệu, bia ký, truyền thuyết trong dân gian.

Bộ sử không chỉ ghi chép sự kiện mà còn thể hiện tinh thần tự hào dân tộc, tư tưởng yêu nước, phê phán nghiêm khắc những hành vi bán nước, hại dân. Với bộ sử này, ông đã đặt nền móng vững chắc cho nền sử học Việt Nam, để lại cho muôn đời sau một kho tàng vô giá về cội nguồn dân tộc.

Dù phải đối mặt với khó khăn thiếu thốn tư liệu và công việc biên soạn vô cùng vất vả, đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác tuyệt đối, ông vẫn kiên trì theo đuổi mục tiêu đã lựa chọn là ghi lại trung thực lịch sử oai hùng của dân tộc cho con cháu mai sau.

Bài học giáo dục

Câu chuyện về anh hùng Ngô Sĩ Liên giáo dục chúng ta về lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần hiếu học, khổ công học tập, tính trung thực, chính trực và ý thức sâu sắc về cội nguồn dân tộc. Thành công không đến một cách dễ dàng mà đòi hỏi mỗi người phải có ý chí sắt đá, lòng kiên trì và tinh thần trách nhiệm cao với lịch sử, với dân tộc.

Bên cạnh đó, câu chuyện còn giúp chúng ta hiểu rằng lịch sử là hồn cốt của dân tộc, người chép sử phải có cái tâm trong sáng, cái bút trung thực, dám nói lên sự thật để răn dạy muôn đời.