NGÔ THANH TRANG – NGƯỜI TRUNG ĐỘI TRƯỞNG CỦA ĐỘI DU KÍCH “QUYẾT TỬ” BÌNH ĐÔNG

Trong những năm chiến tranh ác liệt ở Quảng Ngãi, có một đơn vị du kích đặc biệt.

Chỉ có 34 người.

Nhưng có tới 31 người đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ.

Người trực tiếp chỉ huy và góp phần xây dựng lực lượng ấy là Ngô Thanh Trang, trung đội trưởng du kích xã Bình Đông, huyện Bình Sơn.

Từ một cán bộ hoạt động bí mật, ông trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào chiến tranh du kích tại địa phương.

Từ cơ sở bí mật đến người chỉ huy du kích

Ngô Thanh Trang sinh năm 1943, quê xã Bình Đông, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi.

Được giác ngộ cách mạng, từ cuối năm 1961 ông bắt đầu tham gia hoạt động cơ sở bí mật.

Nhiệm vụ ban đầu chủ yếu là giúp đỡ lực lượng vũ trang địa phương, hỗ trợ hoạt động chống bộ máy kiểm soát của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Tháng 9/1964, ông góp sức vào quá trình giải phóng xã Bình Đông cùng hai xã lân cận.

Từ đây, Ngô Thanh Trang bước vào giai đoạn chiến đấu liên tục.

Theo tài liệu tuyên dương, từ tháng 10/1964 đến tháng 12/1966, ông tham gia 115 trận.

Trong hơn hai năm, lực lượng của ông được ghi nhận:

Loại khỏi vòng chiến đấu 512 quân đối phương, trong đó có 480 lính Mỹ và 22 lính Nam Triều Tiên; phá hủy 7 xe quân sự, 2 xe bọc thép, 4 ca nô và thuyền chiến đấu; bắn rơi một máy bay.

Riêng Ngô Thanh Trang được ghi nhận diệt 93 lính Mỹ, 8 lính Việt Nam Cộng hòa và một xe GMC.

Nhưng trận đánh đưa tên tuổi người du kích trẻ này trở nên nổi bật diễn ra vào tháng 8/1965.

Ngày 18/8/1965 – đang ốm vẫn xin đi chiến đấu

Ngày 18 tháng 8 năm 1965.

Lực lượng Mỹ từ căn cứ Chu Lai và từ hướng biển mở cuộc hành quân qua Bình Sơn, phối hợp với lực lượng đổ bộ ở Vạn Tường.

Pháo binh và máy bay đánh phá dữ dội khu vực xã.

Lúc ấy, Ngô Thanh Trang đã ốm hai ngày.

Nhưng khi biết đơn vị chuẩn bị chiến đấu, ông vẫn kiên quyết xin tham gia.

Ngô Thanh Trang cùng xã đội phó chọn một vị trí gần biển, bí mật chờ lực lượng đối phương tiến đến.

Không nổ súng từ xa.

Hai người kiên trì đợi đối phương tới gần.

Rồi bất ngờ khai hỏa.

Theo tài liệu tuyên dương, hai người liên tục bám đánh và diệt 17 quân đối phương, đồng thời tạo điều kiện cho đơn vị bạn tiếp tục chiến đấu.

Đây được ghi nhận là trận đầu tiên Ngô Thanh Trang trực tiếp chiến đấu với quân Mỹ.

Và cũng từ đây, ông trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của phong trào du kích Bình Đông.

Đội du kích “quyết tử”

Từ tháng 8/1965 đến tháng 6/1966, Ngô Thanh Trang được giao chỉ huy đội du kích “quyết tử” của xã.

Địa bàn hoạt động nằm gần căn cứ quân sự lớn của Mỹ tại Chu Lai nên áp lực quân sự rất cao.

Lực lượng du kích phải hoạt động cả ban ngày lẫn ban đêm.

Thay vì đối đầu trực diện với lực lượng lớn, họ dựa vào địa hình quen thuộc, bí mật cơ động và lựa chọn thời điểm thích hợp để tổ chức những trận đánh nhỏ.

Theo hồ sơ thành tích, trong khoảng thời gian này, lực lượng do Ngô Thanh Trang chỉ huy đã tiến hành nhiều trận và diệt 250 lính Mỹ.

Không chỉ trực tiếp chiến đấu, ông còn chú trọng xây dựng lực lượng.

Kết quả đặc biệt nhất chính là:

34 thành viên của đội du kích thì 31 người được công nhận Dũng sĩ diệt Mỹ.

Đó cũng là một chỉ dấu cho thấy vai trò của Ngô Thanh Trang không dừng lại ở thành tích cá nhân.

Ông còn là người tổ chức, huấn luyện và động viên cả một tập thể chiến đấu.

Phục kích chỉ cách mặt đường 2 mét

Tháng 8/1966, Ngô Thanh Trang dẫn một tiểu đội bí mật bố trí gần đồn đối phương.

Vị trí phục kích chỉ cách mặt đường khoảng 2 mét.

Khoảng cách ấy đòi hỏi lực lượng phải giữ bí mật tuyệt đối.

Khi xe “gíp” và GMC đi tới, lợi dụng thời điểm đối phương sơ hở, Ngô Thanh Trang chỉ huy lực lượng bất ngờ tiến công.

Theo tài liệu, trận đánh đã loại khỏi vòng chiến đấu 14 quân đối phương.

Cũng trong tháng 8/1966, hoạt động càn quét tại Bình Đông được tăng cường. Người dân bị huy động làm đường và các lực lượng “bình định” được đưa về địa phương.

Ngô Thanh Trang tiếp tục tổ chức nhiều trận phục kích dọc đường, tại bến phà và những nơi tập trung phương tiện quân sự.

Các hoạt động quân sự được phối hợp với đấu tranh của nhân dân địa phương.

Cuối cùng, theo hồ sơ tuyên dương, lực lượng “bình định” phải rút khỏi xã.

Đối đầu lực lượng Nam Triều Tiên

Tháng 9/1966, một lực lượng Nam Triều Tiên mới đến đóng quân tại khu vực.

Ngô Thanh Trang tự mình đi điều tra tình hình.

Sau khi nắm được quy luật hoạt động, ông tổ chức lực lượng phục kích.

Khi hai trung đội vừa rời khỏi cổng đồn, tiểu đội do Ngô Thanh Trang chỉ huy bất ngờ nổ súng.

Tài liệu ghi nhận 22 quân đối phương bị tiêu diệt trong trận này.

Điểm đáng chú ý vẫn là phương thức quen thuộc của người chỉ huy du kích Bình Đông:

trinh sát trước – lựa chọn địa hình – chờ đúng thời cơ – đánh bất ngờ.

Ngày 7/12/1966 – mở đường vào đồn Chàm

Ngày 7 tháng 12 năm 1966, du kích Bình Đông phối hợp với bộ đội huyện tiến công đồn Chàm.

Ngô Thanh Trang cùng xã đội phó nhận một nhiệm vụ quan trọng.

Hai người bí mật tiếp cận và cắt bốn lớp hàng rào kẽm gai.

Khi có lệnh tiến công, Ngô Thanh Trang dẫn đầu đội du kích vượt qua cửa mở.

Lực lượng của ông đánh vào hai lô cốt và một tiểu đội Mỹ, tạo điều kiện cho lực lượng phối hợp tiếp tục tiến công và làm chủ đồn.

Một lần nữa, người trung đội trưởng không đứng phía sau đội hình.

Ông trực tiếp đi trước.

Không chỉ chiến đấu bằng vũ khí

Hoạt động của Ngô Thanh Trang không chỉ giới hạn trong các trận phục kích và tập kích.

Ông còn tham gia vận động nhân dân, phối hợp đấu tranh chính trị và hỗ trợ phong trào tại địa phương.

Đây chính là phương thức mà tài liệu thời kỳ đó gọi là “ba mũi tiến công” – kết hợp đấu tranh quân sự, chính trị và binh vận.

Vì vậy, thành tích của Ngô Thanh Trang được đánh giá không chỉ qua số trận đánh.

Điều quan trọng hơn là khả năng góp phần xây dựng phong trào du kích Bình Đông thành một lực lượng chiến đấu mạnh của địa phương.

34 người – 31 Dũng sĩ diệt Mỹ

Có lẽ con số thể hiện rõ nhất dấu ấn của người trung đội trưởng không phải là 115 trận.

Cũng không chỉ là thành tích chiến đấu cá nhân.

Mà là:

34 du kích – 31 Dũng sĩ diệt Mỹ.

Ngô Thanh Trang thường xuyên giáo dục, động viên chiến sĩ, khơi dậy quyết tâm chiến đấu, đồng thời quan tâm, giúp đỡ đồng đội và gắn bó với nhân dân.

Tài liệu tuyên dương đánh giá ông là một “cán bộ chỉ huy xuất sắc, chiến đấu dũng cảm, táo bạo”, góp phần xây dựng phong trào chiến tranh du kích xã Bình Đông trở thành một đơn vị tiêu biểu của Quân khu.

Bản thân Ngô Thanh Trang hai năm liên tiếp 1965–1966 là Chiến sĩ thi đua, 6 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú và được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất.

Ngày được tuyên dương Anh hùng

Ngày 17 tháng 9 năm 1967, Ngô Thanh Trang được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Khi ấy ông mới khoảng 24 tuổi.

Từ một thanh niên hoạt động cơ sở bí mật ở Bình Đông, Ngô Thanh Trang đã trở thành trung đội trưởng của một đội du kích nổi bật trên chiến trường Quảng Ngãi.

Một hành trình chỉ vài năm.

Nhưng được đánh dấu bằng 115 trận chiến đấu và một tập thể đặc biệt:

34 người, 31 Dũng sĩ diệt Mỹ.

Đó cũng là dấu ấn nổi bật nhất trong câu chuyện về Ngô Thanh Trang – người trung đội trưởng của đội du kích “quyết tử” Bình Đông.