Ngô Thì Nhậm -người có công giúp đỡ cách mạng trước năm 1945

Ngô Thì NhậmNgô Thì Nhậm (1746–1803) là danh sĩ, chính khách, nhà ngoại giao và nhà thơ lớn thời hậu Lê – Tây Sơn. Ông nổi bật như một trí thức uyên bác, góp công lớn trong công cuộc chấn hưng đất nước dưới triều Quang Trung, để lại di sản văn học và triết học phong phú.Key factsNăm sinh–mất: 1746 – 1803Quê quán: Làng Tả Thanh Oai (Hà Nội nay)Chức tước cao nhất: Thượng thư Bộ Binh, tước Tình phái hầuTriều đại phục vụ: Lê – Trịnh, Tây Sơn (Quang Trung)Tác phẩm tiêu biểu: Trúc Lâm tông chỉ nguyên thanh, Xuân Thu quản kiếnCuộc đời và sự nghiệpSinh trong dòng họ Ngô Thì danh tiếng – con của học giả Ngô Thì Sĩ – ông sớm nổi tiếng thông tuệ, đỗ Tiến sĩ năm 1775. Từng làm quan cho triều Lê – Trịnh, ông bất mãn trước sự suy đồi chính trị và về sau ra giúp nhà Tây Sơn khi Nguyễn Huệ ra Bắc (1788). Tại triều Quang Trung, Ngô Thì Nhậm giữ trọng trách đối nội và đối ngoại, soạn thảo nhiều thư ngoại giao với nhà Thanh, góp phần duy trì hòa hiếu sau chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa.Tư tưởng và văn họcÔng để lại hơn 600 bài thơ và hàng chục trước tác triết học, lịch sử, ngoại giao. Trong Trúc Lâm tông chỉ nguyên thanh, ông dung hợp Nho, Phật, Đạo, đề cao “tam giáo nhất nguyên” và triết lý hướng con người đến sự giải thoát qua tu dưỡng đạo đức, trí tuệ, và hành động vì cộng đồng . Tư tưởng “lấy con người làm trung tâm” của ông được xem là đóng góp quan trọng cho dòng triết học Việt Nam cận đại.Cái chết và di sảnSau khi triều Tây Sơn suy tàn, ông bị quân nhà Nguyễn bắt và qua đời sau trận đòn thù tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám năm 1803 . Dù từng bị xuyên tạc, Ngô Thì Nhậm ngày nay được nhìn nhận là người yêu nước, trí thức lỗi lạc và là nhà tư tưởng nhân văn tiêu biểu. Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học; các tác phẩm của ông vẫn là đối tượng nghiên cứu lớn trong Hán Nôm học và triết học Việt Nam .