Ngô Thì Nhậm – Trí tuệ thắp sáng thời hoa lửa

Sinh ra trong dòng họ Ngô Thì lừng lẫy tại đất Thanh Oai (Hà Nội ngày nay), Ngô Thì Nhậm sớm đỗ đạt cao và mang trong mình hoài bão giúp đời. Thế nhưng, ông phải sống trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động khi chính sự Đàng Ngoài khủng hoảng trầm trọng. Giữa lúc nhiều trí thức đương thời chọn cách lui về ở ẩn hoặc ôm giữ lòng trung thành mù quáng với bộ máy phong kiến lỗi thời, Ngô Thì Nhậm đã có một quyết định đột phá: vượt qua định kiến, tìm đến phò tá người anh hùng áo vải Tây Sơn Nguyễn Huệ. Đây chính là bước ngoặt đưa cuộc đời ông hòa vào "thời hoa lửa" hào hùng nhất của dân tộc.

"Thời hoa lửa" của Ngô Thì Nhậm bùng cháy rực rỡ nhất trong cuộc kháng chiến chống quân Thanh xâm lược năm 1788 - 1789. Khi 29 vạn quân giặc hung hãn tràn vào nước ta, đối mặt với thế giặc mạnh như chẻ tre, Ngô Thì Nhậm đã đưa ra một quyết sách thiên tài: chủ động rút quân khỏi Thăng Long, lui về hội quân tại phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn (Ninh Bình - Thanh Hóa). Quyết định “lánh giặc để giữ toàn quân” ấy ban đầu vấp phải nhiều hoài nghi, nhưng khi vua Quang Trung ra đến nơi, ngài đã hết lời khen ngợi. Nhờ có bước lùi chiến lược đầy khôn ngoan của Ngô Thì Nhậm, quân ta đã bảo toàn được lực lượng, tạo thế trận vững chắc để từ đó, vua Quang Trung thực hiện cuộc hành quân thần tốc, quét sạch 29 vạn quân Thanh chỉ trong vòng 5 ngày đêm ngắn ngủi vào mùa xuân Kỷ Dậu 1789.

Không trực tiếp cầm gươm lao vào lửa đạn, nhưng những nét mực trên tờ biểu sớ của Ngô Thì Nhậm có sức mạnh tương đương cả vạn hùng binh. Sau chiến thắng, ông lại tiếp tục là "kiến trúc sư" cho chính sách ngoại giao khéo léo