Ngô Thị Tuyển (1946–2026) – Người nữ dân quân Nam Ngạn trong thời hoa lửa

Ngô Thị Tuyển (1946–2026) – Người nữ dân quân Nam Ngạn trong thời hoa lửa

Giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi cầu Hàm Rồng trở thành một trong những mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ, vùng đất Nam Ngạn, Thanh Hóa đã xuất hiện một hình ảnh khiến nhiều người xúc động: một cô gái trẻ nhỏ bé nhưng gan dạ, kiên cường, mang trên vai cả sức nặng của nhiệm vụ và lòng quyết tâm bảo vệ quê hương.

Đó là Ngô Thị Tuyển, người con của làng Nam Ngạn, Thanh Hóa.

Sinh năm 1946, Ngô Thị Tuyển bước vào tuổi thanh xuân đúng vào thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ngày càng khốc liệt. Quê hương bà nằm bên cầu Hàm Rồng – một vị trí chiến lược quan trọng trên tuyến giao thông Bắc – Nam. Vì vậy, nơi đây trở thành một trong những địa bàn thường xuyên hứng chịu bom đạn.

Người dân Nam Ngạn vừa sản xuất, vừa chiến đấu và phục vụ chiến đấu.

Trong những ngày tháng ấy, Ngô Thị Tuyển tham gia lực lượng dân quân địa phương. Công việc của bà gắn với trận địa, với những đoàn người vận chuyển đạn dược và với nhiệm vụ bảo vệ quê hương.

Ngày 3 và 4 tháng 4 năm 1965 là những ngày lịch sử của Hàm Rồng.

Không quân Mỹ mở cuộc tập kích lớn nhằm đánh phá cầu Hàm Rồng. Máy bay địch liên tục trút bom xuống khu vực. Khói lửa bao phủ cả một vùng. Giữa trận địa ác liệt, những người dân quân Nam Ngạn vẫn bám vị trí, vừa chiến đấu vừa phục vụ chiến đấu.

Trong số đó có Ngô Thị Tuyển.

Hình ảnh nữ dân quân trẻ tuổi gánh đạn đã trở thành một biểu tượng đặc biệt của những năm tháng ấy. Với vóc dáng nhỏ bé, bà từng gánh một lúc hai hòm đạn, tổng trọng lượng lên tới khoảng 98 kg, vượt xa trọng lượng cơ thể của mình. Hành động ấy thể hiện sức mạnh phi thường và tinh thần quyết tâm trong hoàn cảnh chiến đấu vô cùng khốc liệt.

Nhưng điều đáng nhớ không chỉ nằm ở con số cân nặng.

Phía sau đôi vai của cô gái trẻ là cả một tinh thần: khi đồng đội cần đạn, phải đưa đạn tới; khi trận địa cần người, phải có mặt; khi quê hương bị bom đạn đe dọa, người dân phải đứng lên bảo vệ quê hương.

Trong khói lửa chiến tranh, những người như Ngô Thị Tuyển đã chứng minh rằng phụ nữ hoàn toàn có thể trở thành những chiến sĩ kiên cường trên mặt trận.

Có thể họ không phải lúc nào cũng đứng ở vị trí trực tiếp khai hỏa, nhưng họ có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất, vận chuyển đạn, cứu thương, tiếp tế và hỗ trợ bộ đội.

Mỗi chuyến đi qua trận địa đều có thể đối mặt với bom rơi và máy bay địch.

Thế nhưng những bước chân vẫn tiến về phía trước.

Tinh thần ấy góp phần làm nên sức mạnh của quân và dân Hàm Rồng – Nam Ngạn trong những ngày tháng chiến đấu bảo vệ cây cầu huyết mạch.

Sau những trận chiến năm 1965, hình ảnh Ngô Thị Tuyển trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Thanh Hóa trong kháng chiến chống Mỹ. Những đóng góp của bà được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều đặc biệt xúc động là câu chuyện của bà không bắt đầu từ một chiến sĩ được đào tạo chuyên nghiệp. Bà là một cô gái quê bình dị, lớn lên giữa làng quê Nam Ngạn và bước vào cuộc chiến khi đất nước cần.

Chính những con người bình dị ấy đã tạo nên sức mạnh phi thường.

Chiến tranh rồi cũng kết thúc. Cầu Hàm Rồng được nối lại. Những vùng đất từng chìm trong khói lửa trở lại cuộc sống bình thường. Những cô gái, chàng trai năm xưa dần trở về với đời thường.

Nhưng hình ảnh người nữ dân quân Nam Ngạn gánh đạn giữa trận địa vẫn còn sống mãi.

Đó là hình ảnh của tuổi trẻ Việt Nam trong thời hoa lửa – không ngại gian khổ, không sợ hiểm nguy và sẵn sàng đặt nhiệm vụ chung lên trên sự an toàn của bản thân.

Ngô Thị Tuyển không chỉ là niềm tự hào của Thanh Hóa. Câu chuyện của bà còn là một phần ký ức chung về những người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh – những người đã góp sức bằng những công việc tưởng chừng giản dị nhưng có ý nghĩa quyết định đối với chiến trường.

Năm 2026, khi bà khép lại hành trình của cuộc đời, một thế hệ từng sống giữa những năm tháng bom đạn cũng dần đi xa. Nhưng câu chuyện về người con gái Nam Ngạn năm nào vẫn còn ở lại.

Ngô Thị Tuyển – cô gái nhỏ bé với đôi vai phi thường – đã biến những bước chân giữa trận địa thành dấu chân của lịch sử.

Và mỗi khi nhắc đến Hàm Rồng – Nam Ngạn, người ta không chỉ nhớ đến một cây cầu từng đứng vững giữa bom đạn, mà còn nhớ đến những con người đã dùng chính sức lực và lòng dũng cảm của mình để bảo vệ nó.

Đó là ký ức về một thời hoa lửa.

Một thời mà những người trẻ như Ngô Thị Tuyển đã sống trọn tuổi xuân cho quê hương, để những thế hệ sau được lớn lên trong hòa bình.