NGÔ THỊ TUYỂN – CÔ GÁI NHỎ BÉ GIỮ CẦU HÀM RỒNG

Đầu tháng 4 năm 1965, cầu Hàm Rồng trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ. Cây cầu bắc qua sông Mã là tuyến giao thông quan trọng trên con đường chi viện cho chiến trường miền Nam, vì vậy quân Mỹ liên tục tập trung máy bay và bom đạn nhằm phá hủy cây cầu. Giữa trận địa khốc liệt ấy, hình ảnh một cô gái dân quân nhỏ bé đã trở thành một trong những biểu tượng nổi tiếng của cuộc chiến đấu bảo vệ Hàm Rồng.

Ngô Thị Tuyển sinh năm 1946 tại làng Nam Ngạn, Thanh Hóa. Năm 1965, khi mới 19 tuổi, bà là nữ dân quân trực tiếp tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu tại khu vực Hàm Rồng. Bà cùng đồng đội vừa chiến đấu, vừa vận chuyển đạn, cứu thương và thực hiện những nhiệm vụ hậu cần ngay dưới mưa bom, bão đạn.

Trong những ngày 3 và 4 tháng 4 năm 1965, trận địa phòng không bảo vệ cầu Hàm Rồng liên tục cần được tiếp đạn. Một lần, khi hai hòm đạn pháo 37mm cần được đưa gấp tới trận địa, Ngô Thị Tuyển đã nhờ đồng đội đặt cả hai hòm lên vai. Hai hòm đạn có tổng trọng lượng khoảng 98kg, trong khi cơ thể cô gái trẻ khi ấy chỉ nặng khoảng 42kg. Không chờ đợi thêm, bà vượt qua khu vực đang bị bom đạn đánh phá để đưa đạn đến nơi cần thiết.

Điều đáng nhớ ở câu chuyện ấy không chỉ nằm ở con số 98kg. Phía sau hình ảnh người nữ dân quân gánh hai hòm đạn là cả một thế trận chiến tranh nhân dân, nơi bộ đội, dân quân và người dân địa phương cùng bám trụ quanh cây cầu. Mỗi hòm đạn được đưa tới trận địa đồng nghĩa với thêm một cơ hội để những khẩu pháo tiếp tục chiến đấu, bảo vệ cây cầu và giữ cho tuyến giao thông không bị cắt đứt.

Nhưng Ngô Thị Tuyển không chỉ có một lần làm nên kỳ tích. Trong những năm chiến đấu bảo vệ Hàm Rồng, bà còn trực tiếp tham gia nhiều nhiệm vụ khác, trong đó có việc cứu giúp những chiến sĩ bị thương trên tàu Hải quân khi tàu bị máy bay Mỹ đánh phá. Những hành động ấy cho thấy hình ảnh của bà không chỉ là một cô gái vác đạn, mà là một người dân quân luôn có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất khi quê hương cần.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, khi mới 21 tuổi, Ngô Thị Tuyển được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Từ một cô gái làng Nam Ngạn, bà trở thành biểu tượng của sức mạnh và ý chí của những người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Sau chiến tranh, Ngô Thị Tuyển tiếp tục công tác trong quân đội, sau này giữ cương vị Phó trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa với quân hàm Trung tá trước khi nghỉ hưu. Bà qua đời ngày 4 tháng 7 năm 2026, hưởng thọ 81 tuổi, khép lại một cuộc đời đã đi qua những năm tháng dữ dội nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Có những biểu tượng lịch sử bắt đầu từ một khoảnh khắc rất giản dị: một cô gái 19 tuổi, một đôi vai nhỏ bé và hai hòm đạn nặng gần gấp hai lần trọng lượng cơ thể. Nhưng phía sau khoảnh khắc ấy là ý chí của cả một thế hệ — khi đất nước cần, người dân bình thường cũng có thể trở thành những người phi thường.