NGÔ THỊ TUYỂN – NỮ DÂN QUÂN KIÊN CƯỜNG BÊN CẦU HÀM RỒNG

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cầu Hàm Rồng ở Thanh Hóa là một trong những mục tiêu giao thông đặc biệt quan trọng. Đây là tuyến đường huyết mạch phục vụ việc chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Vì vậy, khu vực Hàm Rồng – Nam Ngạn thường xuyên phải hứng chịu những đợt đánh phá dữ dội của không quân Mỹ. Giữa hoàn cảnh ấy, hình ảnh một nữ dân quân nhỏ bé nhưng gan dạ đã trở thành biểu tượng tiêu biểu của tinh thần chiến đấu của phụ nữ Việt Nam: Ngô Thị Tuyển.

Ngô Thị Tuyển sinh ngày 20 tháng 2 năm 1946, quê tại làng Nam Ngạn, nay thuộc phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa. Khi cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc diễn ra, bà tham gia lực lượng dân quân Nam Ngạn và trực tiếp phục vụ chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng. Khi ấy, bà mới chỉ 19 tuổi.

Ngày 3 và 4 tháng 4 năm 1965, khu vực Hàm Rồng – Nam Ngạn trở thành một trong những nơi diễn ra những trận đánh ác liệt. Quân và dân Thanh Hóa phải vừa chiến đấu, vừa bảo đảm giao thông và tiếp tế cho các trận địa. Trong những giờ phút căng thẳng ấy, Ngô Thị Tuyển cùng đồng đội nhận nhiệm vụ vận chuyển đạn phục vụ bộ đội chiến đấu.

Một hình ảnh đã trở thành dấu ấn đặc biệt trong lịch sử về Ngô Thị Tuyển xảy ra vào ngày 4/4/1965. Khi những hòm đạn được chuyển tới, có hai hòm đạn bị móc chặt vào nhau. Trong lúc việc tháo rời gặp khó khăn và yêu cầu tiếp đạn rất khẩn cấp, Ngô Thị Tuyển đã ghé vai vác cả hai hòm. Tổng trọng lượng được các nguồn tư liệu ghi nhận là 98 kg, trong khi khi đó bà chỉ nặng khoảng 42 kg. Bà nhanh chóng đưa số đạn đến nơi tập kết để phục vụ trận địa.

Điều đáng nói ở câu chuyện này không đơn thuần nằm ở con số 98 kg. Trong hoàn cảnh bom đạn đang diễn ra, mỗi phút chậm trễ đều có thể ảnh hưởng đến việc tiếp tế cho trận địa. Hành động của Ngô Thị Tuyển thể hiện tinh thần chủ động, dũng cảm và đặt nhiệm vụ chung lên trên sự an toàn của bản thân.

Công việc của bà trong những ngày bảo vệ Hàm Rồng không chỉ là vận chuyển đạn. Bà cùng lực lượng dân quân địa phương còn tham gia nhiều nhiệm vụ phục vụ chiến đấu. Có thời điểm, bà bơi ra tàu Hải quân để hỗ trợ vận chuyển đạn dược trong khi máy bay địch vẫn hoạt động trên khu vực. Những công việc tưởng như hậu cần ấy lại là một phần quan trọng giúp các trận địa duy trì sức chiến đấu.

Hình ảnh Ngô Thị Tuyển sau đó trở thành một biểu tượng về người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Đó là hình ảnh của một cô gái trẻ không đứng ngoài cuộc chiến mà trực tiếp góp sức bảo vệ quê hương. Chiến công của bà cũng phản ánh sức mạnh của lực lượng dân quân địa phương – những người vừa lao động, vừa chiến đấu và sẵn sàng có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất khi Tổ quốc cần.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 1/1/1967, Ngô Thị Tuyển được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà cũng được trao nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có các Huân chương Chiến công và Huy hiệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau chiến tranh, Ngô Thị Tuyển tiếp tục công tác trong quân đội và sau này mang quân hàm Trung tá, từng giữ chức Phó trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa. Bà qua đời lúc 9 giờ 18 phút ngày 4/7/2026, hưởng thọ 81 tuổi.

Nhìn lại cuộc đời Ngô Thị Tuyển, điều khiến người ta nhớ đến bà không chỉ là hình ảnh vác hai hòm đạn nặng gần 100 kg. Đó còn là tinh thần của một thế hệ thanh niên đã sống trong những năm tháng đất nước cần đến từng con người. Họ không hỏi mình có thể làm được việc lớn đến đâu, mà trước hết cố gắng hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ đang ở trước mắt.

Ngày nay, cầu Hàm Rồng đã trở thành một địa danh lịch sử. Những tiếng bom năm xưa đã lùi vào quá khứ, nhưng câu chuyện về Ngô Thị Tuyển vẫn còn giá trị đối với thế hệ trẻ. Nó nhắc chúng ta hiểu rằng hòa bình hôm nay được xây dựng từ sự hy sinh, lòng dũng cảm và trách nhiệm của biết bao con người bình dị.

Ngô Thị Tuyển vì thế không chỉ là một nữ Anh hùng của Thanh Hóa. Bà còn là hình ảnh tiêu biểu cho sức mạnh, ý chí và lòng yêu nước của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.