Ngô Văn Lủi – Người chiến sĩ đặc công quả cảm trên chiến trường Campuchia

Ngô Văn Lủi – Người chiến sĩ đặc công quả cảm trên chiến trường Campuchia

Trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những người lính đã đi qua chiến tranh bằng những chiến công đặc biệt, nhưng khi trở về đời thường lại sống một cuộc sống giản dị, khiêm nhường. Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Văn Lủi là một người như thế. Sinh ra trên quê hương Thái Bình, ông nhập ngũ khi vừa tròn 18 tuổi, rồi trở thành người chiến sĩ đặc công nổi tiếng bởi lòng dũng cảm, sự mưu trí, tinh thần quyết đoán và ý chí vượt qua hiểm nguy. Những năm tháng chiến đấu trên chiến trường Campuchia đã ghi dấu những chiến công đặc biệt của ông, tiêu biểu là các trận đánh tại sân bay Pochentong và tổng kho bom đạn Môngđuôn. Với những thành tích xuất sắc ấy, ông được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1973.

Câu chuyện về Ngô Văn Lủi không bắt đầu từ những trận đánh nổi tiếng. Nó bắt đầu từ một vùng quê nghèo của Thái Bình, nơi người thanh niên trẻ lớn lên trong những năm đất nước đang ở vào thời kỳ chiến tranh ác liệt. Sinh năm 1950 tại xã Thái Sơn, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, Ngô Văn Lủi trưởng thành trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Năm 1968, khi vừa bước qua tuổi 18, ông tình nguyện viết đơn nhập ngũ. Đó cũng là thời điểm nhiều thanh niên Việt Nam cùng thế hệ đang đứng trước một lựa chọn lớn của cuộc đời: tiếp tục cuộc sống bình thường hay lên đường bảo vệ Tổ quốc. Ngô Văn Lủi đã chọn con đường của người lính.

Sau thời gian huấn luyện, ông được lựa chọn vào lực lượng đặc công. Đây là một môi trường đòi hỏi người chiến sĩ phải có sức khỏe, bản lĩnh, khả năng chịu đựng gian khổ và đặc biệt là sự bình tĩnh trong những tình huống nguy hiểm. Những ngày tháng huấn luyện đã giúp chàng trai vùng quê lúa rèn luyện ý chí và hình thành bản lĩnh của một người lính đặc công. Các đồng đội nhớ đến ông là một chiến sĩ có sức khỏe tốt, chịu khó rèn luyện và luôn thể hiện quyết tâm cao trong học tập, công tác.

Năm 1969, Ngô Văn Lủi được điều vào chiến trường. Sau đó, ông thuộc đơn vị đặc công của Đoàn 367, hoạt động trên chiến trường miền Đông Nam Bộ và Campuchia. Từ một thanh niên mới rời quê hương, ông bắt đầu bước vào một cuộc sống hoàn toàn khác. Những cánh đồng quê Thái Bình được thay bằng những vùng rừng núi, những con đường hành quân dài và những địa bàn chiến đấu xa xôi. Cuộc sống của người lính đặc công khi ấy vô cùng thiếu thốn. Lương thực, nước uống và các vật dụng sinh hoạt đều phải mang theo hoặc tìm cách bảo đảm trong điều kiện chiến trường. Một chiếc ăng-gô nhỏ cũng trở thành vật dụng gắn bó với ông trong những năm tháng quân ngũ. Sau này, chính chiếc ăng-gô ấy được ông trao tặng cho Bảo tàng Quân khu 3 như một hiện vật lưu giữ ký ức về thời chiến. Chiến trường Campuchia là nơi tên tuổi Ngô Văn Lủi được biết đến rộng rãi. Từ năm 1971 đến năm 1973, ông tham gia nhiều trận chiến đấu quan trọng. Những trận đánh ấy đòi hỏi sự gan dạ, kiên trì và khả năng hoạt động bí mật của lực lượng đặc công. Theo những tư liệu về ông, trong các trận chiến đấu trên đất bạn, đơn vị của Ngô Văn Lủi đã đánh vào nhiều mục tiêu quân sự quan trọng, gây tổn thất lớn cho đối phương. Bản thân ông nhiều lần trực tiếp thực hiện nhiệm vụ trong những điều kiện đặc biệt nguy hiểm.Một trong những trận đánh tiêu biểu nhất trong cuộc đời ông là trận tập kích sân bay Pochentong. Sân bay Pochentong khi ấy là một mục tiêu quân sự quan trọng của lực lượng Lon Nol ở Campuchia. Khu vực này được bảo vệ nghiêm ngặt với nhiều lớp canh phòng. Đối với những người lính đặc công, việc tiếp cận một mục tiêu như vậy là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Nhưng chính những mục tiêu khó khăn lại là nơi thể hiện rõ nhất phẩm chất của người chiến sĩ.

Trong một lần thực hiện nhiệm vụ, Ngô Văn Lủi cùng đồng đội tìm cách tiếp cận khu vực sân bay. Cuộc chiến đấu diễn ra trong điều kiện vô cùng căng thẳng. Ông và đồng đội phải đối mặt với hệ thống phòng thủ dày đặc và sự truy lùng của đối phương. Tuy nhiên, với sự bình tĩnh và lòng dũng cảm, họ vẫn kiên trì thực hiện nhiệm vụ được giao.

Điều đáng nói ở Ngô Văn Lủi là ông không coi sự dũng cảm đơn thuần là không biết sợ. Dũng cảm đối với ông là biết mình đang đứng trước hiểm nguy nhưng vẫn giữ được sự tỉnh táo để hoàn thành nhiệm vụ. Trong chiến đấu, một hành động thiếu bình tĩnh có thể ảnh hưởng đến cả đồng đội. Vì thế, người chiến sĩ đặc công phải luôn kiểm soát được bản thân.

Chính phẩm chất ấy đã giúp ông nhiều lần vượt qua những tình huống tưởng như không thể.

Sau những trận chiến đấu ở Pochentong, tên tuổi Ngô Văn Lủi tiếp tục gắn với một chiến công đặc biệt tại kho bom đạn Môngđuôn. Đây là một tổng kho chiến lược nằm cách Phnom Penh không xa, có vai trò quan trọng trong việc cung cấp bom đạn cho lực lượng Lon Nol. Quy mô của kho khiến nó trở thành một mục tiêu có ý nghĩa lớn đối với chiến trường.

Trận đánh Môngđuôn đã trở thành một trong những câu chuyện nổi bật nhất trong ký ức của người lính đặc công Ngô Văn Lủi.

Điều đặc biệt là ông không chỉ tham gia một lần.

Sau một lần trinh sát và chiến đấu, ông cùng đồng đội tiếp tục tìm cách hoàn thành nhiệm vụ. Đó là biểu hiện rõ ràng của tinh thần không chấp nhận thất bại khi nhiệm vụ chưa hoàn thành. Với người lính, mỗi trận đánh đều là sự phối hợp của cả tập thể, trong đó từng cá nhân phải phát huy tốt nhất khả năng của mình.

Ngô Văn Lủi đã thể hiện vai trò ấy bằng sự gan dạ và quyết đoán.

Trong lần thực hiện nhiệm vụ tiếp theo, ông tiếp cận khu vực kho đạn trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm. Những ký ức về trận đánh ấy nhiều năm sau vẫn còn được ông kể lại với đồng đội và những người đến tìm hiểu lịch sử. Ông từng giữ lại sơ đồ trận đánh như một kỷ vật, bởi đối với ông, đó không chỉ là một tờ giấy mà là ký ức về một thời mà những người lính đã phải đối mặt với ranh giới sinh tử.

Chiến công Môngđuôn gây tiếng vang lớn. Các nguồn tư liệu về ông ghi nhận vụ nổ đã phá hủy một khối lượng rất lớn bom đạn của đối phương và gây thiệt hại nghiêm trọng cho kho chiến lược này. Những con số về mức độ thiệt hại được các nguồn hồi ký và báo chí ghi lại khác nhau, nhưng điểm thống nhất là đây là một chiến công đặc biệt quan trọng của lực lượng đặc công trên chiến trường Campuchia.

Sau chiến công ấy, Ngô Văn Lủi tiếp tục trở về chiến trường miền Nam. Cuộc sống của người lính lúc ấy vẫn vô cùng gian khổ. Có thời điểm đơn vị thiếu lương thực, những người lính phải tìm kiếm các loại củ rừng để duy trì cuộc sống. Chính trong hoàn cảnh như vậy, ông nhận được tin mình được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó là một khoảnh khắc đặc biệt.

Nhưng điều khiến câu chuyện về ông trở nên đáng nhớ là danh hiệu cao quý ấy đến với ông trong một hoàn cảnh rất giản dị. Không có sân khấu lớn. Không có ánh đèn. Không có những nghi thức trang trọng như người ta thường hình dung về một lễ tuyên dương. Người chiến sĩ vừa trải qua những năm tháng chiến đấu lại đang ở giữa rừng, cùng đồng đội lo từng bữa ăn.

Theo các tư liệu, quyết định tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được trao cho Ngô Văn Lủi vào tháng 12 năm 1973. Một số nguồn ghi ngày 20-12, trong khi Báo Nhân Dân dẫn quyết định được ký ngày 21-12-1973. Dù cách ghi ngày có khác nhau giữa các tư liệu, các nguồn đều thống nhất ông được tuyên dương Anh hùng LLVTND vào tháng 12 năm 1973, khi chiến tranh vẫn chưa kết thúc. (Câu Chuyện Lịch Sử)

Điều đó cho thấy chiến công của ông đã được ghi nhận ngay trong thời kỳ chiến đấu.

Nhưng danh hiệu Anh hùng không phải là câu chuyện của riêng một con người.

Chính Ngô Văn Lủi sau này cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng trong chiến tranh không có chiến công nào được tạo nên bởi một người duy nhất. Đặc biệt với lực lượng đặc công, mỗi nhiệm vụ đều cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chiến sĩ. Người trinh sát, người dẫn đường, người bảo đảm phía sau, người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ và những người chờ đợi bên ngoài đều có vai trò riêng. Một sai sót của một người có thể ảnh hưởng đến cả tổ chiến đấu.

Bởi vậy, khi nói về những chiến công của mình, Ngô Văn Lủi không bao giờ quên đồng đội.

Đó cũng là một phẩm chất đáng quý của người lính.

Anh hùng không phải là người đứng cao hơn đồng đội, mà là người cùng đồng đội đi qua những thời khắc khó khăn nhất.

Trong những năm chiến đấu, Ngô Văn Lủi nhiều lần được đơn vị giao những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Có những lần trước khi xuất trận, đồng đội và đơn vị phải chuẩn bị cả tình huống người chiến sĩ có thể không trở về. Trong chiến tranh, đó là thực tế khắc nghiệt. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, lòng dũng cảm và tình đồng đội lại càng trở nên sâu sắc.

Chùm ảnh tư liệu

Ngô Văn Lủi – Người chiến sĩ đặc công quả cảm trên chiến trường Campuchia

Ảnh tư liệu của bài viết.

Có lần trước khi thực hiện nhiệm vụ, Ngô Văn Lủi đã nói với đồng đội rằng nếu mình không trở về thì hãy nhớ ngày hôm đó. Câu nói giản dị ấy cho thấy ông hiểu rất rõ mức độ nguy hiểm của công việc mình đang làm. Nhưng thay vì lùi bước, ông vẫn tiến lên.

Đó không phải sự liều lĩnh vô nghĩa.

Đó là tinh thần chấp nhận gian khổ, hy sinh khi nhiệm vụ và lợi ích chung đòi hỏi.

Sau ngày đất nước thống nhất, cuộc đời Ngô Văn Lủi bước sang một trang mới. Người chiến sĩ đặc công năm nào tiếp tục phục vụ trong quân đội. Ông được học tập, nâng cao trình độ văn hóa, ngoại ngữ và quân sự tại các trường quân đội. Sau đó, ông giữ nhiều cương vị trong lực lượng đặc công, trong đó có các vị trí chỉ huy ở những đơn vị đặc công.

Điều đó cho thấy danh hiệu Anh hùng không phải là điểm kết thúc mà còn là trách nhiệm.

Sau chiến tranh, nhiệm vụ của ông không còn là trực tiếp chiến đấu trên chiến trường mà chuyển sang xây dựng lực lượng, huấn luyện cán bộ, giáo dục truyền thống và góp phần xây dựng quân đội trong thời bình.

Những kinh nghiệm từ chiến trường trở thành hành trang quý giá.

Người từng trực tiếp trải qua những tình huống hiểm nguy hiểu rõ giá trị của kỷ luật.

Người từng chứng kiến đồng đội hy sinh hiểu rõ giá trị của hòa bình.

Người từng sống giữa gian khổ hiểu rõ ý nghĩa của sự chuẩn bị.

Vì vậy, khi làm công tác chỉ huy, ông tiếp tục truyền lại cho thế hệ sau tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của người lính.

Sau nhiều năm công tác, năm 1999, Ngô Văn Lủi nghỉ chế độ. Nhưng nghỉ quân đội không có nghĩa là ông ngừng cống hiến. Trở về cuộc sống đời thường, ông tiếp tục tham gia công tác xã hội tại địa phương. Ông từng giữ vai trò Bí thư chi bộ, Trưởng ban công tác Mặt trận ở khu dân cư và tham gia hoạt động của Hội bạn chiến đấu đặc công tỉnh Thái Bình.

Đó là một hình ảnh rất đẹp về người lính sau chiến tranh.

Khi đất nước cần, ông lên đường chiến đấu.

Khi đất nước hòa bình, ông trở về làm một người dân bình dị.

Nhưng ở đâu, ông cũng giữ tinh thần trách nhiệm.

Người dân nơi ông sinh sống biết đến ông không chỉ vì những chiến công trong quá khứ mà còn bởi sự gần gũi và trách nhiệm với cộng đồng.

Trong căn nhà giản dị, những tấm huân chương và bằng khen được lưu giữ như những dấu mốc của một thời. Nhưng bản thân ông không coi đó là điều để tự hào theo nghĩa cá nhân. Những kỷ vật ấy nhắc ông nhớ về đồng đội, về những năm tháng tuổi trẻ và về một thế hệ đã đi qua chiến tranh.

Có lẽ một trong những hình ảnh xúc động nhất về Ngô Văn Lủi là hình ảnh người anh hùng trở về với cuộc sống bình thường.

Sau những năm tháng vào sinh ra tử, ông sống giữa một không gian rất đỗi thân thuộc của làng quê Việt Nam. Những buổi sáng bình dị, những câu chuyện với bà con, những hoạt động ở khu dân cư... tất cả tạo nên một cuộc sống hoàn toàn khác với thời chiến.

Nhưng quá khứ vẫn luôn hiện diện.

Nó hiện diện trong những kỷ vật.

Trong những tấm ảnh cũ.

Trong những câu chuyện ông kể cho thế hệ trẻ.

Và trong ký ức về những đồng đội đã không thể trở về.

Chính vì vậy, những lần Ngô Văn Lủi giao lưu với thanh niên, học sinh, sinh viên có ý nghĩa đặc biệt. Ông không chỉ kể về chiến công mà còn kể về cái giá của chiến tranh và giá trị của hòa bình. Những câu chuyện ấy giúp thế hệ sau hiểu rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có.

Nó được xây dựng bằng sự hy sinh của biết bao con người.

Trong đó có những người lính đặc công như Ngô Văn Lủi.

Nhưng điều quan trọng hơn cả là câu chuyện của ông không chỉ hướng về quá khứ.

Nó còn đặt ra một bài học cho hiện tại.

Đó là bài học về ý chí.

Một người trẻ tuổi có thể bắt đầu từ một vùng quê nghèo, không có điều kiện đặc biệt, nhưng nếu có quyết tâm, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm, người ấy có thể làm nên những điều lớn lao.

Đó là bài học về tình đồng đội.

Trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, con người không thể sống và chiến đấu chỉ vì bản thân mình. Sự tin tưởng, đoàn kết và sẵn sàng chia sẻ với nhau tạo nên sức mạnh tập thể.

Đó cũng là bài học về sự khiêm nhường.

Người đã được trao danh hiệu Anh hùng nhưng khi nói về chiến công vẫn nhắc đến đồng đội. Ông hiểu rằng phía sau một chiến công luôn có bóng dáng của rất nhiều người.

Và cuối cùng là bài học về trách nhiệm sau chiến tranh.

Một người lính hoàn thành nhiệm vụ không có nghĩa là đã hoàn thành trách nhiệm với đất nước. Khi trở về đời thường, họ vẫn có thể tiếp tục đóng góp bằng những công việc bình dị nhất.

Ngô Văn Lủi đã sống như vậy.

Ông từng là người lính đặc công trên chiến trường.

Từng là cán bộ chỉ huy trong quân đội.

Và sau khi nghỉ hưu, ông trở thành một người cán bộ cơ sở, một cựu chiến binh tích cực với cộng đồng.

Ba giai đoạn ấy tưởng như khác nhau, nhưng thực chất được nối với nhau bởi một phẩm chất thống nhất: tinh thần trách nhiệm.

Ngày 27 tháng 6 năm 2024, Đại tá, Anh hùng LLVTND Ngô Văn Lủi từ trần tại nhà riêng ở thành phố Thái Bình, hưởng thọ 75 tuổi. Quân đội và quê hương đã tiễn biệt người chiến sĩ đặc công từng có những năm tháng chiến đấu đặc biệt trên chiến trường Campuchia. (Quân Đội Nhân Dân)

Sự ra đi của ông khép lại một cuộc đời đã trải qua nhiều biến động của lịch sử.

Từ cậu thanh niên 18 tuổi lên đường nhập ngũ năm 1968 đến người chiến sĩ đặc công lập nhiều chiến công, rồi trở thành cán bộ chỉ huy và cuối cùng là một người cựu chiến binh giản dị giữa đời thường, hành trình ấy kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Nhưng những gì ông để lại vẫn còn.

Đó là những chiến công trong những năm tháng chiến tranh.

Là những bài học được truyền lại cho thế hệ trẻ.

Là hình ảnh một người lính luôn nhớ về đồng đội.

Là tinh thần không ngại gian khổ.

Và trên hết là một cuộc đời gắn bó với Tổ quốc trong những thời điểm khó khăn nhất.

Câu chuyện về Anh hùng LLVTND Ngô Văn Lủi vì thế không chỉ là câu chuyện về một chiến sĩ đặc công với những trận đánh nổi tiếng. Đó còn là câu chuyện về một thế hệ thanh niên Việt Nam đã đặt vận mệnh đất nước lên trên tuổi trẻ của mình. Khi đất nước cần, họ lên đường; khi chiến tranh kết thúc, họ lại trở về xây dựng quê hương.

Ngô Văn Lủi đã đi qua những năm tháng ấy bằng bản lĩnh của người lính và sự giản dị của một người dân quê.

Nếu chiến trường là nơi thử thách lòng dũng cảm, thì đời thường lại là nơi thử thách phẩm chất của con người sau chiến tranh.

Và ông đã vượt qua cả hai.

Những chiến công tại Pochentong, Môngđuôn cùng nhiều trận đánh khác đã đưa tên tuổi Ngô Văn Lủi vào lịch sử của lực lượng đặc công. Nhưng có lẽ điều đáng nhớ nhất không nằm ở những con số hay những danh hiệu. Điều đáng nhớ là hình ảnh một người lính luôn hiểu rằng chiến công thuộc về tập thể, rằng phía sau mỗi nhiệm vụ là những người đồng đội, và phía sau mỗi cuộc chiến là khát vọng hòa bình.

Ngô Văn Lủi – người chiến sĩ đặc công năm xưa – đã dành tuổi thanh xuân cho chiến trường, dành những năm tháng sau này cho quân đội và quê hương, để rồi để lại cho các thế hệ hôm nay một câu chuyện về lòng dũng cảm, tình đồng đội, ý chí vượt qua gian khổ và trách nhiệm với Tổ quốc. Đó chính là giá trị bền vững nhất của một người Anh hùng.