Ngô Văn Nhỡ – Người Tiểu đoàn trưởng xe tăng hy sinh trước giờ toàn thắng

Thời kỳ lịch sử: Chiến dịch Hồ Chí Minh – ngày 30/4/1975, hướng tiến công từ phía Đông vào Sài Gòn.
Phần 1: Người con Đức Thắng viết đơn tình nguyện bằng máu

Ngô Văn Nhỡ sinh ra tại Đức Thắng, Hiệp Hòa, Bắc Giang.

Năm 1963, khi vừa tròn 20 tuổi, ông nhập ngũ và trở thành chiến sĩ xe tăng thuộc lực lượng xe tăng 203.

Điều đáng chú ý là khi ấy gia đình ông đã có nhiều người con lên đường.

Ngô Văn Nhỡ thuộc diện được miễn gọi nhập ngũ.

Nhưng ông vẫn tình nguyện lên đường.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, ông đã viết đơn tình nguyện bằng máu, xin được tiếp bước những người anh em đã ra trận.

Một người thanh niên 20 tuổi khi ấy chưa thể biết cuộc đời mình sẽ đi về đâu.

Nhưng ông đã chọn con đường của người lính.

Và từ đó, chiếc xe tăng trở thành một phần cuộc đời ông.

Phần 2: Một cuộc hôn nhân giữa những năm tháng chiến tranh

Tháng 9/1973, Ngô Văn Nhỡ được đơn vị cho về phép.

Ông gặp Quách Thị Loan, người cùng quê, cũng là một người lính.

Bà Loan nhập ngũ năm 1968, từng là chiến sĩ Trung đoàn 49, sau được đào tạo quân y và làm y tá tại Tỉnh đội Hà Bắc.

Hai người quyết định kết hôn.

Nhưng cuộc hôn nhân ấy gần như ngay lập tức phải đối mặt với sự chia cách.

Ngô Văn Nhỡ trở lại đơn vị và tiếp tục vào chiến trường.

Người vợ trẻ ở hậu phương còn chưa kịp quen với cuộc sống vợ chồng thì đã phải sống trong những ngày chờ đợi.

Rồi một điều may mắn đến.

Đầu năm 1974, bà Loan vượt hàng trăm cây số vào Quảng Trị tìm chồng.

Đơn vị dựng cho hai vợ chồng một “phòng hạnh phúc” trong hầm hội trường dã chiến.

Họ có khoảng hai tháng bên nhau tại chiến trường Cửa Việt.

Hai tháng ngắn ngủi ấy trở thành một trong những quãng thời gian hạnh phúc nhất của cuộc đời họ.

Chú thích: Bà Quách Thị Loan, vợ Anh hùng liệt sĩ Ngô Văn Nhỡ, cùng con trai và người thân tại lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Ảnh: Duy Thành/Báo Quân đội nhân dân.

Phần 3: Người con trai mang tên Việt

Sau chuyến thăm chồng ở chiến trường, bà Loan trở về miền Bắc.

Người con mà hai vợ chồng mong đợi đã đến.

Ngô Văn Nhỡ dặn vợ:

Nếu sinh con trai, hãy đặt tên Việt.

Nếu là con gái, đặt tên Hà.

Đó là cách ông lưu lại những địa danh đã gắn với cuộc đời quân ngũ và tình yêu của hai vợ chồng: Cửa Việt và Đông Hà.

Người con trai ra đời.

Bà Loan đặt tên con là Ngô Văn Việt.

Đứa trẻ lớn lên trong khi người cha vẫn ở chiến trường.

Người mẹ chờ ngày chồng trở về.

Và người cha ở phía trước cũng mang theo một lời hẹn ước rất giản dị:

hòa bình rồi sẽ về.

Không ai biết rằng lời hẹn ấy chỉ còn cách ngày toàn thắng hơn một năm.

Phần 4: Tiểu đoàn trưởng của mũi thọc sâu

Đến năm 1975, Ngô Văn Nhỡ là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Xe tăng 203.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Tiểu đoàn 1 nằm trong đội hình thọc sâu của lực lượng xe tăng tiến về Sài Gòn.

Nhiệm vụ của họ là tiến thật nhanh vào mục tiêu chủ yếu.

Không sa vào những mục tiêu không cần thiết.

Mũi tiến công đi qua Long Bình, cầu Đồng Nai, khu vực Thủ Đức rồi tiến về cầu Sài Gòn.

Đó là những giờ phút cuối cùng của cuộc chiến tranh.

Phía trước là Sài Gòn.

Phía sau là một chặng đường chiến đấu kéo dài nhiều năm.

Nhưng con đường đến mục tiêu cuối cùng vẫn chưa kết thúc.

Chú thích: Đội hình xe tăng tiến vào Sài Gòn ngày 30/4/1975. Đây là tư liệu về đội hình chiến đấu của Lữ đoàn 203, không khẳng định chiếc xe trong ảnh là xe của Ngô Văn Nhỡ.

Phần 5: Cầu Sài Gòn – trận đánh cuối cùng

Sáng 30/4/1975, Tiểu đoàn 1 tiến đến khu vực cầu Sài Gòn.

Phía bên kia cầu, lực lượng đối phương chống trả quyết liệt.

Một số xe tăng đi đầu bị bắn cháy.

Đội hình bị chững lại.

Từ bên trong xe tăng, việc quan sát rất khó khăn.

Theo lời kể của những người lính xe tăng, Ngô Văn Nhỡ nhận thấy cần phải trực tiếp quan sát tình hình.

Ông mở cửa trưởng xe, nhô người lên.

Từ vị trí ấy, ông phát hiện cách đối phương lợi dụng độ cong của cầu để che giấu xe tăng và hỏa lực.

Ông kịp thời chỉ thị mục tiêu, hướng dẫn đơn vị cách đánh.

Nhưng ngay trong lúc đó, ông trúng đạn và hy sinh.

Người chỉ huy đã ngã xuống ngay trước cửa ngõ Sài Gòn.

Đội hình xe tăng không dừng lại.

Những người còn lại tiếp tục chiến đấu.

Chú thích: Cầu Sài Gòn và hình ảnh xe tăng tiến vào Sài Gòn trong ngày 30/4/1975 – địa bàn gắn với trận chiến cuối cùng của Tiểu đoàn trưởng Ngô Văn Nhỡ.

Phần 6: Người chỉ huy ngã xuống, đội hình vẫn tiến lên

Sự hy sinh của Ngô Văn Nhỡ xảy ra vào thời điểm đặc biệt.

Chỉ còn khoảng hai giờ nữa là đến thời điểm chiến thắng.

Nhưng đối với người lính trên chiến trường, hai giờ ấy vẫn là hai giờ chiến đấu.

Theo lời kể của Chính trị viên Tiểu đoàn 1 Nguyễn Hữu Cử, sáng hôm ấy Ngô Văn Nhỡ còn hẹn rằng hòa bình rồi sẽ về quê thăm vợ con.

Sau đó, qua điện đàm nội bộ, đơn vị nhận được tín hiệu báo Tiểu đoàn trưởng đã hy sinh.

Không có thời gian để dừng lại.

Nhiệm vụ vẫn phải tiếp tục.

Người chỉ huy khác lên thay vị trí.

Đội hình xe tăng tiếp tục hành tiến về Sài Gòn.

Đó là một trong những nghịch lý đau đớn nhất của chiến tranh:

một người có thể hy sinh ngay trước giờ chiến thắng, trong khi những người đồng đội của anh vẫn phải tiếp tục tiến lên.

Chú thích: Đội hình xe tăng tiến vào Sài Gòn và Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975. Những hình ảnh này đặt câu chuyện hy sinh của Ngô Văn Nhỡ trong bối cảnh những giờ phút cuối của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Phần 7: Khi cả nước mừng chiến thắng, một gia đình nhận tin dữ

Ngày 30/4/1975, miền Nam được giải phóng, đất nước thống nhất.

Nhưng trong một gia đình ở Bắc Giang, đó lại là ngày mở đầu cho một nỗi đau rất dài.

Bà Quách Thị Loan khi ấy đang ở quê, ôm đứa con trai nhỏ.

Người con mới chỉ 1 tháng 20 ngày tuổi.

Bà chờ chồng trở về như lời hẹn.

Nhưng người trở về không phải Ngô Văn Nhỡ.

Sau chiến thắng, gia đình nhận được giấy báo tử.

Người con trai mà ông từng dặn đặt tên là Việt đã không còn cơ hội được cha nhìn thấy khi lớn lên.

Chiến tranh đã kết thúc.

Nhưng với người vợ trẻ, cuộc chiến trong lòng bà mới bắt đầu.

Một mình nuôi con.

Một mình giữ lại ký ức về người chồng.

Một mình chờ đợi một ngày có thể đưa ông trở về quê.

Phần 8: Hài cốt trở về sau 18 năm

Năm 1993, bà Quách Thị Loan cùng con trai Ngô Văn Việt và người thân vào miền Nam tìm đưa hài cốt chồng về quê.

Gần hai thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày ông hy sinh.

Đứa con trai mà ông chưa từng được nhìn thấy khi trưởng thành giờ đã có thể cùng mẹ đi tìm cha.

Cuộc trở về ấy không giống bất kỳ cuộc trở về nào mà một người vợ mong đợi.

Người chồng không trở về bằng bước chân của một người lính chiến thắng.

Ông trở về trong hài cốt của một liệt sĩ.

Nhưng ít nhất, từ đó, người con của Đức Thắng đã được nằm lại trên quê hương mình.

Phần 9: Danh hiệu Anh hùng đến sau 38 năm

Ngô Văn Nhỡ đã hy sinh từ năm 1975.

Nhưng phải đến năm 2013, Nhà nước mới truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày 18/6/2013, Lữ đoàn Xe tăng 203 tổ chức lễ đón nhận quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho liệt sĩ Ngô Văn Nhỡ.

Danh hiệu ấy đến sau 38 năm.

Người Tiểu đoàn trưởng không còn ở đó để nghe công bố.

Nhưng những người lính từng chiến đấu bên ông vẫn còn.

Họ vẫn nhớ người chỉ huy đã đứng trên xe tăng giữa cầu Sài Gòn.

Vẫn nhớ mệnh lệnh chiến đấu.

Và vẫn nhớ hình ảnh ông ngã xuống khi chiến thắng đã ở rất gần.

Lời kết: Người nằm lại trước giờ toàn thắng

Có một điều rất đặc biệt trong câu chuyện của Ngô Văn Nhỡ.

Ông không hy sinh ở đầu cuộc chiến.

Cũng không hy sinh trong một trận đánh mà người ta phải chờ đợi nhiều năm mới biết kết quả.

Ông hy sinh vào sáng 30/4/1975.

Khi chiến thắng đã ở ngay trước mắt.

Khi những chiếc xe tăng đang tiến về Sài Gòn.

Khi chỉ còn khoảng hai giờ nữa, lá cờ chiến thắng sẽ tung bay trên Dinh Độc Lập.

Ông đã không nhìn thấy khoảnh khắc ấy.

Nhưng chính sự hy sinh của ông đã góp phần để đội hình tiếp tục tiến lên.

Người chỉ huy ngã xuống.

Người khác lên thay.

Những chiếc xe tăng tiếp tục vượt qua cầu Sài Gòn.

Và chỉ ít lâu sau, những người đồng đội của ông đã tiến vào Dinh Độc Lập.

Trong giờ phút toàn thắng, họ vẫn nhớ đến người Tiểu đoàn trưởng của mình.

Ở quê nhà, người vợ trẻ vẫn giữ lời hẹn.

Bà nuôi người con trai Ngô Văn Việt – cái tên mà cha đã chọn trước khi lên đường.

Năm 1993, hai mẹ con đưa hài cốt ông trở về.

Năm 2013, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Nhưng có lẽ phần thưởng lớn nhất mà Ngô Văn Nhỡ để lại không nằm trên một tấm bằng hay một danh hiệu.

Đó là một đất nước thống nhất.

Là ngày những người lính không còn phải chia đôi hai miền để chiến đấu.

Là ngày những người vợ không còn phải tiễn chồng ra trận.

Là ngày những đứa trẻ không còn phải lớn lên với câu hỏi: “Bao giờ cha trở về?”

Ngô Văn Nhỡ đã không trở về.

Nhưng lời hẹn ước của ông với người vợ, với gia đình và với đất nước đã được hoàn thành theo một cách khác.

Đất nước đã thống nhất.

Xin được tưởng nhớ Anh hùng liệt sĩ Ngô Văn Nhỡ – người Tiểu đoàn trưởng xe tăng đã nằm lại trước cửa ngõ Sài Gòn vào đúng buổi sáng cuối cùng của chiến tranh.

Và xin được biết ơn những người lính như ông, những người đã chiến đấu đến tận những giờ phút cuối cùng để đổi lấy một điều mà chúng ta hôm nay có thể coi là bình thường:

được sống trong hòa bình, trên một đất nước thống nhất.