Ngô Văn Tác - Dưới bầu trời bom đạn

Nếu lịch sử được kể bằng những phận người, thì câu chuyện này là một lát cắt như thế - không ồn ào ở điểm bắt đầu nhưng để lại dấu ấn rất lâu về sau. Ngô Văn Tác sinh năm 1939, quê Thanh Hóa. Năm mất không được ghi rõ trong bảng danh sách được sử dụng, vì vậy câu chuyện không tự suy đoán thêm. Khi đặt những dữ kiện ấy vào bối cảnh của một đất nước trải qua chiến tranh, ta thấy phía sau vài dòng tiểu sử là cả một thời tuổi trẻ bị cuốn vào những nhiệm vụ lớn hơn đời sống riêng của mỗi người.

Dấu ấn nổi bật nhất được ghi lại về Ngô Văn Tác là: Sĩ quan điều khiển tên lửa thuộc lực lượng phòng không, trực tiếp tham gia nhiều trận đánh và điều khiển tên lửa bắn máy bay Mỹ. Đọc chậm chi tiết ấy, tôi sẽ nhận ra đây không phải một dòng thành tích để lướt qua. Nó cho biết nhân vật đã đứng ở đâu trong guồng máy chiến tranh, đã phải đối diện với loại thử thách nào và vì sao tên tuổi ấy được lưu lại.

Dưới mặt đất, bộ đội phòng không phải phát hiện mục tiêu, tính toán phần tử, giữ kỷ luật bắn và làm chủ khí tài trong tiếng bom rung chuyển trận địa. Mỗi chiếc máy bay bị ngăn chặn là thêm một nhịp cầu, nhà máy hoặc thành phố có cơ hội được bảo vệ. Công việc ấy đòi hỏi không chỉ sức lực mà cả kỷ luật, khả năng chịu đựng và niềm tin vào nhiệm vụ chung. Với Ngô Văn Tác, những dữ kiện còn lại cho thấy cuộc đời được đặt vào chính không gian ấy - một lưới lửa phòng không nơi trách nhiệm cá nhân luôn gắn với số phận của đơn vị và của nhân dân.

Những năm tháng ấy đã lùi xa, nhưng giá trị của câu chuyện không nằm ở khoảng cách thời gian. Nó nằm ở cách Ngô Văn Tác biến trách nhiệm thành hành động. Đó là phẩm chất chung của rất nhiều người trong thế hệ chiến tranh: ít nói về bản thân, đặt công việc của đơn vị và đất nước lên trước lợi ích riêng.

Sự bình yên của những mái nhà từng được giữ bằng những trận địa phòng không đỏ lửa. Tên tuổi người chiến sĩ vì thế còn ở lại trong ký ức của một bầu trời đã đi qua chiến tranh.