NGÔ VĂN TRUNG - TRUNG TÁ XẠ THỦ IL-28

Trung tá Ngô Văn Trung là một trong những quân nhân gắn bó với lực lượng máy bay ném bom IL-28 của Không quân nhân dân Việt Nam. Giữa năm 1965, Liên Xô viện trợ cho Việt Nam 8 chiếc IL-28, gồm các loại máy bay trinh sát, huấn luyện và ném bom, được biên chế vào Trung đoàn 921. Sự xuất hiện của IL-28 mở ra một hướng tác chiến mới, trong đó lực lượng ném bom được chuẩn bị cho những nhiệm vụ có quy mô và yêu cầu kỹ thuật đặc biệt.

Trong thời gian đầu, ta từng xây dựng phương án sử dụng máy bay ném bom IL-28 để tấn công Hạm đội 7 của Mỹ trên khu vực Thái Bình Dương. Để chuẩn bị cho nhiệm vụ, ngày 6 tháng 7 năm 1966, đoàn không quân ném bom trở lại Liên Xô tập huấn. Nội dung huấn luyện tập trung vào kỹ thuật bay ở độ cao cực thấp trên đất liền và trên mặt biển, đồng thời thực hành ném bom thia lia trên mặt nước.

Đây là những bài tập đòi hỏi trình độ bay và khả năng phối hợp rất cao. Việc điều khiển một máy bay ném bom cỡ lớn ở độ cao thấp trên mặt biển, đồng thời thực hiện chính xác thao tác ném bom, đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với cả phi công và xạ thủ.

Ngày 10 tháng 10 năm 1967, toàn bộ phi công ném bom IL-28 hoàn thành khóa tập huấn nâng cao và trở về nước, sẵn sàng nhận nhiệm vụ chiến đấu. Tuy nhiên, kế hoạch sử dụng IL-28 để tấn công Hạm đội 7 sau đó không được thực hiện.

Trong quá trình tham khảo ý kiến phía Liên Xô, các chuyên gia khuyến cáo không nên sử dụng IL-28 cho nhiệm vụ này. Việc dùng máy bay ném bom do Liên Xô viện trợ để trực tiếp tấn công Hạm đội 7 có thể dẫn tới một cuộc đối đầu lớn và gây bất lợi về mặt chính trị. Mặt khác, với lực lượng chỉ gồm một phi đội 8 chiếc IL-28, việc tấn công một hạm đội lớn của Mỹ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và chưa chắc bảo đảm được kết quả.

Vì những lý do đó, kế hoạch tấn công Hạm đội 7 bằng IL-28 cuối cùng được hủy bỏ. Dù không trực tiếp tham gia nhiệm vụ như dự kiến ban đầu, quá trình huấn luyện IL-28 đã để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử xây dựng lực lượng không quân ném bom của Việt Nam.

Đối với những người như Ngô Văn Trung, IL-28 không chỉ là một loại máy bay mới mà còn gắn với cả một giai đoạn chuẩn bị chiến đấu đầy đặc biệt: từ những chuyến huấn luyện ở Liên Xô, những bài bay cực thấp trên biển cho đến một kế hoạch tác chiến cuối cùng không được thực hiện.