NGÔ XUÂN THÀNH – TỜ GIẤY BÁO TRÚNG TUYỂN THEO NGƯỜI LÍNH VÀO NAM

Tháng 9 năm 1973, Ngô Xuân Thành vừa hoàn thành kỳ thi đại học được một ngày thì lên đường nhập ngũ. Chàng trai trẻ khi ấy chưa kịp bước qua cổng Parabol của Đại học Bách khoa Hà Nội đã khoác lên mình bộ quân phục, bắt đầu cuộc sống quân ngũ với những tháng ngày huấn luyện và rèn luyện trong quân đội. Sau thời gian huấn luyện tại miền Bắc, ông được điều động về Lữ đoàn Công binh 299 thuộc Quân đoàn 1. Đầu năm 1975, trước yêu cầu tăng cường lực lượng cho chiến trường miền Nam, đơn vị nhận lệnh hành quân vào Tây Nguyên, tham gia chiến dịch giải phóng vùng đất có vị trí chiến lược quan trọng này.

Trên đường hành quân, khi đến Quảng Bình, Ngô Xuân Thành nhận được giấy báo trúng tuyển Đại học Bách khoa Hà Nội do gia đình gửi vào. Đó là kết quả của kỳ thi mà ông đã tham dự trước khi nhập ngũ, cũng là cánh cửa mở ra con đường học tập mà ông từng mong đợi. Nhưng hoàn cảnh lúc ấy đã khác. Trước mắt người lính trẻ không còn là những ngày tháng chuẩn bị nhập học, mà là chặng đường hành quân dài về phía Nam, nơi đồng đội đang chờ đợi và nhiệm vụ chiến đấu ngày càng cấp bách. Ông gấp tờ giấy báo lại, cất vào túi áo rồi tiếp tục hành quân. Không chỉ riêng ông, một số đồng đội cũng nhận được giấy báo trúng tuyển đại học trong hoàn cảnh tương tự. Những chàng trai vốn có chung ước mơ học tập trở thành bạn bè thân thiết giữa những ngày tháng quân ngũ, cùng mang theo lời hẹn sẽ trở lại giảng đường sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Tờ giấy báo ấy không đưa Ngô Xuân Thành đến trường ngay lập tức. Nó theo ông vào chiến trường, qua những chặng đường đầy hiểm nguy, trở thành một lời hẹn với tương lai mà ông chưa biết khi nào mới có thể thực hiện.

Tháng 3 năm 1975, chiến dịch Tây Nguyên mở màn bằng cuộc tiến công vào Buôn Ma Thuột, một địa bàn có ý nghĩa chiến lược quan trọng. Trong chiến dịch này, lực lượng công binh đảm nhiệm những công việc đặc biệt gian khổ: mở đường, phá vật cản, rà phá mìn và bảo đảm cho bộ binh, xe tăng cùng các phương tiện quân sự tiếp cận mục tiêu. Đơn vị của Ngô Xuân Thành được giao nhiệm vụ mở đường bí mật để phục vụ cuộc tiến công vào khu vực Buôn Ma Thuột. Trước giờ nổ súng, những người lính công binh phải tiếp cận mục tiêu trong điều kiện nguy hiểm, tìm cách tạo đường cơ động mà vẫn giữ được yếu tố bí mật của chiến dịch. Họ tổ chức thành từng nhóm nhỏ, bí mật cưa những thân cây lớn dọc tuyến đường dự kiến mở, chỉ để lại phần gỗ đủ giữ cây đứng vững. Khi có lệnh tiến công, xe tăng có thể húc đổ những thân cây đã chuẩn bị sẵn, mở ra tuyến đường cho các lực lượng phía sau tiến vào. Đó là một công việc đòi hỏi sự kiên trì, chính xác và phối hợp chặt chẽ. Những người lính công binh không nhất thiết xuất hiện ở vị trí nổi bật nhất trong các bức ảnh chiến thắng, nhưng con đường họ mở có thể quyết định tốc độ cơ động của cả một đội hình chiến đấu.

Rạng sáng ngày 10 tháng 3 năm 1975, quân ta bắt đầu tiến công Buôn Ma Thuột. Đơn vị của Ngô Xuân Thành tham gia đánh vào khu vực Tổng kho Mai Hắc Đế. Sau những ngày chuẩn bị âm thầm, các lực lượng đồng loạt tiến công, từng bước đánh chiếm các mục tiêu trọng yếu trong thị xã. Ngày 11 tháng 3 năm 1975, quân ta cơ bản làm chủ Buôn Ma Thuột. Chiến thắng này tạo ra bước ngoặt quan trọng của chiến dịch Tây Nguyên, góp phần làm thay đổi nhanh chóng cục diện chiến trường và mở đường cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Đối với Ngô Xuân Thành, những sự kiện ấy không chỉ là những dòng lịch sử được đọc lại nhiều năm sau. Ông đã trực tiếp trải qua những ngày hành quân, mở đường và chiến đấu cùng đồng đội. Những con đường từng được mở trong đêm, những lần phải tìm nơi trú ẩn giữa rừng và những giờ phút chờ lệnh tiến công đã trở thành ký ức theo ông suốt cuộc đời.

Sau chiến thắng Buôn Ma Thuột, đơn vị của Ngô Xuân Thành tiếp tục thực hiện nhiệm vụ trong những chặng đường tiến quân về phía Nam. Tình hình chiến trường chuyển biến nhanh chóng, các lực lượng cách mạng tiếp tục tiến công, giải phóng nhiều địa bàn quan trọng. Trong quá trình ấy, người lính công binh trẻ cùng đồng đội hành quân qua những cung đường hiểm trở, tham gia các nhiệm vụ phục vụ chiến dịch và tiến về khu vực Sài Gòn. Những tháng ngày trước đó đã đủ gian khổ, nhưng chặng đường tiến tới ngày kết thúc chiến tranh vẫn đòi hỏi sự bền bỉ và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ.

Cuối tháng 4 năm 1975, đơn vị của ông tham gia chiến đấu tại khu vực căn cứ Đồng Dù, một vị trí phòng thủ quan trọng ở phía Tây Bắc Sài Gòn. Đây là một trong những mục tiêu quân sự cần được đánh chiếm để tạo điều kiện cho các lực lượng tiến vào trung tâm thành phố. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, Ngô Xuân Thành có cơ hội tận mắt chứng kiến không khí của ngày đất nước thống nhất. Sau những tháng ngày hành quân và chiến đấu, ông cùng đồng đội hòa vào niềm vui chung của dân tộc.

Đối với người lính trẻ năm ấy, ngày chiến thắng mang theo nhiều cảm xúc khó diễn tả. Đó là niềm vui khi nhiệm vụ lớn lao đã hoàn thành, là sự nhẹ nhõm sau những chặng đường đầy hiểm nguy và cũng là thời khắc mở ra một tương lai mới cho đất nước. Bốn năm trong quân ngũ trở thành quãng đời để lại dấu ấn sâu đậm đối với Ngô Xuân Thành. Những người đồng đội, những địa danh từng đi qua và những ngày tháng sống giữa chiến trường vẫn được ông nhớ lại trong các buổi gặp mặt cựu chiến binh nhiều năm sau.

Sau khi xuất ngũ, Ngô Xuân Thành trở lại với ước mơ học tập. Lần này, ông thực sự bước qua cánh cổng Đại học Bách khoa Hà Nội, tiếp tục con đường mà mình đã phải tạm gác lại trong những năm tháng chiến tranh. Sau quá trình học tập, ông ở lại trường công tác và trở thành giảng viên Bộ môn Thiết bị Điện - Điện tử, nay thuộc Trường Điện - Điện tử của Đại học Bách khoa Hà Nội. Từ một người lính công binh từng mở đường cho xe tăng tiến vào chiến trường, ông chuyển sang công việc giảng dạy, truyền đạt kiến thức chuyên môn cho các thế hệ sinh viên. Sự trở về ấy khiến câu chuyện về tờ giấy báo trúng tuyển trở nên đặc biệt hơn. Kỷ vật từng được cất trong túi áo người lính không còn đơn thuần là kết quả của một kỳ thi đại học. Nó ghi dấu quãng thời gian một người trẻ phải tạm gác ước mơ cá nhân để thực hiện nhiệm vụ với đất nước, rồi kiên trì trở lại với con đường học tập khi chiến tranh kết thúc.

Trong những năm công tác tại trường, thầy Ngô Xuân Thành còn tham gia nhiều hoạt động chung, trong đó có công tác công đoàn và Hội Cựu chiến binh Đại học Bách khoa Hà Nội. Những đóng góp ấy nối dài mối gắn bó của ông với ngôi trường mà mình từng mong được theo học từ thuở thanh niên. Năm tháng trôi qua, người lính năm xưa đã trở thành một người thầy. Nhưng trong ký ức của ông, những ngày hành quân vào Nam vẫn còn nguyên ý nghĩa. Mỗi dịp kỷ niệm ngày 30 tháng 4, ông lại gặp gỡ đồng đội, cùng nhau nhắc lại những câu chuyện của một thời tuổi trẻ đã sống và chiến đấu vì độc lập, thống nhất đất nước.

Tờ giấy báo trúng tuyển năm ấy vẫn được trân trọng lưu giữ sau nửa thế kỷ. Nó nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những trận đánh lớn hay những quyết định mang tầm vóc quốc gia. Lịch sử còn nằm trong những lựa chọn của mỗi con người, trong những ước mơ được gửi lại giữa đường hành quân và trong lời hẹn được thực hiện sau khi đất nước hòa bình.