NGOẠI – MỘT ĐỜI ÂM THẦM GÁNH VÁC NON SÔNG

Chiều hôm ấy, một nỗi nhớ dịu dàng chợt len lỏi trong lòng tôi, đưa bước chân tôi tìm về thăm Ngoại – người phụ nữ mà chúng tôi kính trọng gọi bằng "Ngoại", dù chỉ là bà của một người anh thân thiết. Ngoại tên là Trần Thị Sương, ngoại sinh năm 1945 – thời điểm mà đất nước ta đang ttrong hoàn cảnh “Nghìn cân treo sợi tóc”. Dù Ngoại có một cái tên giản dị như cánh đồng, nhưng cuộc đời Ngoại lại là một bản trường ca bi tráng, thấm đẫm máu lửa và lòng kiên trung của dân tộc.

Mỗi lần tôi trở về với sự ấm áp của Ngoại, tôi cảm nhận được từng niềm vui, từng nỗi mất mác mà Ngoại đã phải trải qua suốt một thời. Tôi thích được nghe Ngoại kể lại cuộc sống thuở xưa, những ngày gắn bó với từng tấc đấc, tấc vàng kể cả những ngày gắn liền với bom đạn. Ngoại từng chia sẻ với tôi, giọng chậm rãi nhưng thấm thía:

“Hồi đó, tao đổi họ hổng phải vì muốn quên cội nguồn, mà là để còn sống, còn gượng dậy mà nuôi nhau...”

Ngoại sinh ra trong một gia đình mà lòng yêu nước đã ăn sâu vào máu thịt. Vì là gia đình cách mạng, Bà nội của Ngoại đã được phong tặng danh hiệu cao quý “Mẹ Việt Nam Anh hùng” nhưng cũng chất chứa biết bao nước mắt. Sự mất mát dường như không dừng lại ở đó. Chú 2 Phong - chú ruột của Ngoại đã tham gia kháng chiến rồi hy sinh anh dũng tận chiến trường Đồng Tháp xa xôi. Ngày chú mất, không có người thân đưa tiễn, không tìm thấy hài cốt để ôm về, không một nấm mộ để thắp hương. Cả nhà chỉ biết ôm lấy niềm hy vọng mong manh suốt bao năm. Mãi đến ngày giải phóng, ngày mà đất nước toàn thắng, người ta mới mang về Tấm bằng “Tổ quốc ghi công”. Nhưng nỗi đau chẳng bao giờ vơi, vì đó là sự hy sinh không để lại dấu vết, chỉ để lại một nỗi nhớ day dứt, câm lặng cho những người ở lại...

Mỗi lần nhắc về chú, ngoại chỉ nói khẽ:

“Cái ngày mà Ngoại nhận được tin chú mày hy sinh mà không biết xác nằm đâu… đau lắm con ơi.....”

Tuổi đời còn rất trẻ, mới mười chín tuổi, Ngoại lập gia đình. Chồng Ngoại là một người hiền lành, nhưng trong tim luôn nung nấu nhiệt huyết yêu nước, cũng sớm tham gia kháng chiến. Căn nhà nhỏ bé của Ngoại không chỉ là tổ ấm, mà đã lặng lẽ trở thành một “căn cứ bí mật”, một điểm tựa thiêng liêng cho phong trào cách mạng.

Ít lâu sau khi lập gia đình, Ngoại đã có con nhỏ. Lẽ ra khi ấy, ngoại chỉ cần lo bếp núc, chăm sóc ruộng vườn, bầy gà, bầy vịt. Nhưng với lòng yêu nước nồng nàn, đến năm 1965, khi mới ngoài 20 tuổi, ngoại chính thức tham gia hoạt động cách mạng. Ngoại không rời nhà, mà hoạt động bí mật ngay trong lòng địch, nơi chỉ cần một chút sơ suất là phải trả giá bằng máu và bằng cả tính mạng.

Tổ chức giao việc gì, Ngoại đều nhận hết, không hề kêu ca. Lúc làm giao liên, lúc lo cơm nước che giấu cán bộ, lúc vận chuyển đồ đạc. Công việc nguy hiểm nhất là mua vải để may cờ Mặt trận. Để qua mắt giặc, Ngoại phải giấu vải vào thùng bánh, giả làm người đi buôn bán.

Ngoại kể lại, giọng run run như vẫn còn cảm giác sợ hãi năm nào:

“Bữa đó tụi nó xét kỹ lắm, tao run như cầy sấy mà vẫn phải cố gắng tỉnh táo. Qua được cái trạm đó, người tao mềm nhũn ra, chân tao muốn khuỵu xuống, cũng hên là có người quen xin cho, không là tao ở tù mọt gông rồi.”

Đêm khuya, khi mọi người đã chìm vào giấc ngủ, Ngoại lại len lỏi đi rải truyền đơn,dán áp phích. Không đèn, không tiếng động, chỉ có bóng người phụ nữ bé nhỏ làm nhiệm vụ giữa màn đêm thăm thẳm, mỗi bước đi là một lần đối diện với tử thần.

Ngoại còn làm nhiệm vụ liên lạc, đốt đèn, treo bọc đồ làm ám hiệu để bộ đội biết đường tránh ổ phục kích. Có những đợt lớn, Ngoại phải đi tắt đồng, vượt ba đồn địch, băng qua bến xuồng Cây Trâm, gánh hàng cứu trợ nặng trịch cho bộ đội. Mỗi lần đi hai, ba chuyến, lưng đau như muốn gãy nhưng lòng thì bảo: “Không được dừng lại!”

Ngoại cười hiền, nụ cười đầy sự kiên cường và tự hào:

“Con gái mà gánh như con trai, không gánh cũng không được.”

Nguy hiểm nhất là những lần vận chuyển đạn dược, giấu khéo léo trong hũ nước mắm. Ngoại gánh đi qua bao nhiêu tuyến đường. Có lần bị phục kích, suýt nữa Ngoại đã vĩnh viễn hy sinh.

Ngoại kể rất khẽ với tôi:

“Tao tưởng không còn về được nữa. Nhưng lúc đó hổng nghĩ tới mình đâu con, chỉ nghĩ có đạn cho bộ đội là được rồi… nhóm thì chạy qua được nhóm thì quay về có vài người bị bắt.”

Chiến tranh kết thúc năm 1975, đất nước thống nhất. Ngoại nói, đêm đó mừng đến không ngủ được. Nhưng niềm vui vỡ òa đó vẫn kèm theo nỗi buồn sâu thẳm, vì biết bao nhiêu bạn bè, đồng đội đã mãi mãi nằm lại.

Ngoại tâm sự, mắt rưng rưng:

““Ngày giải phóng, tao mừng lắm bây ơi, mà cũng buồn vô cùng. Mừng cho đất nước, mà buồn vì mấy đứa bạn Ngoại không còn được thấy cảnh sum vầy này.”

Sau chiến tranh, Ngoại vẫn giữ nguyên tinh thần cách mạng trong cuộc sống đời thường. Đến tận năm 2002, Ngoại tham gia Hội Người Cao Tuổi, làm Chi hội trưởng ấp Cây Dương đến bây giờ. Ngoại tích cực đi vận động, thăm hỏi, giúp đỡ những người già neo đơn, những hoàn cảnh khó khăn.

Ngoại vẫn hay nói:

“Hồi đối mặt với cái chết Ngoại hổng sợ, giờ thấy người ta khổ mà mình làm ngơ, tao hổng đành lòng chút nào, nhìn thương lắm bây ơi!”

Năm 2014, Ngoại được Nhà nước hỗ trợ xây nhà và được công nhận là Người có công với cách mạng. Đó là sự ghi nhận muộn màng nhưng xứng đáng cho những năm tháng dãi dầu, âm thầm cống hiến.

Ngoại nhìn giấy công nhận, đôi mắt ánh lên niềm tự hào giản dị:

“Tao hổng cần danh, hổng cần lợi gì đâu con, chỉ cần biết mấy việc mình làm ngày xưa là có ích cho nước nhà là tao vui lắm rồi.”

Giờ đây, khi tuổi đã cao, ngoại vẫn thường ngồi kể lại cho con cháu nghe về những năm tháng bom rơi, đạn nổ. Lời dặn của ngoại lúc nào cũng mộc mạc, giản dị mà sâu sắc:

“Tụi bây sướng hơn hồi xưa nhiều lắm, ráng mà sống cho tử tế, đừng quên mấy người đã ngã xuống.”

Cuộc đời Ngoại – Trần Thị Sương – không phải là ánh đèn sân khấu chói lọi, mà là ngọn lửa ấm áp, âm ỉ cháy suốt cuộc đời. Giữa thời chiến, Ngoại là người thắp lửa. Giữa thời bình, Ngoại là người giữ lửa ấm tình người. Và trong trái tim chúng tôi, Ngoại mãi mãi là biểu tượng của sự kiên cường, của tình yêu quê hương đất nước không bao giờ tắt.