Ngồi bút Thép

TRẦN NGỌC HY

TỪ TRANG BÁO KHÁNG CHIẾN ĐẾN BẾN SÔNG ĐẦM DƠI

Trong lịch sử báo chí cách mạng Cà Mau, có những người làm báo mà cuộc đời gắn liền với những năm tháng đấu tranh bí mật, với những trang báo được duy trì giữa vòng vây của kẻ thù và với sự lựa chọn không lay chuyển trước những lời dụ dỗ, đe dọa. Trần Ngọc Hy, người thường được gọi bằng bí danh Tư Nhân, là một trong những gương mặt tiêu biểu thời ấy.

Ông sinh năm 1924, quê ở xã Tạ An Khương, huyện Đầm Dơi, trong một gia đình tại vùng quê giàu truyền thống đấu tranh. Năm 1943, sau khi hoàn thành chương trình học, Trần Ngọc Hy trở về quê nhà và tham gia phong trào đấu tranh của nông dân chống áp bức, bóc lột và sưu cao thuế nặng. Với trình độ học vấn, sự gần gũi với người dân và tinh thần hoạt động tích cực, ông dần trở thành một cán bộ có uy tín trong phong trào cách mạng địa phương. Những cuộc vận động quần chúng do ông tham gia đã góp phần khơi dậy tinh thần đoàn kết và ý thức đấu tranh của người dân trước chế độ thực dân, phong kiến.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Trần Ngọc Hy được điều động công tác tại Ty Thông tin tỉnh Bạc Liêu. Khi tờ báo Chiến của Đảng bộ tỉnh được thành lập, ông được giao nhiệm vụ chuyên trách công tác báo chí. Từ đây, hoạt động của ông gắn bó ngày càng sâu sắc với việc tổ chức, biên tập và duy trì tiếng nói của báo chí cách mạng.

Sau Hiệp định Genevơ năm 1954, trong bối cảnh cách mạng miền Nam chuyển sang hoạt động bí mật, tờ báo tiếp tục được duy trì dưới tên Hòa Bình Thống Nhất. Trần Ngọc Hy đảm nhiệm vai trò Trưởng ban Biên tập trong giai đoạn 1956–1957. Đối với những người làm báo thời chiến, mỗi số báo được hoàn thành là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều cán bộ, từ tổ chức nội dung đến bảo đảm điều kiện in ấn và phát hành. Công việc ấy diễn ra trong hoàn cảnh luôn tiềm ẩn nguy cơ bị phát hiện. Duy trì tờ báo cũng đồng nghĩa với việc bảo vệ một kênh thông tin phục vụ hoạt động cách mạng và giữ liên lạc với phong trào đấu tranh của quần chúng.

Đầu năm 1957, cơ sở của báo Hòa Bình Thống Nhất tại khu rừng Cái Trăng, Năm Căn bị lực lượng đối phương tấn công. Trần Ngọc Hy bị bắt và trải qua nhiều tháng giam cầm, tra khảo, mua chuộc. Trước những sức ép ấy, ông vẫn giữ vững lập trường, không chấp nhận phản bội đồng đội và lý tưởng cách mạng. Ngày 26/10/1957, Trần Ngọc Hy bị hành quyết tại Đầm Dơi. Sự hy sinh của ông khép lại cuộc đời 33 năm, trong đó có nhiều năm hoạt động bền bỉ vì phong trào cách mạng và báo chí kháng chiến tại địa phương. Năm 2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi Trần Ngọc Hy được lưu giữ trong lịch sử báo chí Cà Mau, đồng thời trở thành biểu tượng về lòng trung kiên của người làm báo cách mạng.

Nhìn lại cuộc đời ông, có thể thấy lịch sử báo chí không chỉ được làm nên bởi những trang viết, mà còn bởi những con người đã bảo vệ công việc ấy trong điều kiện gian khổ nhất. Trần Ngọc Hy thuộc về thế hệ như vậy: dùng tri thức để phục vụ cách mạng, gắn bó với quần chúng và giữ vững khí tiết cho đến cuối đời.

Từ những trang báo kháng chiến đến ký ức quê hương Đầm Dơi, câu chuyện Trần Ngọc Hy vẫn là một phần đáng trân trọng của lịch sử Cà Mau – nơi lòng trung kiên của người chiến sĩ và trách nhiệm của người làm báo gặp nhau trong một cuộc đời.